Hải quân 25 nước tham gia cuộc tập trận “Vành đai Thái Bình Dương” (RIMPAC) 2018 thực hành bảo đảm an ninh hàng hải trên biển. Ảnh: anninhthudo.vn
Ngoại trưởng Pôm-peo đã có lịch trình dày đặc qua các chặng dừng chân tại Ma-lai-xi-a, In-đô-nê-xi-a và đặc biệt là Xin-ga-po với hàng loạt sự kiện lớn trong khuôn khổ Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 51 (AMM 51) và các hội nghị liên quan. Điểm nổi bật nhất của chuyến công du là sự khẳng định vị trí của Đông Nam Á trong chính sách đối ngoại của Oa-sinh-tơn giữa các “điểm nóng” đối ngoại như vấn đề Triều Tiên, hồ sơ hạt nhân I-ran hay nguy cơ về cuộc chiến thương mại với Trung Quốc. Nhấn mạnh quan hệ kinh tế cân bằng, cùng có lợi giữa ASEAN và Mỹ đã và đang đem lại những lợi ích to lớn cho cả hai bên, Ngoại trưởng Pôm-peo khẳng định Mỹ đánh giá cao vai trò của ASEAN đối với hòa bình, ổn định khu vực; đặt ASEAN ở vị trí trung tâm của khu vực Ấn Độ Dương- Thái Bình Dương trong chiến lược của Mỹ. Những cam kết về củng cố các mối quan hệ đối tác chiến lược với các nước nói riêng cũng như với ASEAN nói chung đã được cụ thể hóa qua những con số cụ thể.
Chuyến thăm Đông Nam Á của Ngoại trưởng Pôm-peo được chính giới các nước khu vực đặc biệt quan tâm trong bối cảnh còn nhiều nghi ngại về chính sách của chính quyền Tổng thống Trăm đối với khu vực này. Dưới thời Tổng thống Đô-nan Trăm, chính sách xoay trục sang châu Á của cựu Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma đã bị thay thế bằng chính sách “Nước Mỹ trước tiên”. Một trong những hành động đầu tiên của "sự quay lưng" này là việc Mỹ rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Tiếp đến, Mỹ khơi mào cho một cuộc chiến thuế quan với các nền kinh tế lớn như Ấn Độ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu và các thành viên thuộc Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) - động thái nguy hiểm có thể gây tổn hại không nhỏ tới lợi ích của các nước Đông Nam Á. Nhiều nước đã đặt câu hỏi về đường hướng hợp tác kinh tế của Mỹ với khu vực.
Vì vậy, chuyến công du lần này của Ngoại trưởng Pôm-peo là cơ hội để Mỹ “làm rõ và xây dưng lập trường thống nhất” hơn về chính sách của Mỹ đối với Đông Nam Á nói riêng và khẳng định chiến lược Ấn Độ Dương- Thái Bình Dương nói chung. Trước đó, tại Đối thoại Shangri-La đầu tháng 6 vừa qua, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Giêm Ma-tít đưa ra khái niệm "Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và cởi mở" gồm 4 yếu tố: tập trung vào lĩnh vực hàng hải và bảo vệ các quyền tự do hàng hải; xây dựng mạng lưới đồng minh, đối tác; đẩy mạnh quy phạm pháp luật, minh bạch trong điều hành chính phủ; phát triển kinh tế với vai trò đi đầu của lĩnh vực tư nhân.
Giữa lúc sự hiện diện của Trung Quốc ngày càng gia tăng ở biển Đông, biển Hoa Đông và Ấn Độ Dương, đặc biệt khi Bắc Kinh đang nỗ lực tạo ra một “cú hích” để trở thành cường quốc thương mại thông qua sáng kiến “Vành đai và Con đường”, giới phân tích chính trị coi khái niệm Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là một nỗ lực của Mỹ nhằm chuyển trọng tâm vào các nước thuộc khu vực này.
Với những cam kết mạnh mẽ về hỗ trợ tài chính và bảo đảm an ninh cho ASEAN, Ngoại trưởng Pôm-peo phần nào giải đáp những băn khoăn của các nước về chính sách đối với khu vực của chính quyền Oa-sinh-tơn, cụ thể hóa hơn những tuyên bố của giới chức Mỹ trước đó. Tuy nhiên, để thực sự trấn an được các đồng minh và củng cố ảnh hưởng trong khu vực, chính quyền Mỹ cần có những bước đi tích cực cùng các chính sách hài hòa hơn với lợi ích của các đối tác, từ đó hướng tới một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương ổn định, thịnh vượng.
