Tái định cư theo hướng tập trung, đồng bộ

Qua làm việc với các địa phương về tình hình phát triển kinh tế - xã hội và triển khai Nghị quyết số 11-NQ/TU, các đoàn công tác của thành phố nhận thấy, một trong những vấn đề được nhiều địa phương đề xuất là bố trí quỹ đất và xây dựng các khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng.

Tại phường Hòa Bình, địa phương đang triển khai giải phóng mặt bằng 7 dự án, trong đó có Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Thủy Nguyên (giai đoạn 1). Theo báo cáo, công tác giải phóng mặt bằng các dự án đạt một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, địa phương vẫn gặp khó khăn, nhất là về quỹ đất bố trí tái định cư.

Hiện phường chưa có khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng các dự án. Các hộ dân phải di chuyển được bố trí tại các khu tái định cư ở những phường khác trong khu vực Thủy Nguyên; có dự án phải bố trí tái định cư tại 4 khu khác nhau. Vì vậy, phường đề xuất nghiên cứu xây dựng khu tái định cư trên địa bàn, tạo thuận lợi hơn trong bố trí dân cư, ổn định đời sống và tuyên truyền, vận động người dân.

Không riêng phường Hòa Bình, nhiều địa phương khác cũng đề xuất thành phố quan tâm bố trí kinh phí, quỹ đất để xây dựng các khu tái định cư. Đây là nhu cầu chính đáng, không chỉ góp phần bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng mà còn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các hộ dân liên quan.

Từ đề xuất của các địa phương, thành phố định hướng rà soát nhu cầu tái định cư phục vụ các dự án trên địa bàn, từ đó nghiên cứu quy hoạch các khu tái định cư tập trung, có khả năng phục vụ nhiều địa phương, nhiều dự án. Cách làm này vừa đáp ứng nhu cầu thực tế, vừa giúp sử dụng nguồn lực đầu tư hiệu quả hơn, bảo đảm hạ tầng được đầu tư đồng bộ và các khu tái định cư có khả năng phục vụ lâu dài.

Tái định cư không chỉ là bố trí nơi ở mới cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất, mà quan trọng hơn là phải tạo điều kiện để người dân ổn định cuộc sống. Vì vậy, bên cạnh quy mô và khả năng đáp ứng nhu cầu, việc lựa chọn vị trí các khu tái định cư cần tính đến khả năng kết nối với giao thông, điện, cấp nước, thoát nước và các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trong khu vực.

Đặc biệt, những vị trí có khả năng kết nối thuận lợi với các khu công nghiệp, khu đô thị và hệ thống hạ tầng hiện hữu sẽ giúp người dân thuận tiện hơn trong sinh hoạt, học tập, việc làm, đồng thời phát huy hiệu quả các công trình hạ tầng đã được đầu tư. Qua đó, có thể hình thành những khu dân cư mới với điều kiện sống tương đối đồng bộ, thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu di chuyển chỗ ở.

Từ góc độ này, việc bố trí tái định cư cần được tính toán trên phạm vi rộng hơn, không chỉ dừng ở việc xây dựng bao nhiêu khu hay bố trí được bao nhiêu hộ dân, mà phải hướng đến việc hình thành những không gian sống ổn định, phù hợp với định hướng phát triển của từng khu vực.

Cách làm này cũng tạo thêm cơ sở cho công tác giải phóng mặt bằng. Khi người dân được thông tin đầy đủ về phương án tái định cư, nơi ở mới và điều kiện hạ tầng, công tác tuyên truyền, vận động sẽ thuận lợi hơn. Sự đồng thuận vì vậy không chỉ đến từ chính sách bồi thường, hỗ trợ mà còn từ khả năng bảo đảm cuộc sống của người dân sau khi di chuyển.

Trong quá trình thành phố triển khai nhiều dự án lớn, mở rộng không gian đô thị, công nghiệp và hạ tầng, việc chủ động rà soát, tính toán nhu cầu tái định cư trên quy mô thành phố là cần thiết. Cùng với đó, cần lựa chọn phương thức đầu tư phù hợp, tránh phân tán nguồn lực, đồng thời bảo đảm chất lượng và điều kiện sống tại các khu tái định cư.

Từ những đề xuất cụ thể của địa phương đến định hướng nghiên cứu các khu tái định cư tập trung cho thấy yêu cầu kết hợp giữa nhu cầu thực tế và tầm nhìn tổng thể. Tái định cư không chỉ nhằm giải quyết chỗ ở cho người dân khi thực hiện các dự án, mà cần trở thành một phần của quá trình chuẩn bị mặt bằng, tổ chức không gian phát triển và bảo đảm an sinh. Làm tốt khâu này sẽ vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, vừa tạo điều kiện để công tác giải phóng mặt bằng được triển khai thuận lợi, các dự án sớm có mặt bằng và phát huy hiệu quả đầu tư.