(HPĐT)- Đã tròn nửa thế kỷ kể từ ngày đất nước thống nhất, hòa bình và phát triển, nhưng đề tài chiến tranh cách mạng và lực lượng vũ trang vẫn luôn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ đối với các thế hệ cầm bút. Cùng với cả nước, đội ngũ văn nghệ sĩ Hải Phòng góp phần làm nên diện mạo phong phú, sâu sắc của dòng văn học giàu chất sử thi và cảm xúc này, bằng hàng loạt tác phẩm có giá trị, từ thơ, trường ca, truyện ngắn, tiểu thuyết đến ký sự, hồi ký.
Viết từ máu lửa chiến trường
Một trong những tác phẩm tiêu biểu, góp phần ghi dấu ấn của văn học chiến tranh là trường ca Gọi nhau qua vách núi của nhà thơ Thi Hoàng - tác phẩm được vinh danh tại Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2007. Trường ca được viết bằng hồi ức sâu đậm từ những năm tháng khốc liệt nơi chiến trường miền Nam, khi tác giả -người lính Trường Sơn năm xưa - phải đối diện với bom đạn, cái chết và những chia ly khôn nguôi.
Với ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh và sức gợi, tác phẩm là bản hùng ca của một thế hệ "đi tìm độc lập tự do như tìm lại chính bản thân mình", là tiếng gọi vọng lại từ ký ức bi tráng nhưng không kém phần hào hùng: “Đi tìm độc lập tự do như tìm lại bản thân mình. Rồi cũng gặp/ Từ năm 1945 đến 1975 đó là dưới và trên hai hàm răng nghiến chặt/ Thân thể dẫu héo gầy hồn vía lại hoàn nguyên”...
Nếu Thi Hoàng ghi dấu bằng cảm thức thơ trữ tình và sử thi, thì nhà văn Đình Kính - nguyên Chủ tịch Hội Nhà văn Hải Phòng - lại tạo dựng dấu ấn bằng những tác phẩm giàu chất tư liệu, sống động như tiểu thuyết Sóng chìm và ký sự Huyền thoại tàu không số. Ông khắc họa chân dung những người lính hải quân quả cảm, âm thầm làm nên những chiến công vang dội giữa đại dương, trên những chuyến tàu không số vượt qua bão đạn, lặng lẽ chuyển vũ khí vào Nam chi viện cho tiền tuyến.
Không riêng các tác phẩm văn học nổi bật này, các nhà văn, nhà thơ Hải Phòng lặng thầm sáng tác nhiều tiểu thuyết, truyện ngắn, hồi ký, thơ ca... để khắc cốt ghi tâm hàng vạn anh hùng liệt sĩ đã nằm lại chiến trường vì Tổ quốc.
Sức sống bền bỉ của đề tài lịch sử
Dòng văn học viết về lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng không chỉ là hoài niệm quá khứ, mà còn là mạch nguồn cảm hứng bất tận cho các cây bút đương đại. Nhiều tác phẩm được ra đời trong những năm gần đây tiếp tục chứng minh sức sống mạnh mẽ và khả năng lay động của đề tài này, có thể kể đến: tập thơ "Thức với khơi xa"của Hoài Khánh (giải Ba cuộc vận động sáng tác và quảng bá các tác phẩm văn học nghệ thuật về đề tài Hải quân nhân dân Việt Nam giai đoạn 2021-2025); "Người trở về sau chiến tranh" (Hải Chi); "Tâm tình với chim hải âu" (Lê Mạnh Thường); "Đồng đội - Nhớ và viết" (Phan Quốc Dũng); "Mộ đá ngang lưng trời" (Nguyễn Quốc Hùng); "Dặm dài Tổ quốc", "Giữ gìn biên cương lãnh thổ của Tổ quốc", "Binh pháp chống dịch", "Biên khu Việt Quế" (Phạm Vân Anh)... Các tác phẩm không chỉ dừng lại ở việc tái hiện lịch sử mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa người chiến sĩ năm xưa và thế hệ trẻ hôm nay.
Có thể khẳng định, văn học về đề tài cách mạng và lực lượng vũ trang vẫn là dòng chảy lớn, đóng vai trò định hướng và lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống tinh thần dân tộc. Dưới ngòi bút tâm huyết của các nhà văn, nhà thơ, nhất là các cựu chiến binh “hồi xuân” sáng tạo và thế hệ trẻ tiếp nối - dòng văn học này tiếp tục khẳng định giá trị thẩm mỹ và tinh thần nhân văn sâu sắc.
Nhà thơ Đinh Thường, Chủ tịch Hội Nhà văn Hải Phòng, khẳng định: “Thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục phối hợp các lực lượng vũ trang trên địa bàn, tổ chức các chuyến đi thực tế nhằm thúc đẩy sáng tác. Qua đó, phát huy vai trò của văn học nghệ thuật trong việc xây dựng tinh thần, nhân cách người chiến sĩ, khơi dậy truyền thống yêu nước, tinh thần đại đoàn kết trong thời đại mới”.
