(HPĐT)- Trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 phát triển như vũ bão, các phương tiện truyền thông đại chúng cung cấp thông tin phong phú cho người dân. Tuy nhiên, ngôn ngữ biểu đạt và vai trò tuyên truyền của tranh cổ động hiện vẫn giữ một vị trí quan trọng trong công tác tuyên truyền trực quan tới người dân.
Các đại biểu và chiến sĩ Hải quân tham quan Triển lãm cuộc thi sáng tác tranh cổ động tuyên truyền kỷ niệm 75 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11-6-1948 - 11-6-2023) tại Hải Phòng. Ảnh: Diệu Hương
Tranh cổ động được xếp vào dòng tranh nghệ thuật truyền đạt các thông tin qua các chỉ dấu, hình tượng, biểu tượng nghệ thuật, phát triển rực rỡ trong hai cuộc kháng chiến giành độc lập và thời kỳ đất nước bắt đầu đổi mới. Sức mạnh của tranh cổ động chính là ngôn ngữ biểu đạt đặc thù, không như những bài báo viết hay báo hình, mà là những bố cục hình, màu, nhịp điệu, không gian, biểu tượng… thu hút thị giác của người dân. Tranh tạo nên những xúc cảm thị giác, tác động đến nhận thức về tâm lý thẩm mỹ nghệ thuật, người xem có thể nhận thấy hoặc không thấy những tác động của ngôn ngữ tạo hình, nhưng được ghi lại trong trí nhớ của mỗi người. Những câu khẩu hiệu tham gia trong bố cục của các bức tranh cổ động nhắc nhở, khuyến khích mỗi người dân trong các hoạt động chung của toàn xã hội.
Họa sĩ Trần Quang Thái chia sẻ: Cái khó khi sáng tác tranh cổ động là tính cô đọng, điển hình hóa. Nhiều bức tranh cổ động được người ta nhớ mãi trong 50 đến 60 năm qua đơn giản vì trở thành biểu tượng. Trong khi đó, họa sĩ Huỳnh Văn Mười đánh giá, tranh cổ động của Việt Nam ấn tượng ở chỗ hình ảnh cô đọng, súc tích, có tính biểu tượng, gần gũi và dễ hiểu, phù hợp mục đích tuyên truyền cho mọi tầng lớp nhân dân. Họa sĩ Richard Di San Marzano ngợi ca tranh cổ động Việt Nam vì tính hiệu quả về mặt tuyên truyền, không tốn nhiều kinh phí, lại bắt mắt, sinh động. Ông từng sưu tầm nhiều tranh cổ động Việt Nam để phục vụ cho công tác nghiên cứu, tìm hiểu những dòng tranh đặc biệt của các quốc gia.
Trước sự bùng nổ của công nghệ thông tin cũng như các loại hình văn hóa, thông tấn báo chí…, tranh cổ động vẫn được nhiều họa sĩ quan tâm, nỗ lực sáng tác, làm mới về phong cách cũng như hình thức thể hiện để phù hợp nhu cầu thưởng thức của công chúng hôm nay.
Như trong dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi thi đua ái quốc (11-6-1948 - 11-6-2023), Cục Văn hóa cơ sở (Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch) vừa phát hành bộ tranh cổ động tuyên truyền về sự kiện này. Từ hơn 500 tác phẩm của gần 200 họa sĩ chuyên nghiệp và không chuyên người Việt Nam cả trong nước và ở nước ngoài gửi về cuộc thi tranh cổ động về ngày kỷ niệm nêu trên, Hội đồng nghệ thuật tuyển chọn 74 tranh cổ động có giá trị tuyên truyền cao để giới thiệu đến người dân cả nước dịp này. Những bức tranh cổ động vừa được Cục Văn hóa cơ sở phát hành tuyên truyền rộng rãi trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân nhận thức sâu sắc ý nghĩa Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Qua những bức tranh cổ động cũng góp phần lan tỏa phong trào thi đua yêu nước, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, văn hóa của đất nước.
Trong thời điểm dịch COVID-19 căng thẳng, nhằm kêu gọi toàn dân chung tay đẩy lùi bệnh dịch, Cục Văn hóa cơ sở cũng tổ chức cuộc thi sáng tác tranh cổ động phòng, chống dịch bệnh. 103 tác phẩm dự thi được các nghệ sĩ chuyên và không chuyên trên khắp cả nước gửi tới Ban tổ chức, trong đó có 14 bức tranh cổ động được chọn in và phát hành tại gần 11 nghìn UBND xã, phường, thị trấn trên toàn quốc nhằm tuyên truyền, hướng dẫn người dân chủ động phòng, chống dịch. Đây là những bức tranh được thể hiện rất ấn tượng, mang những thông điệp ý nghĩa về phòng, chống, ngăn chặn và đẩy lùi đại dịch toàn cầu qua ngôn ngữ tranh cổ động.
Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch cũng từng tiếp nhận 400 tác phẩm tranh cổ động phục vụ tuyên truyền bầu cử đại biểu Quốc hội khóa 15 và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026. Thông qua hình ảnh và thông điệp sâu sắc, các tác phẩm giới thiệu, tuyên truyền sâu rộng đến cán bộ, đảng viên và nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của sự kiện chính trị quan trọng nêu trên; thành tựu của đất nước ta sau hơn 30 năm đổi mới trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội cũng như những nỗ lực vượt qua khó khăn, thách thức.
Đó còn là hơn 1.000 tác phẩm gửi đến cuộc thi sáng tác tranh cổ động “Xây dựng phong cách người Công an nhân dân bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ” vừa qua. Các tác phẩm phần lớn thể hiện đúng ngôn ngữ đặc trưng thể loại tranh cổ động, bảo đảm định hướng tuyên truyền. Nhiều tác phẩm thể hiện thành công những vấn đề rất mới, kết quả nổi bật trong công tác, chiến đấu của lực lượng Công an nhân dân trong thời gian gần đây, như đề tài về Công an xã chính quy; công tác phòng cháy, chữa cháy. Một số tác phẩm thể hiện sự quan tâm, tình cảm yêu mến của lực lượng thanh, thiếu niên, nhi đồng với chiến sĩ công an, rất gần gũi, thân thương.
Giới làm nghề đánh giá, tranh cổ động Việt Nam vẫn hòa vào dòng chảy của mỹ thuật đương đại. Nhưng để tạo ra một diện mạo mới cho tranh cổ động, đáp ứng được nhu cầu thưởng thức của công chúng hiện nay, các nghệ sĩ tạo hình cũng có một sự thay đổi lớn hơn. “Có nhiều sáng tác của các bạn trẻ hôm nay mà tôi thấy mạnh mẽ hơn thế hệ tôi rất nhiều. Các bạn rất sáng tạo, dám nói, dám làm. Những cuộc thi như của Cục Văn hóa cơ sở phát động thể hiện sự quan tâm, khát vọng tìm ra nhiều tác phẩm chất lượng, chung tay đổi mới tranh cổ động việc quan trọng là phải động viên được nhiều hơn nữa các họa sĩ trẻ tham gia vào lĩnh vực này, kể cả sinh viên năm cuối ở các trường mỹ thuật”- họa sĩ Lê Tiến Cường nhận định./.
HOÀNG ANH
