Sự thật đầy nước mắt về bạo lực

Ieshia Evans tham gia cuộc biểu tình chống lại bạo lực cảnh sát đối với người da đen tại Mỹ. Ảnh: Jonathan Bachman

Không sắp đặt, không xử lý đồ họa, sự chân thực của những bức ảnh báo chí đoạt giải Pulitzer năm nay làm người xem đau lòng. Chúng kể những câu chuyện thật diễn ra chung quanh thế giới, nơi còn nhiều người chịu đau đớn vì bạo lực.

Tù nhân chen chúc tại đồn cảnh sát Manila, Philippines, nhìn những nghi phạm buôn bán thuốc phiện khác bị giải đi trong chiến dịch dẹp tội phạm ma túy. Ảnh: Daniel Berehulak

Chiến thắng ở hạng mục “Ảnh tin nóng”, loạt ảnh về cuộc chiến chống tội phạm ma túy tại Philippines của nhiếp ảnh gia Daniel Berehulak cho thấy thực trạng đen tối trong xã hội nước này giữa chiến dịch đầy bạo lực do Tổng thống Rodrigo Duterte phát động. Loạt ảnh được đăng trên báo The New York Times vào tháng 12-2016, thu hút nhiều sự chú ý nhờ tính chân thực và táo bạo, dám nhìn thẳng vào vấn đề gây tranh cãi của một quốc gia. Từ tháng 7-2016 đến tháng 1-2017, chiến dịch dẹp tội phạm ma túy của ông Duterte làm hơn 2000 người chết, người dân phải sống trong sợ hãi mỗi ngày, hệ thống nhà tù xuống cấp dần trở nên quá tải vì có quá nhiều phạm nhân bị bắt giữ.

Tại hạng mục “Ảnh đặc sắc”, nhiếp ảnh gia E. Jason Wambsgans của báo Chicago Tribune giành chiến thắng với cụm ảnh ghi lại hành trình hồi phục của nạn nhân 11 tuổi sống sót sau các vụ xả súng tại Chicago, Mỹ cuối năm 2016. Những bức ảnh đầy ám ảnh miêu tả tác động của sự cố kinh hoàng lên cuộc sống thường ngày của cậu bé Tavon Tanner và cách em cùng gia đình, bạn bè vượt qua ký ức đau đớn đó. Trong suốt năm 2016, có 24 trẻ em dưới 13 tuổi tại Chicago vô tình là nạn nhân của các vụ nổ súng do thù hằn, tranh chấp giữa người lớn. Sự thật đau lòng này được diễn tả chân thực qua loạt ảnh đen trắng của Wambsgans, đồng thời phản ánh thực trạng bạo lực đáng báo động trong một bộ phận cộng đồng nhiều bất ổn tại Mỹ.

Người dân I-rắc chạy trốn bạo lực diễn ra giữa lực lượng quân đội I-rắc và tổ chức khủng bố IS. Ảnh: Khalid Mohammed

Bên cạnh các tác phẩm đoạt giải, nội dung những bức ảnh lọt vào vòng chung kết đều kể lại câu chuyện bạo lực nhức nhối trên thế giới, như bộ ảnh gây chấn động của các nhiếp ảnh gia báo AP ghi lại tình hình chiến trận đầy máu và nước mắt tại Iraq; bức ảnh nổi tiếng của Jonathan Bachman về nhà hoạt động xã hội Ieshia Evans hiên ngang trước khi giao mình cho cảnh sát trong cuộc biểu tình chống lại tình trạng đối xử tàn bạo của cảnh sát với người da đen tại Mỹ.

Tiếp tục vai trò cách mạng báo chí

Trong nhiều năm gần đây, người ta kêu ca về tình trạng xuống cấp của báo chí, khi nhiều tờ báo câu người xem bằng những tin tức vô bổ, sai sự thật, hình ảnh dung tục, thiếu tính nhân văn. Tuy nhiên, Giải báo chí Pulitzer 2017 khẳng định lại vai trò, vị trí của báo chí, nhất là ảnh báo chí trong việc truyền tải thông tin, hình ảnh sống động và chân thực nhất về các vấn nạn nhức nhối và những góc khuất trong cuộc sống. Trực tiếp ghi lại cuộc chiến chống ma túy gây tranh cãi của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte, nhiếp ảnh gia người Australia Daniel Berehulak đại diện cho quan điểm của báo chí phương Tây về thực trạng thảm họa nhân quyền từng xảy ra tại Philippines. Dù bộ ảnh không phản ánh cái nhìn thiện cảm về chính quyền Philippines, phát ngôn viên của Tổng thống Duterte cho biết quốc gia này vẫn “tôn trọng tiêu chí chọn giải của Pulitzer” và giá trị tin tức cũng như nghệ thuật của bộ ảnh. Điều này cho thấy sự độc lập và táo bạo của báo chí ngày càng được tôn trọng, và đây là động lực giúp các nhà báo không ngần ngại tác nghiệp tại những điểm nóng nguy hiểm.

Tavon Tanner, nạn nhân một vụ tấn công tại Chicago, rơi nước mắt trước khi được phẫu thuật. Ảnh: E. Jason Wambsgans

Phát biểu tại lễ trao giải Pulitzer, nhà điều hành giải thưởng Mike Pride cho biết: “Những tác phẩm giành giải nhắc nhở chúng ta đang ở trong giai đoạn cách mạng báo chí”. Có thể nói, các nhà báo, nhiếp ảnh gia báo chí đang ngày càng mạnh dạn đi theo sự kiện, đón đầu tin tức, thực hiện vai trò cách mạng báo chí, đưa các thông tin quan trọng đến với người xem. Những giải thưởng báo chí như Pulitzer, World Press Photo… tiếp tục là nơi tôn vinh các tác phẩm báo chí có giá trị cao, thúc đẩy những nhà báo can đảm và yêu nghề có thêm niềm tin vào nền báo chí hiện nay để cống hiến nhiều hơn nữa.

Thu Thảo (tổng hợp)