Sớm trả lại nguyên trạng để bảo tồn, phát huy giá trị di sản di tích quốc gia đình cổ An Biên (quận Lê Chân)

Mai một theo thời gian

Đình An Biên được xây dựng tại ngõ 170 phố Hai Bà Trưng (quận Lê Chân) từ năm 1929, đến nay gần 100 tuổi. Qua một số lần trùng tu nhỏ, đến nay, công trình có dấu hiệu xuống cấp. Mái đình, nhiều thanh gỗ mái bị mục hỏng. Ngoài ra, toàn bộ lớp ngói bị mục vì từ năm 1929 tới nay, đình mới được đảo lại ngói 1 lần, nhưng không thay mới. Khung nhà và các đồ gỗ chạm khắc, trang trí trong đình bạc sơn dầu theo thời gian. Trong khuôn viên đình không có các công trình phụ trợ, nên phần nào ảnh hưởng đến hoạt động giữ gìn, quảng bá giá trị lịch sử, văn hóa, nhất là vào dịp tổ chức lễ hội đình An Biên.

Ông Lê Văn Hồng, thành viên Ban Quản lý đình An Biên cho biết, trước đây, đình An Biên ở phố Phan Bội Châu (quận Hồng Bàng). Từ năm 1929, khi thực dân Pháp vào xâm lược Hải Phòng, dồn người dân địa phương về một bên sông Tam Bạc để xây dựng, hình thành phố Tây, nên người dân An Biên phải di chuyển toàn bộ khung đình về vị trí hiện tại. Vì thế, nếu tính ở cả thời gian ở vị trí cũ, tuổi của công trình đình An Biên còn nhiều hơn thế. Bên cạnh đó, do những năm tháng chiến tranh, đình bị bỏ hoang trong thời gian dài, rồi trở thành nơi sơ tán, làm việc và sinh hoạt của một số cơ quan nhà nước. Đến năm 1992, đình An Biên được khôi phục và giao chính quyền địa phương, người dân làng An Biên quản lý, bảo quản, nhưng tại thời điểm tiếp nhận, đình xuống cấp nhiều, không cửa võng, không có cuốn thư, câu đối bằng vải… Vì thế, đồ thờ tự trong đình không có nhiều, chỉ có 1 hiện vật quý là lá trầu, quả cau bằng vàng “gửi” về đền Nghè để lưu giữ trong nhiều năm trước, sau đó bàn giao nhà nước bảo quản. Gần 100 năm nay, đình ít được quan tâm tu bổ, chỉ có lần gần đây, nhà nước hỗ trợ tu bổ gian hậu cung, nơi thờ chính Nữ tướng Lê Chân, còn 5 gian đại đình và 3 gian ống muống (nối nhà đại đình với hậu cung) vẫn nguyên trạng ban đầu.

Căn nhà của hộ ông Vũ Văn Dũng trong khuôn viên đình An Biên. 

Bảo vệ đình An Biên trước sự xâm phạm

Ngoài ra, khuôn viên đình An Biên còn đang bị xâm phạm một phần làm nhà ở. Bà Lê Thị Tuyết, thành viên Ban Quản lý đình An Biên cho biết, nhiều năm nay, hộ ông Vũ Văn Dũng ở trong khuôn viên đình, ảnh hưởng đến sự thanh tịnh, linh thiêng và không gian kiến trúc, lịch sử, văn hóa của đình An Biên. Về việc này, Chủ tịch UBND phường An Biên Lê Việt Hải cho biết, đúng như phản ánh của đại diện Ban Quản lý đình An Biên, hộ ông Vũ Văn Dũng, sinh năm 1960, vợ là bà Trần Thị Làn, sinh năm 1965 cùng người con trai và cháu nội sinh sống trong căn nhà 1 tầng mái bằng, với diện tích 28,87 m2 trong khuôn viên đình An Biên gần 40 năm nay. Nguyên do, vào năm 1982, lãnh đạo Nhà văn hóa quận Lê Chân - đơn vị được giao quản lý, sử dụng đình An Biên - bố trí, cho phép gia đình ông Dũng sử dụng diện tích trên để ở. Sau này, chính quyền phường An Biên nhiều lần tuyên truyền, vận động hộ ông Dũng di dời khỏi di tích, nhưng chưa đạt kết quả. Trao đổi với phóng viên Báo Hải Phòng, bà Trần Thị Làn, vợ ông Dũng cho biết, vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, ông bà đều tuổi cao và người con trai không có việc làm, thu nhập ổn định, nên không có điều kiện để di chuyển đi chỗ khác.

Được biết, mới đây, UBND phường An Biên vận động nguồn xã hội hóa từ một số doanh nghiệp, cá nhân tham gia công tác tôn tạo đình An Biên. Trong đó, Công ty CP Du lịch Vạn Hương (quận Đồ Sơn) hỗ trợ hộ ông Dũng kinh phí mua nhà mới. Chủ tịch UBND phường An Biên Lê Việt Hải cho biết, UBND phường đang phối hợp đại diện Công ty CP Du lịch Vạn Hương, Ban quản lý đình An Biên tiếp tục vận động và trợ giúp hộ ông Dũng tìm nơi ở mới phù hợp. Đến nay, hộ ông Dũng đồng ý di dời và đang tích cực tìm mua nhà. Đồng thời, ngày 23-7- 2021, UBND quận Lê Chân giao các phòng chuyên môn của quận tham mưu UBND quận đề nghị UBND thành phố quan tâm, xem xét, tạo điều kiện để hộ ông Dũng được mua hoặc thuê nhà ở xã hội của thành phố, sớm trả lại nguyên trạng đình An Biên.

Đình An Biên là di tích cấp quốc gia và có giá trị lớn đối với đời sống văn hóa, tâm linh của nhân dân Hải Phòng. Chính vì vậy, chính quyền địa phương, Ban quản lý đình An Biên tích cực phối hợp doanh nghiệp vận động, hỗ trợ kinh phí và các điều kiện liên quan để gia đình ông Dũng sớm di dời, trả lại đất của đình. Trên cơ sở đó, nhà nước và nhân dân cùng tu bổ, tôn tạo để phát huy giá trị di tích cấp quốc gia – đình cổ An Biên./.