Sửa đổi Luật Thi đua, Khen thưởng: Bảo đảm hướng về cơ sở, kịp thời, thực chất

Liên đoàn Lao động thành phố biểu dương các doanh nghiệp có nhiều chính sách, quan tâm đến người lao động năm 2020. 

Chuyển biến, hướng về cơ sở

Sau 17 năm thực hiện Luật Thi đua, Khen thưởng, thành phố phát động và triển khai hiệu quả cao các phong trào thi đua do Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương và Thủ tướng Chính phủ phát động. Đó là phong trào thi đua: “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”; “cả nước chung tay vì người nghèo, không để ai bị bỏ lại phía sau”; “Doanh nghiệp Việt Nam hội nhập và phát triển”; “Cán bộ, công chức, viên chức thi đua thực hiện văn hóa công sở giai đoạn 2019- 2025”… Bên cạnh đó, hằng năm, thành phố phát động thi đua thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội, bảo đảm quốc phòng- an ninh và chủ đề năm của thành phố. Thành phố cũng ban hành các quy chế, quy định xét tặng các danh hiệu, giải thưởng như: Gương mặt tiêu biểu thành phố; Doanh nghiệp tiêu biểu và doanh nhân tiêu biểu thành phố; Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn tiêu biểu thành phố; Giải thưởng Lê Chân… Thông qua các phong trào thi đua, nhiều điển hình tiên tiến được phát hiện và khen thưởng kịp thời, trở thành nguồn cổ vũ, động viên, là động lực giúp phong trào thi đua phát triển, tạo thành sức mạnh đoàn kết, nguồn lực to lớn, tạo sự phát triển mạnh mẽ của thành phố, nhất là trong 5 năm qua. Đặc biệt 2 năm 2020-2021, trong bối cảnh đất nước chịu nhiều tác động lớn của đại dịch COVID-19, thành phố triển khai phong trào thi đua do Thủ tướng Chính phủ phát động “Cả nước đoàn kết, chung sức, đồng lòng thi đua phòng, chống và chiến thắng đại dịch COVID-19”. Nhiều tập thể, cá nhân có thành tích, tham gia trong phòng, chống dịch bệnh COVID-19 được biểu dương, khen thưởng kịp thời. Thành phố thưởng hơn 2,7 tỷ đồng cho các địa phương, đơn vị, lực lượng tham gia phòng, chống dịch.

Giám đốc Sở Nội vụ Nguyễn Thị Thu cho biết: Trong 5 năm (2016- 2021), Thành ủy, HĐND, UBND thành phố luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện tốt công tác thi đua khen thưởng, với chủ trương thiết thực, hiệu quả cao, hướng về cơ sở. Đơn cử, tính riêng 2 đợt khen thưởng tại lễ kỷ niệm 70 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc và tại Đại hội Thi đua yêu nước thành phố lần thứ 9, thành phố biểu dương, khen thưởng hơn 800 tập thể, cá nhân theo nguyên tắc hướng về tập thể, cơ sở nhỏ, người lao động trực tiếp và hộ gia đình có cống hiến trong giải phóng mặt bằng, xây dựng nông thôn mới, chỉnh trang đô thị.

Khắc phục căn cơ “bệnh thành tích”

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quy định về thi đua, khen thưởng cũng đang bộc lộ một số hạn chế, chưa theo kịp sự phát triển của thực tiễn đời sống.

Tại cuộc giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố, đại diện một số sở, ngành thẳng thắn nêu thực trạng về phát động phong trào thi đua nhiều nhưng chưa thực chất, đi vào chiều sâu, việc phát hiện nhân tố điển hình còn hạn chế; tổ chức và hoạt động của một số cụm, khối thi đua chưa đem lại hiệu quả, còn biểu hiện hình thức. Một số quy định về trình tự, thủ tục hồ sơ khen thưởng chưa đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính; chưa quy định về quy trình thủ tục, hồ sơ khen thưởng thông qua phát hiện các tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu xuất sắc để khen thưởng… Một số quy định về thẩm quyền xét tặng danh hiệu thi đua và khen thưởng còn chưa hợp lý; quy định tiêu chuẩn của một số danh hiệu thi đua chưa phù hợp… Một số ý kiến cho rằng, Luật Thi đua, Khen thưởng có đối tượng điều chỉnh rộng, liên quan đến cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân, nhưng điều kiện, tiêu chuẩn khen thưởng chủ yếu tập trung vào đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang; chưa bao quát hết các trường hợp là quần chúng, người lao động trực tiếp sản xuất. Luật quy định thành tích đến đâu khen thưởng đến đó, nhưng các tiêu chuẩn để xét khen thưởng lại mang tính niên hạn, cộng dồn thành tích, trình tự từ thấp đến cao dẫn đến việc hiểu khen thưởng lần sau bao giờ cũng phải cao hơn lần trước; khen thưởng tập thể nhỏ và lao động trực tiếp còn hạn chế. Khen thưởng danh hiệu cấp thành phố còn khó khăn, bất cập về quy định, đơn cử như danh hiệu “Chủ tịch xã, phường, thị trấn tiêu biểu thành phố” đòi hỏi tiêu chuẩn cao, song mức khen thưởng chỉ bằng 1,0 lần mức lương cơ sở, chưa thực sự tạo động lực thi đua, dẫn tới số lượng cá nhân được nhận danh hiệu còn ít, thậm chí có quận, huyện không đề xuất xét tặng.

Dự kiến, dự thảo Luật Thi đua, Khen thưởng (sửa đổi) được đưa ra thảo luận tại kỳ họp thứ 2 và thông qua tại kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa 15. Có thể thấy việc sửa đổi Luật Thi đua, Khen thưởng là yêu cầu cần thiết và đang được tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi của các bộ, ngành, địa phương và nhân dân. Theo Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Nội vụ huyện Vĩnh Bảo Nguyễn Trọng Tuệ, việc sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, Khen thưởng phải bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng, đồng thời thực hiện phân cấp về thẩm quyền khen thưởng. Tương tự, Trưởng Phòng Nội vụ quận Hải An Bùi Quang Nghĩa đề xuất, việc sửa đổi, bổ sung thẩm quyền, trách nhiệm phát động thi đua, nội dung thi đua, tiêu chuẩn danh hiệu thi đua của “người đứng đầu” cơ quan, tổ chức, đơn vị phát động, chỉ đạo phong trào thi đua là cần thiết. Đối với tiêu chuẩn tặng các danh hiệu thi đua của tập thể nên gắn với kết quả đánh giá, xếp loại của cán bộ, công chức, viên chức theo quy định. Dự thảo luật cũng cần bổ sung, quy định rõ thẩm quyền, hình thức khen thưởng đối với đại biểu HĐND các cấp; quy định về trình tự thủ tục, hồ sơ khen thưởng theo thủ tục đơn giản, nhất là đối với tập thể, cá nhân được phát hiện có thành tích đột xuất…

Các ý kiến cũng nhất trí để cụ thể hóa được quan điểm, tư tưởng của Đảng, của Bác Hồ về thi đua khen thưởng, yêu cầu đặt ra với Luật Thi đua, khen thưởng (sửa đổi) phải bảo đảm công khai, minh bạch trong thực hiện để khắc phục hiện tượng “chạy” thi đua, danh hiệu; khắc phục tình trạng thi đua “tích lũy, gối đầu”, thi đua phải hướng về cơ sở, khen thưởng kịp thời, “thành tích đến đâu thì khen đến đó”; khắc phục căn cơ bệnh thành tích, hình thức, thành tích, tình trạng “xin-cho”. Để từ đó, khen thưởng là động lực thúc đẩy phong trào thi đua, tạo động lực trong phát triển kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng-an ninh./.