(HPĐT)- Các Ngoại trưởng nhóm Bộ tứ (Quad) gồm Australia, Ấn Độ, Mỹ, Nhật Bản vừa nhóm họp tại thủ đô Tokyo (Nhật Bản) khẳng định cam kết hợp tác chặt chẽ nhằm hiện thực hóa khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
Tái khẳng định cam kết
Tại cuộc họp năm nay, Ngoại trưởng Nhật Bản Yoko Kamikawa cùng những người đồng cấp Antony Blinken (Mỹ), Subrahmanyam Jaishankar (Ấn Độ) và Penny Wong (Australia) tái khẳng định cam kết hợp tác chặt chẽ nhằm hiện thực hóa khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
Theo tuyên bố chung sau cuộc họp, các Ngoại trưởng nhóm Quad nhất trí cung cấp nhiều “sản phẩm chung của khu vực” trên các lĩnh vực nhằm hiện thực hóa cộng đồng quốc tế cùng thịnh vượng. Các bên cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của tuân thủ luật pháp quốc tế đối với duy trì trật tự hàng hải, trong đó có khu vực biển Hoa Đông và biển Đông, đồng thời tái khẳng định sự phản đối mạnh mẽ đối với bất kỳ nỗ lực đơn phương nào tìm cách thay đổi hiện trạng bằng vũ lực hoặc gây áp lực.
Bên cạnh đó, các Ngoại trưởng cũng đề cập đến Triều Tiên tiến hành các vụ phóng tên lửa đạn đạo, theo đó kêu gọi Bình Nhưỡng tuân thủ tất cả nghĩa vụ được nêu trong các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hướng tới phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên.
Về hợp tác trong khu vực, các bên tái khẳng định sự ủng hộ vững chắc vai trò trung tâm và tính thống nhất của Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), cũng như thúc đẩy Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP); cam kết hỗ trợ các quốc đảo Thái Bình Dương đáp ứng các mục tiêu của Chiến lược 2050 của Diễn đàn Quần đảo Thái Bình Dương (PIF). Ngoài ra, các quan chức ngoại giao hàng đầu của 4 nước cũng nhất trí thúc đẩy hơn nữa các nỗ lực cụ thể và hiện thực hóa các sáng kiến liên quan đến nhiều lĩnh vực, trong đó có an ninh hàng hải, chương trình phụ nữ, an ninh và hòa bình của Liên hợp quốc (WPS), công nghệ quan trọng và mới nổi, an ninh mạng, chống khủng bố, cứu trợ nhân đạo và ứng phó với thảm họa thiên tai…
Thúc đẩy hợp tác an ninh trên biển
Đáng chú ý, không chỉ nhắc lại các cam kết, cuộc họp nhóm Bộ tứ còn thể hiện quyết tâm hiện thực hóa khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở thông qua tăng cường hợp tác với các nước trong khu vực về địa lý. Trong đó, nhóm Quad bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về việc quân sự hóa các thực thể tranh chấp, các động thái cưỡng ép và đe dọa ở biển Đông, bao gồm cả việc sử dụng nguy hiểm các tàu của lực lượng bảo vệ bờ biển và dân quân biển. Nhóm Quad cho biết, đang hợp tác trong một loạt sáng kiến để duy trì trật "tự hàng hải tự do và mở", bao gồm hỗ trợ các đối tác nâng cao nhận thức về lĩnh vực này thông qua dữ liệu vệ tinh, đào tạo và xây dựng năng lực.
Nhóm Quad cũng công bố kế hoạch thiết lập phương thức đối thoại pháp lý hàng hải mới. Theo đó, nhóm Bộ tứ cam kết tăng cường an ninh hàng hải và an ninh mạng, đẩy mạnh các công cụ chống phổ biến thông tin giả. Những biện pháp nói trên đặc biệt nhằm hỗ trợ các quốc gia Đông Nam Á và các quốc đảo trong vùng Thái Bình Dương. Cụ thể, các ngoại trưởng của nhóm Quad dự trù khởi động cơ chế đối thoại hàng hải trên cơ sở Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển nhằm “duy trì trật tự trên biển và các vùng biển tự do và rộng mở” trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Nhiều nhà quan sát nhận định, kết quả của hội nghị Ngoại trưởng nhóm Bộ tứ đề cập đến nhiều vấn đề nóng tác động mạnh mẽ đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Điều này thể hiện sự "quan tâm" của Mỹ và các đồng minh đến các mối lo ngại về an ninh ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đặc biệt lo ngại bất ổn về tương lai cấu trúc an ninh khu vực sau việc Tổng thống Mỹ Joe Biden kết thúc chiến dịch tái tranh cử. Tuy nhiên, những động thái trên chưa thể chấm dứt các hành động khiêu khích trên biển Đông và biển Hoa Đông, nhưng đủ để bảo đảm tự do hàng hải và dòng chảy thương mại hàng hải hợp pháp không bị cản trở.
Quang Huy (tổng hợp)
