(HPĐT)- Khi qua đời trong một xưởng vẽ tồi tàn tại Pháp năm 1966 lúc 65 tuổi, Sanyu (Thường Ngọc) không thể mường tượng nổi, các tác phẩm hội họa ông để lại, sẽ có ngày được đấu giá hàng chục triệu đô la Mỹ…
Một bức sơn dầu của Sanyu được đấu giá 9 triệu USD.
Sinh ra vào đầu thế kỷ 20 tại Trung Quốc, tiếp cận hội họa từ cha, Sanyu đã lưu lạc nhiều tháng ngày cho tới khi dừng chân ở Paris năm 19 tuổi. Cuộc đời nghệ thuật của ông gắn với túng thiếu, nghèo khó và bị chối từ, một số phận thường thấy của những người nhập cư da mầu. Thế nhưng mặc sự ghẻ lạnh của người đời, Sanyu luôn nhất quán với con đường của mình, luôn mẫu mực trong việc kết hợp giữa lối vẽ truyền thống phương đông với kỹ thuật phương Tây, để tạo thành những tác phẩm càng lúc càng được săn đón, ưa chuộng, bất chấp biến động thời cuộc. Sanyu được rũ bỏ lớp bụi mờ khuất lấp của sự ghẻ lạnh lãng quên vào năm 1980, thời điểm một bảo tàng ở Đài Bắc cho ra mắt bộ sưu tập của ông. 4 thập niên qua, Sanyu đã thành cái tên đắt giá bậc nhất của hội họa phương Đông trên các sàn đầu giá, một cơn sốt truy lùng săn tìm tác phẩm của ông khiến tranh Sanyu luôn thiết lập các kỷ lục mới. Giới phê bình phương Tây cho rằng: Các nhà sưu tầm châu Á có được tác phẩm của Sanyu, cũng quý hiếm và hy hữu như các nhà sưu tầm châu âu sở hữu thành công tranh Matisse…
Bức “Nu” mang về 25 triệu đô la Mỹ trong một phiên đấu giá thì vài tháng sau, một tranh nude khác của Sanyu, “Quatre Nus” đạt ngưỡng 39 triệu USD. Một bức tĩnh vật hoa khác được trả giá 9 triệu USD, cũng đem lại nhiều niềm hứng khởi cho giới sưu tầm nghệ thuật. Có nhiều điểm tương đồng, gần như sinh sống cùng thời, cùng được đánh giá cao về tài năng vượt trội, tuy nhiên các danh họa Việt Nam bên trời Âu như Mai Trung Thứ, Vũ Cao Đàm, Lê Phổ… giữa các phiên đầu giá quốc tế gần đây, dẫu con số để gõ búa có làm nức lòng người hâm mộ trong nước, thì so với Sanyu vẫn khiêm tốn, lép vế hơn nhiều. Những lùm xùm kéo dài nhiều năm chưa có hồi kết về chuyện tranh giả, giả cả tranh của các danh họa Việt Nam ở châu Âu là một trong các nguyên nhân khiến giới sưu tầm quốc tế không còn theo đuổi hội họa Việt và phẩn nào đã làm hệ lụy đến các bậc tài danh.
15 năm sau ngày giã biệt cuộc đời trần thế, danh tiếng hội họa của Sanyu mới bừng sáng khắp nơi, để trở thành “người định giá thị trường nghệ thuật thế giới”, cũng nhờ cú hích từ các nhà sưu tầm chốn quê hương ông. Các danh họa Việt Nam, hội họa Việt Nam xem ra vẫn cần một nụ hôn của hoàng tử làm bừng giấc mộng dài của nàng công chúa ngủ quên trong rừng, để không còn chịu cảnh thiệt thòi, lép vế so với chung quanh…/.
Ngô hương sen
