(HPĐT)- Dù qua đời từ năm 1989, họa sĩ Tây Ban Nha Salvardo Dalí (sinh năm 1904), “ông hoàng” của trường phái siêu thực, vẫn nằm trong số những tên tuổi có ảnh hưởng bậc nhất với đời sống mỹ thuật hôm nay...
Bức tranh “Sự dai dẳng của ký ức” của Salvardo Dalí.
Chào đời tại một thị trấn nhỏ xứ Catalonia, Tây Ban Nha –nơi gần biên giới Pháp, Salvardo Dalí có một thời thơ ấu và hoa niên nhiều sóng gió. Được nuôi dạy bởi người cha nghiêm khắc và người mẹ dịu dàng, 16 tuổi, chàng trai trẻ phải chịu nỗi đau mất mẹ. 17 tuổi rời quê nhà lên thủ đô học nghệ thuật, chỉ vài tháng sau Salvardo bị đuổi học do những dị biệt cả trong nghệ thuật lẫn đời sống. Vậy là Salvardo bắt đầu những cuộc viễn du khắp châu Âu. Tới Paris gặp Picasso, giao tiếp sâu đậm và bắt đầu có những ảnh hưởng nhất định từ danh họa đồng hương, Salvardo cho ra đời một số tác phẩm mang màu sắc lập thể.
Sống và làm nghề trọn trong thế kỷ 20 đầy biến động, Salvardo Dalí như luôn trỗi dậy trong mình tư tưởng phản kháng. Phản kháng với thực tại, với thời cuộc, với những ý niệm triết học về tồn tại, về sống chết..., và cả với chính bản thân mình. Năm 1931, khi còn hoang mang về phong cách, Salvardo Dalí trình làng bức tranh “Sự dai dẳng của ký ức” (The Persistence of Memory). Tác phẩm lập tức được đón nhận nồng nhiệt, hơn cả tưởng tượng của bản thân tác giả. Gần 100 năm qua, “Sự dai dẳng của ký ức” vẫn là một bí ẩn hội họa, một bức tranh vượt ra ngoài những cảm xúc nghệ thuật để mang tới rất nhiều gợi mở về tư tưởng, khoa học, được tụng ca như một biểu tượng văn hóa tại thời điểm ấy.
Salvardo Dalí trong nhiều tự bạch sau này, hay chia sẻ: Ông thực ra không ẩn ý gì nhiều khi thực hiện “Sự dai dẳng của ký ức”, ông chỉ đơn thuần quan sát những miếng pho mát đang tan chảy và thể hiện chúng trong trạng thái của những chiếc đồng hồ mềm oặt vắt ngang cành oliu... Bức tranh được một nhà sưu tầm người Mỹ - Julien Levy - mua mang về Mỹ để treo trong nhà riêng. Vật đổi sao dời, thời gian biển chuyển, “Sự dai dẳng của ký ức” được mua đi bán lại cho đến khi trở thành báu vật trong Bảo tàng Nghệ thuật hiện đại ở New York. Miếng pho mát tan chảy, chiếc đồng hồ mềm hay thời gian biến chuyển, bức họa siêu thực của Salvardo Dalí bao năm qua luôn nằm trong danh sách tác tác phẩm hội họa được biết đến nhiều nhất thế giới, có sức ám ảnh nhất, được nhân bản cũng nhiều bậc nhất. Ngay thời điểm này, Dalí vẫn là nguồn cảm hứng, là người có ảnh hưởng nghệ thuật tới nhiều họa sĩ trên khắp toàn cầu. Với Dalí, trong quan niệm của ông, nhà sưu tầm JulienLevy lại chính là nhân vật có tác động mạnh mẽ đến sự nghiệp và con đường đi của ông - người góp phần lớn đưa tên tuổi Dalí vượt Đại Tây dương sang Mỹ - một tri âm tri kỷ mà nghệ sĩ nào cũng muốn có, cũng mong gặp được trên hành trình nghệ thuật./.
NGÔ HƯƠNG SEN
