Đời sống văn hóa

Sức sống của những chương trình nghệ thuật chính luận

HẢI HẬU • 16/11/2026 19:10

Với cách dàn dựng sáng tạo, kết hợp công nghệ hiện đại và ngôn ngữ biểu diễn giàu cảm xúc, các chương trình nghệ thuật chính luận đang đưa lịch sử đến gần công chúng.

1(1).jpg
Các nghệ sĩ, diễn viên tập luyện chương trình nghệ thuật chính luận “80 năm bản hùng ca đất Cảng” tại Đoàn Văn công Quân khu 3. Ảnh: ĐỖ HIỀN

Khi lịch sử được kể bằng ngôn ngữ nghệ thuật

Những ngày này, tại Đoàn Văn công Quân khu 3, các nghệ sĩ, diễn viên khẩn trương tập luyện chương trình nghệ thuật chính luận “80 năm bản hùng ca đất Cảng”, chuẩn bị công diễn tối 19/11 tại Nhà hát Hoa Phượng, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng (20/11/1946 - 20/11/2026). Được xây dựng theo hình thức sử thi, chương trình tái hiện hành trình 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng vũ trang thành phố.

Từ tiếng súng quả cảm bảo vệ đất Cảng ngày 20/11/1946 đến những năm tháng bám trụ mâm pháo, rà phá thủy lôi, bảo vệ bầu trời và cửa biển quê hương, những chiến công và sự hy sinh của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ được tái hiện qua âm nhạc, múa, hoạt cảnh và ngôn ngữ sân khấu. Chương trình quy tụ nhiều nghệ sĩ tên tuổi như các Nghệ sĩ Nhân dân Thu Hiền, Nhật Thuận, Tố Uyên, Nghệ sĩ Ưu tú Đăng Dương, Tân Nhàn, Trọng Tấn, Anh Thơ, Viết Danh cùng các nghệ sĩ Đoàn Văn công Quân khu 3.

Thiếu tá quân nhân chuyên nghiệp Đỗ Duy Đức, biên đạo múa Đoàn Văn công Quân khu 3, cho biết: “Ê-kíp lựa chọn hình thức sử thi để kể lại hành trình lịch sử của lực lượng vũ trang thành phố, từ những ngày đầu thành lập, qua các cuộc kháng chiến đến nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay. Chương trình không chỉ tri ân thế hệ đi trước mà còn khẳng định niềm tự hào, trách nhiệm tiếp nối truyền thống, quyết tâm lập nên những chiến công mới trong thời kỳ phát triển của thành phố…”.

2(1).jpg
Nghệ thuật chính luận đang tìm được cách tiếp cận gần gũi hơn với công chúng. Ảnh: ĐỖ HIỀN

Sức hấp dẫn của chương trình còn nằm ở khả năng khơi gợi ký ức và cảm xúc công chúng. Ông Trần Văn Chiến ở phường Lê Chân, chia sẻ: “Tôi rất mong chờ được xem chương trình. Những câu chuyện về các thế hệ chiến sĩ bảo vệ thành phố luôn khiến tôi xúc động, tự hào. Đây cũng là dịp để nhắc nhớ con cháu về truyền thống quê hương”.

Còn em Phạm Hải Anh, phường Gia Viên hào hứng: “Em muốn được xem các cô chú nghệ sĩ tái hiện những câu chuyện lịch sử bằng âm nhạc và sân khấu. Cách thể hiện này giúp người trẻ hiểu hơn về sự hy sinh của thế hệ cha ông và thêm trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay”.

Có thể thấy, nghệ thuật chính luận đang tìm được cách tiếp cận gần gũi hơn với công chúng. Lịch sử không chỉ được truyền tải theo trình tự sự kiện mà còn được kể bằng những câu chuyện, hình tượng và cảm xúc.

Sáng tạo các sản phẩm công nghiệp văn hóa

3(1).jpg
Tại Hải Phòng, nghệ thuật chính luận có lợi thế từ nguồn chất liệu lịch sử, văn hóa và truyền thống cách mạng phong phú. Ảnh: ĐỖ HIỀN

Những năm gần đây, các chương trình nghệ thuật chính luận có bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy sáng tạo và dàn dựng. Nghệ thuật không còn đơn thuần minh họa nội dung chính trị mà trở thành phương tiện kể chuyện lịch sử, truyền tải thông điệp bằng cảm xúc và ngôn ngữ biểu diễn hiện đại.

Năm 2024, chương trình “Điện Biên Phủ - Mốc vàng lịch sử” nhân kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ gây ấn tượng với sự kết hợp giữa âm nhạc giao hưởng, hoạt cảnh, múa và công nghệ ánh sáng. Năm 2025, “Mùa xuân thống nhất” kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước tại thành phố Hồ Chí Minh tạo dấu ấn với âm nhạc, múa, hình ảnh tư liệu và hoạt cảnh sân khấu, khơi gợi khát vọng hòa bình, thống nhất. Cùng năm, “Người là Hồ Chí Minh” tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, nhân kỷ niệm 135 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa khán giả khám phá tư tưởng, tâm hồn và di sản của Người qua nhiều loại hình nghệ thuật và công nghệ trình chiếu hiện đại.

Sự đổi mới ấy góp phần tạo sức hút cho đời sống biểu diễn. Năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 810 sự kiện âm nhạc; riêng concert “Tổ quốc trong tim” thu hút khoảng 50.000 khán giả. Những con số cho thấy các chương trình được đầu tư về nội dung, hình thức và chạm tới tình cảm cộng đồng có thể vượt khỏi khuôn khổ một đêm diễn, trở thành sự kiện văn hóa được công chúng đón đợi.

Tại Hải Phòng, nghệ thuật chính luận có lợi thế từ nguồn chất liệu lịch sử, văn hóa và truyền thống cách mạng phong phú. Những chiến công trên dòng sông Bạch Đằng, dấu ấn phong trào cách mạng, những năm tháng chiến đấu bảo vệ thành phố và bản sắc vùng đất cửa biển đều có thể trở thành cảm hứng sáng tạo cho các chương trình mang dấu ấn riêng.

Thời gian qua, thành phố tổ chức nhiều chương trình quy mô lớn nhân các ngày lễ trọng đại, đồng thời duy trì các chương trình nghệ thuật ngắn mang tính sử thi phục vụ sự kiện chính trị. Theo Nghệ sĩ Ưu tú, đạo diễn Lê Như Hải, Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật thành phố, cần khai thác chiều sâu lịch sử, truyền thống cách mạng và bản sắc thành phố Cảng để tạo cách kể chuyện riêng bằng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại. Các chương trình cần tránh lối dàn dựng minh họa đơn thuần, chú trọng chất lượng kịch bản, âm nhạc và sự kết hợp giữa các loại hình biểu diễn.

Đây cũng là cơ hội để Hải Phòng gắn hoạt động biểu diễn với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, nhất là mục tiêu xây dựng thành phố âm nhạc. Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam tạo cơ sở thúc đẩy lĩnh vực này. Theo đó, các chương trình nghệ thuật không chỉ phục vụ nhiệm vụ chính trị, văn hóa mà còn có thể phát triển thành sản phẩm đặc sắc, kết nối du lịch, dịch vụ và lan tỏa trên không gian số. Qua đó, Hải Phòng phát huy lợi thế văn hóa, tạo thêm những sản phẩm nghệ thuật có bản sắc, sức lan tỏa trong đời sống đương đại.

HẢI HẬU
(0) Bình luận
Sức sống của những chương trình nghệ thuật chính luận