Suy tôn tổ nghề đúc truyền thống Mỹ Đồng (huyện Thủy Nguyên): Bảo tồn, phát huy giá trị của làng nghề

Nghề đúc truyền thống Mỹ Đồng được hình thành, phát triển từ cách đây hơn 100 năm. Ảnh: Hà Trung

“Cần nơi đi về của truyền thống”

Chủ tịch UBND xã Mỹ Đồng Bùi Thị Lơ cho biết, nghề đúc truyền thống Mỹ Đồng nổi tiếng cả trăm năm trong lịch sử. Theo các tài liệu sưu tầm được, nghề đúc truyền thống Mỹ Đồng chủ yếu ở làng Phương Mỹ và được tổ chức theo kiểu “gia đình công nghệ”, mỗi gia đình là một công xưởng. Các thợ đúc của làng Phương Mỹ ngày ấy đã lập nên phường đúc. Hằng năm, phường đúc tổ chức họp 1-2 kỳ để cử ra trưởng phường và lo làm lễ giỗ tổ nghề. Phường thợ họp và tổ chức tế lễ vào ngày 25 tháng Giêng. Hằng năm cứ vào ngày này, làng xóm Phương Mỹ vô cùng nhộn nhịp, vui tươi. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, nghi thức này không còn được duy trì. Do đó, với mong muốn giữ gìn, phát huy giá trị liên quan đến nghề truyền thống, nhiều năm qua, nhân dân, cử tri trên địa bàn xã luôn mong muốn chính quyền địa phương các cấp suy tôn tổ nghề, khôi phục các nghi thức truyền thống của làng nghề.

Ông Nguyễn Văn Thanh, Chủ tịch Hiệp hội đúc, cơ khí truyền thống Mỹ Đồng cho biết, cùng với duy trì phát triển nghề truyền thống, hơn lúc nào hết, các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp trên địa bàn xã mong muốn địa phương khôi phục các nghi thức truyền thống xưa của làng nghề, suy tôn tổ nghề để “có nơi đi về của truyền thống”. Việc làm này góp phần giữ gìn, phát huy giá trị cốt lõi nghề truyền thống, văn hóa của địa phương, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “ăn quả nhớ kẻ trồng cây” của dân tộc.

Từng bước khôi phục giá trị

Trước mong muốn, kiến nghị của người dân, địa phương, trong tháng 6 vừa qua, UBND xã Mỹ Đồng phối hợp Hội Khoa học lịch sử thành phố tổ chức tọa đàm “Suy tôn tổ nghề đúc truyền thống Mỹ Đồng”.

Tại tọa đàm, các đại biểu thống nhất suy tôn cụ Nguyễn Văn Cáu - người đầu tiên tiếp thu và thành công trong việc đưa nghề đúc về quê hương làng Phương Mỹ, Mỹ Đồng - là tổ nghề đúc truyền thống Mỹ Đồng. Tại tọa đàm, tiến sĩ Đoàn Trường Sơn, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử thành phố khẳng định, việc phục hồi và phát huy giá trị của tín ngưỡng làng nghề truyền thống là nguyện vọng chính đáng của Hiệp hội đúc, cơ khí truyền thống Mỹ Đồng, chính quyền, nhân dân địa phương, cần được các cơ quan chức năng tạo điều kiện giúp đỡ. Còn theo Giám đốc Bảo tàng thành phố Nguyễn Văn Phương, việc suy tôn, tri ân người có công ở riêng lĩnh vực làng nghề qua việc lập đình, đền, miếu mạo để thờ phụng tổ nghề được người dân các địa phương vùng đồng bằng châu thổ Bắc bộ thực hiện từ cách đây gần ngàn năm và với mật độ dày đặc ở tất cả địa phương có làng nghề. Do đó, việc tổ chức triển khai các hoạt động để suy tôn tổ nghề đúc Mỹ Đồng là cần thiết. Việc suy tôn, thờ cúng tổ nghề gắn với việc bảo tồn và phát triển làng nghề là định hướng đến giá trị đạo lý, không chỉ uống nước nhớ nguồn, mà còn ở cung bậc cao hơn là hướng đến giá trị chân, thiện, mỹ, giá trị sống nhân văn của con người.

Tuy nhiên, để bảo tồn, phát huy giá trị, tiến tới đề nghị tín ngưỡng thờ tổ nghề đúc truyền thống Mỹ Đồng được công nhân là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia còn nhiều việc cần làm. Theo Tiến sĩ Đoàn Trường Sơn, trong thời gian tới, phải xây dựng được không gian văn hóa trên cơ sở khu vực quy hoạch đã được duyệt. Đó là nơi thờ tổ nghề, nhà truyền thống, nơi thực hiện các nghi lễ, sinh hoạt lễ hội… Việc này cần được cơ quan chuyên môn tư vấn, để bảo đảm đúng thiết chế văn hóa, tín ngưỡng và pháp luật. Theo ông Nguyễn Văn Phương, Giám đốc Bảo tàng thành phố, hiện nay chưa có cơ sở pháp lý cụ thể quy định, hướng dẫn các công việc liên quan. Do đó, địa phương cần vận dụng linh hoạt nhằm đề ra lộ trình như xây dựng đền thờ tổ nghề và các hoạt động lễ hội để quy tụ cộng đồng làng nghề, đề nghị công nhận làng nghề truyền thống, đề nghị đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia phù hợp các quy định ở các lĩnh vực có liên quan như xây dựng, nông nghiệp - phát triển nông thôn và văn hóa.

Theo ông Nguyễn Tất Thắng, Phó trưởng Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Thủy Nguyên, kết hợp với việc tiếp tục nghiên cứu, cần tập trung quảng bá giá trị của làng nghề, nhằm vinh danh làng nghề cũng như thúc đẩy hiệu quả kinh doanh của làng nghề. Cùng đó, thực hiện đồng bộ 2 giải pháp căn bản là xây dựng không gian bảo tồn làng nghề và tôn vinh tổ nghề (không gian thờ cúng, vinh danh tổ nghề; không gian bảo tồn các sản phẩm công cụ, máy móc làng đúc Mỹ Đồng qua các thời kỳ; không gian thực hành làng nghề) và vinh danh giá trị di sản phi vật thể làng nghề truyền thống đúc Mỹ Đồng là di sản phi vật thể cấp quốc gia…

Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Đồng Hoàng Thị Thu Hằng cho biết, xã từng bước xây dựng các công trình khối phục nghi thức truyền thống về tôn vinh nghề đúc và tổ nghề đúc. Trong quá trình này, địa phương mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của thành phố, huyện, các ngành, đơn vị liên quan./.