Chưa theo kịp yêu cầu
Khu tái định cư dự án chỉnh trang sông Tam Bạc trên phố Thế Lữ, quận Hồng Bàng. Ảnh: Trung Kiên
Theo Sở Tài nguyên Môi trường, giai đoạn 2016- 2018, thành phố thu hồi 3680,6 ha đất của 36.417 hộ dân để thực hiện 131 dự án. Trong đó, số hộ phải bố trí tái định cư là 6238, đã bố trí tái định cư cho 5379 hộ, đạt tỷ lệ 86,22% (tái định cư bằng đất cho 4759 hộ; tái định cư bằng nhà cho 400 hộ; có 220 hộ tự nguyện lo chỗ ở). Trong 6 tháng đầu năm 2019, thành phố thu hồi 377,7 ha đất của 4950 hộ thực hiện 29 dự án. Trong đó, có 616 hộ phải bố trí tái định cư và đã bố trí được 348 hộ; 26 hộ tự lo chỗ ở…
Như vậy, hiện còn hơn 1000 hộ cần được sớm bố trí tái định cư. Trong khi đó, nhiều dự án tái định cư gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, chậm tiến độ, như: khu tái định cư 4,3 ha và 10,2 ha trên địa bàn phường Vĩnh Niệm, quận Lê Chân; khu tái định cư Bắc sông Cấm; khu tái định cư Cát Hải và nhiều khu tái định cư khác với quy mô nhỏ hơn, rải rác tại các quận, huyện…
Do chậm trễ trong xây dựng khu tái định cư, tại nhiều dự án, mặc dù người dân đã bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công nhưng vẫn phải chờ đợi khá lâu mới được giao đất tái định cư, như một số trường hợp tại dự án Công viên cây xanh Tam Bạc… Một số dự án lớn có yêu cầu về tiến độ khẩn trương như: dự án hạ tầng kỹ thuật khu đô thị mới Bắc sông Cấm; dự án đường Máng Nước; đường 359; khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ VSIP… tại huyện Thủy Nguyên gặp nhiều khó khăn trong giải phóng mặt bằng (GPMB) một phần cũng vì chưa có đủ đất tái định cư cho người dân.
Đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư
Trên thực tế, nhu cầu đất tái định cư trên địa bàn thành phố hiện rất lớn bởi một loạt công trình, dự án đang cần GPMB. Tiêu biểu như dự án tuyến đường trục Hồ Sen- Cầu Rào 2 (đoạn từ nút giao đường Nguyễn Văn Linh tới ngã ba chợ Con); các dự án của Tập đoàn Sun Group trên địa bàn huyện Cát Hải; các dự án lớn tại các huyện: Thủy Nguyên, Vĩnh Bảo, Tiên Lãng; quận Lê Chân…
Tuy nhiên, theo các ngành chức năng thành phố, việc xây dựng các khu tái định cư luôn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Trong đó, khó khăn lớn nhất là quỹ đất tái định cư chưa đi trước một bước. Thời gian qua, các dự án xây dựng khu tái định cư thường thực hiện song song với dự án chính nên hầu hết đều không kịp thời. Khi dự án tái định cư bị ách tắc là chậm dây chuyền cả tiến độ GPMB cũng như thi công các dự án chính. Tại nhiều dự án, do chưa có dự báo chính xác về quỹ đất tái định cư, phát sinh nhiều so với dự kiến nên bị động, lúng túng. Mặt khác, theo quy định của Luật Đầu tư công, việc bố trí vốn đầu tư các khu tái định cư theo quy trình nghiêm ngặt, cần nhiều thời gian, do đó ảnh hưởng tiến độ. Không những thế, thành phố chưa thể xây dựng đồng loạt các khu tái định cư tại các quận, huyện, nên nhiều trường hợp người dân phải tái định cư ở địa phương khác. Nhiều hộ dân yêu cầu bố trí tái định cư tại chỗ trong khi quỹ đất tại khu vực đó không còn…
Thực tế đó đòi hỏi cần có sự đổi mới, quyết liệt hơn nữa trong xây dựng các khu tái định cư phục vụ GPMB, thi công các dự án lớn trên địa bàn thành phố. Trong đó, cần đặc biệt quan tâm ưu tiên nguồn lực, quy hoạch quỹ đất và các điều kiện cần thiết để xây dựng các khu tái định cư. Theo đồng chí Lê Trung Kiên, Bí thư Quận ủy Lê Chân, hiện tại quận Lê Chân được quy hoạch quỹ đất hơn 10 ha tại phường Vĩnh Niệm, có thể xây dựng khu tái định cư tập trung phục vụ các dự án trên địa bàn thành phố. Đây cũng là khu vực đang phát triển nhanh, giá trị đất tăng theo thời gian, sức hấp dẫn cho người dân tái định cư rất lớn. Vì thế, thành phố quan tâm tạo điều kiện về nguồn vốn để quận Lê Chân sớm GPMB, thực hiện đầu tư xây dựng hạ tầng khu tái định cư này, đáp ứng yêu cầu GPMB ngày càng nhiều của thành phố.
Ngoài ra, thành phố quan tâm đôn đốc, bố trí nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư Khu đô thị mới Bắc sông Cấm trên địa bàn huyện Thủy Nguyên; khu tái định cư tập trung tại huyện Cát Hải với quy mô 142 ha; khu tái định cư 9,2 ha tại quận Hải An; các khu tái định cư khác trên địa bàn quận Ngô Quyền, quận Lê Chân…
Theo đề xuất của Sở Tài nguyên Môi trường, để bảo đảm tạo thuận lợi cho người dân buộc phải tái định cư, thành phố nghiên cứu dành nguồn ngân sách xây dựng một số khu nhà ở nhiều tầng phục vụ tái định cư bằng nhà ở, đồng thời bố trí tạm lánh cho một số hộ bị thu hồi đất nhưng chưa kịp thời giao đất tái định cư. Bên cạnh đó, đối với các dự án phát triển nhà ở, dự án đầu tư phát triển đô thị phải dành 20% tổng diện tích đất ở đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để xây dựng nhà ở xã hội. Đây sẽ là quỹ nhà quan trọng có thể bố trí tái định cư thực hiện các dự án lớn.
Thanh Hiệp
