Tái chiếm ngõ đi chung sau cưỡng chế tại xã An Trường

Theo hồ sơ vụ việc, gia đình bà Hiên và gia đình ông Nguyễn Chính Hưng, ông Nguyễn Quang Đại có chung một ngõ đi tại thôn Phương Chử Tây, xã An Trường (Hải Phòng). Do gia đình bà Hiên có phần diện tích đất quay ra mặt đường lớn nên thường xuyên sử dụng lối đi chính, phần ngõ đi chung ít sử dụng hơn. Tuy nhiên, khi có nhu cầu sử dụng lại ngõ đi chung này, gia đình bà Hiên không nhận được sự đồng thuận từ phía hộ ông Hưng. Ông Hưng đã hàn cổng sắt, ngăn cản không cho gia đình bà Hiên sử dụng lối đi.

Theo thông tin từ UBND xã An Trường, trước tranh chấp phát sinh, 2 bên đã gửi đơn đến các cơ quan chức năng để giải quyết theo quy định pháp luật. Tại Bản án sơ thẩm số 17/2024/DS-ST ngày 25/9/2024 của Tòa án nhân dân huyện An Lão và Bản án phúc thẩm số 06/2025/DS-PT ngày 16/1/2025 của Tòa án nhân dân thành phố Hải Phòng, Hội đồng xét xử đã nhận định và tuyên buộc các ông, bà:

Nguyễn Chính Hưng, Nguyễn Thị Đằm, Nguyễn Quang Đại, Nguyễn Thị Thoa, Đoàn Thị Hoa phải phá dỡ cổng sắt (loại 2 cánh, cao 2,5 m, rộng 2,24 m) để trả lại diện tích 18,9 m² ngõ đi chung; đồng thời giao diện tích này cho UBND xã quản lý theo quy định pháp luật. Do các bên không tự giác chấp hành, ngày 9/4/2025, Chi cục Thi hành án dân sự huyện An Lão trước đây đã phối hợp tổ chức cưỡng chế, buộc tháo dỡ cổng sắt để khôi phục hiện trạng ngõ đi chung và bàn giao lại cho chính quyền địa phương quản lý.

Tuy nhiên, theo bà Hiên trình bày, chỉ một thời gian ngắn sau khi hoàn tất việc cưỡng chế, hộ ông Nguyễn Chính Hưng lại tiếp tục dựng lại cổng sắt tại vị trí cũ, đồng thời sử dụng tôn sắt bịt kín lối vào khu đất của gia đình bà Hiên, viết chữ “đất có tranh chấp” lên tường và có những hành vi gây cản trở, làm phát sinh khiếu kiện kéo dài.

Bà Trần Thị Hiên cho biết hoàn cảnh gia đình hiện đang rất khó khăn, chồng mắc bệnh hiểm nghèo cần đi lại chữa trị thường xuyên. Việc gia đình ông Hưng tái lập cổng sắt, bịt kín lối đi không chỉ vi phạm bản án đã có hiệu lực mà còn gây ảnh hưởng đến việc phát triển kinh tế của gia đình. Mặc dù gia đình đã nhiều lần gửi đơn kiến nghị UBND xã An Trường, quá trình làm việc, chính quyền cũng đã ghi nhận nhưng sự việc chưa được giải quyết dứt điểm, khiến gia đình rơi vào cảnh bế tắc.

Ngày 24/7, trao đổi về nguyên nhân tiếp tục dựng lại cổng, ông Nguyễn Chính Hưng cho biết gia đình dựng cổng nhằm mục đích bảo vệ tài sản và an ninh trong khu vực ngõ đi. Ông Hưng khẳng định, ngõ đi này trên thực tế chỉ có gia đình ông và hộ ông Nguyễn Quang Đại trực tiếp sử dụng từ nhiều năm trước đến nay và có công sức, chi phí đầu tư vật liệu xây dựng. Trước đây khu vực này có cống thoát nước chạy dọc ngõ. Ông Hưng sẽ chấp hành việc phá cổng nếu gia đình bà Hiên trả lại phần diện tích cống thoát nước chung của xóm trước đây mà gia đình bà đã xây móng nhà đè lên.

Làm việc với phóng viên về vấn đề này, ông Phan Viết Huy, Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã An Trường cho biết, sau khi nhận được đơn kiến nghị mới của công dân, địa phương đã khẩn trương vào cuộc. Cụ thể, ngày 14/7/2026, UBND xã đã ban hành Thông báo số 1508/TB-UBND yêu cầu ông Nguyễn Chính Hưng khẩn trương tháo dỡ phần cổng sắt và hàng rào tôn trên ngõ đi chung thuộc thôn Hòa Giang (tên gọi khác của thôn Phương Chử Tây), hoàn thành trước ngày 18/7/2026. Tuy nhiên, đến hết thời hạn trên, ông Hưng vẫn chưa chấp hành tự giác tháo dỡ.

Do đó, ngày 22/7/2026, UBND xã An Trường tiếp tục ban hành Thông báo số 1513/TB-UBND (lần 2) yêu cầu ông Nguyễn Chính Hưng nghiêm túc thực hiện việc tháo dỡ toàn bộ công trình cản trở, trả lại hiện trạng lối đi chung trước ngày 24/7/2026. Đồng thời, giao Phòng Kinh tế xã chủ trì, phối hợp Công an xã và các đơn vị liên quan tiếp tục theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc chấp hành của ông Hưng; chủ động thiết lập hồ sơ để xử lý vi phạm theo đúng quy định pháp luật. Cơ quan Công an xã phối hợp bảo đảm an ninh trật tự trong quá trình kiểm tra, đôn đốc.

Dưới góc độ pháp lý, việc một bản án đã có hiệu lực pháp luật, được cơ quan thi hành án tổ chức cưỡng chế thành công nhưng sau đó lại bị tái lấn chiếm cho thấy dấu hiệu xem thường kỷ cương pháp luật. Phân tích về vụ việc, luật sư Trần Văn Tám (Văn phòng Luật sư Hợp danh VIP, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) chỉ rõ hành vi tiếp tục dựng lại cổng sắt tại vị trí cũ, dùng tôn bịt kín lối đi vào nhà bà Hiên của ông Nguyễn Chính Hưng có dấu hiệu là hành vi lấn chiếm đất đai, xâm phạm trực tiếp đến quyền tự do đi lại và quyền sử dụng ngõ đi chung được pháp luật bảo vệ theo Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Căn cứ theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, hành vi lấn chiếm đất đai có thể bị phạt tiền từ 3 triệu đến 5 triệu đồng, kèm theo biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc là khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm.

Ông Phùng Trọng Nghĩa, Trưởng Phòng Thi hành án dân sự khu vực 2 Hải Phòng cho biết thêm, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và thái độ chấp hành, sau khi UBND xã An Trường đã xử lý vi phạm hành chính về đất đai mà ông Nguyễn Chính Hưng vẫn cố tình tái phạm, tái chiếm, cơ quan chức năng hoàn toàn có cơ sở xem xét xử lý hình sự về tội vi phạm các quy định về sử dụng đất theo Điều 228 Bộ luật Hình sự năm 2015, với mức hình phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Để bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, UBND xã An Trường cần có biện pháp cương quyết hơn nữa theo thẩm quyền. Việc xử lý dứt điểm hành vi tái chiếm ngõ đi chung không chỉ giải quyết khó khăn trước mắt cho gia đình bà Trần Thị Hiên mà còn góp phần giữ vững ổn định an ninh trật tự tại địa phương, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự nghiêm minh của pháp luật.