(HPĐT)- Do số ca mắc COVID-19 trên địa bàn thành phố tăng cao những ngày gần đây, nhiều người dân lo lắng, đến các hiệu thuốc để mua thuốc điều trị COVID-19. Nhiều người còn tìm mua các loại thuốc kháng virus trên mạng xã hội, không rõ nguồn gốc, xuất xứ để điều trị. Trao đổi với phóng viên Báo Hải Phòng, TS.BS NGÔ ANH THẾ, Trưởng Khoa Bệnh nhiệt đới (Bệnh viện hữu nghị Việt - Tiệp) thông tin rõ hơn về những hệ lụy khi người dân tự ý mua, sử dụng thuốc điều trị COVID-19, cũng như tư vấn người dân khi phát hiện mắc bệnh.
Người dân và các cơ sở kinh doanh thuốc cần thực hiện mua, bán và sử dụng thuốc điều trị COVID-19 theo đơn để bảo đảm hiệu quả chữa bệnh.
- Bác sĩ cho biết những hệ lụy khi người dân tự ý mua và sử dụng thuốc điều trị COVID-19?
- Trong bối cảnh dịch bệnh trên địa bàn thành phố đang hết sức phức tạp, nhiều người dân tự xét nghiệm, phát hiện dương tính với virus SARS-CoV-2, nhưng không khai báo với cơ quan chức năng để được hướng dẫn điều trị đúng cách mà tự ý mua thuốc trên mạng xã hội hoặc do sự mách bảo của những người không có chuyên môn điều trị. Thực tế này xuất phát từ một số nguyên nhân: tình trạng làm việc quá tải của nhân viên y tế; sự chủ quan, thiếu kiến thức của người dân đối với việc bảo vệ sức khỏe của bản thân; sự trục lợi của một số tổ chức, cá nhân.
Việc tự ý mua thuốc điều trị dẫn đến nhiều hệ lụy nguy hiểm tới sức khỏe, tính mạng của người bệnh. Cụ thể, trong hầu hết đơn thuốc trôi nổi trên mạng xã hội hoặc do người không có chuyên môn mách bảo, chúng tôi thấy có thuốc corticoid (như Dexamethasone, Medrol, Prednisolone…). Việc sử dụng thuốc này đối với tất cả người nhiễm SARS-CoV-2 là vô cùng nguy hiểm, vì nếu dùng không đúng chỉ định sẽ khiến bệnh tiến triển nặng thêm, kéo dài thời gian bị bệnh. Theo khuyến cáo của Bộ Y tế cũng như các y văn trên thế giới, chỉ những trường hợp bệnh từ mức độ trung bình (bắt đầu có dấu hiệu suy hô hấp, SpO2 < 96%) mới được dùng các thuốc này. Vì vậy, Bộ Y tế nhấn mạnh chỉ đạo: Không phát sẵn thuốc corticoid và thuốc chống đông nhằm mục đích hạn chế người bệnh tự ý dùng sai chỉ định.
Chúng tôi cũng ghi nhận tình trạng lạm dụng kháng sinh. Như chúng ta biết, COVID-19 là bệnh do virus gây ra, vì vậy, kháng sinh không có tác dụng để điều trị bệnh này. Chỉ những trường hợp được xác định có tình trạng bội nhiễm vi khuẩn mới phải điều trị bằng kháng sinh. Việc lạm dụng thuốc kháng sinh dẫn đến nguy cơ xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc và như vậy sẽ gây ra nhiều khó khăn khi cần điều trị bằng kháng sinh. Hơn nữa, việc lạm dụng kháng sinh còn làm tăng chi phí điều trị không cần thiết. Ngoài ra, trong các đơn thuốc mà người dân tự ý dùng để mua thuốc sử dụng, còn nhiều loại thuốc khác như chống dị ứng, giảm ho, long đờm, vitamin và một số thuốc được coi là tăng cường miễn dịch. Thực tế, các thuốc này hầu như không có tác dụng trong điều trị COVID-19. Người dân chỉ nên sử dụng khi có sự tư vấn kỹ càng của thầy thuốc có chuyên môn về điều trị căn bệnh này.
- Hiện, một thực tế nổi cộm là người dân tìm mua các thuốc kháng virus như Molnupiravir và Favipiravir. Bác sĩ cho biết rõ hơn về các loại thuốc này?
- Về mặt chuyên môn, các nghiên cứu trên thế giới đều cho thấy thuốc kháng virus là phương tiện hữu hiệu để kiểm soát bệnh, làm giảm triệu chứng nhanh chóng, ngăn ngừa nguy cơ bệnh tiến triển nặng, làm giảm số người bệnh phải nhập viện và tỷ lệ tử vong, giảm nguy cơ lây truyền sang người chung quanh. Tuy nhiên, việc mua các thuốc kháng virus trôi nổi trên thị trường dẫn đến nhiều hệ lụy như mua phải thuốc giả, tốn kém, hoặc sử dụng không đúng chỉ định có thể dẫn đến những hậu quả lâu dài đối với sức khỏe người dùng.
Thời gian tới, Bộ Y tế cho phép đưa vào sử dụng và nguồn cung các thuốc kháng virus được bảo đảm, tôi hy vọng người bệnh mắc COVID-19 có thể tiếp cận được các thuốc kháng virus bảo đảm chất lượng với giá thành hợp lý. Như vậy, cùng với việc tiêm vaccine, chúng ta có thêm công cụ hữu hiệu để chiến thắng dịch bệnh.
- Bác sĩ có những lời khuyên nào đối với người dân khi phát hiện mắc COVID-19?
- Khi người dân được xác định mắc COVID-19, trước hết, nên thông báo với nhân viên y tế địa phương để được hướng dẫn về điều trị, dinh dưỡng, vệ sinh phù hợp. Mỗi người cần lưu giữ các số điện thoại của nhân viên y tế phụ trách khu vực mình sinh sống hoặc của tổng đài hỗ trợ F0 của thành phố (số điện thoại: 0904.079.888) để có thể liên hệ ngay khi có dấu hiệu bất thường. Người bệnh cần tuân thủ đúng phác đồ mà nhân viên y tế có chuyên môn khuyến cáo. Không tự ý dùng thuốc theo sự mách bảo của người không có kinh nghiệm hoặc đơn thuốc trên mạng xã hội. Đồng thời, người bệnh cần ăn uống đầy đủ, không bỏ bữa, uống đủ nước ngay cả khi không khát, tăng cường thực phẩm giàu dinh dưỡng, hoa quả. Người bệnh cũng cần tập luyện thể lực nhẹ nhàng, tập thở tối thiểu 15 phút/ngày. Thường xuyên cập nhật tình trạng sức khỏe của bản thân tới nhân viên y tế thông qua điện thoại, phần mềm hỗ trợ F0…
Khi phát hiện có dấu hiệu bất thường như: giảm nồng độ oxy trong máu, sốt cao, khó thở..., người bệnh hoặc người nhà người bệnh cần liên hệ ngay với nhân viên y tế. Đồng thời, cần bình tĩnh, phối hợp nhân viên y tế để xử lý kịp thời các dấu hiệu cấp cứu.
- Trân trọng cảm ơn bác sĩ!
ĐÔNG HẢI (thực hiện)
