Tầm nhìn dài hạn xây dựng khu tái định cư

Vì vậy, việc đầu tư hạ tầng các khu tái định cư cần được thực hiện trước.

Nhu cầu tái định cư rất lớn

Xã Vĩnh Bảo có nhiều dự án hạ tầng giao thông và khu công nghiệp sắp triển khai như tuyến đường nối quốc lộ 5 với quốc lộ 10 đoạn qua xã Vĩnh Bảo, Khu công nghiệp An Hòa... Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Bảo Nguyễn Thị Lan Hương cho biết, theo khảo sát riêng năm 2026, địa phương cần ít nhất 150 lô đất tái định cư để phục vụ các dự án. Trong khi đó, thành phố đang chuẩn bị đầu tư khu tái định cư tại thôn Điềm Niêm 1 với quy mô 1,94 ha, đáp ứng khoảng 99 lô đất.

Khu tái định cư này chỉ đủ phục vụ Dự án Khu công nghiệp An Hòa. Vì vậy, để tránh trở thành “điểm nghẽn” trong công tác giải phóng mặt bằng, địa phương đề xuất thành phố xem xét mở rộng diện tích và quy mô khu tái định cư tại thôn Điềm Niêm 1.

Dự án đầu tư tuyến đường nối quốc lộ 5 với quốc lộ 10 đoạn qua phường Kiến An cần thu hồi, giải phóng mặt bằng 17,2 ha. Tuy nhiên, quá trình thực hiện đang gặp nhiều khó khăn, nhất là với các hộ có đất ở bị thu hồi.

Theo yêu cầu của thành phố và chủ đầu tư, công tác giải phóng mặt bằng phải hoàn thành sớm để kịp khởi công trong quý II. Dù vậy, hiện phường chưa có khu tái định cư để bố trí cho các hộ đủ điều kiện. Trong khi đó, chủ đầu tư đề xuất bố trí tái định cư tại khu trên địa bàn phường Dương Kinh.

Do khoảng cách xa nơi ở hiện tại, đa số người dân mong muốn được bố trí tái định cư gần khu vực bị thu hồi đất để hạn chế xáo trộn cuộc sống và sinh hoạt.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Dương Đình Ổn, năm 2026, toàn thành phố có 431 dự án phải giải phóng mặt bằng với diện tích 14.942,33 ha, liên quan đến 165.604 hộ dân và 424 tổ chức. Trong đó, nhiều dự án phải bố trí tái định cư cho người dân khi thu hồi đất. Việc bố trí tái định cư thiếu kịp thời làm ảnh hưởng đến tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án. Riêng quý I/2026, thành phố có 18 dự án triển khai giải phóng mặt bằng, liên quan đến 3.630 hộ dân và 18 tổ chức tại 12 địa phương, nhưng tỷ lệ thực hiện còn thấp.

Công tác tái định cư phải "đi trước" dự án

Qua khảo sát, hiện rất ít xã, phường, đặc khu trên địa bàn thành phố có sẵn khu tái định cư để bố trí người dân trước khi thực hiện thu hồi đất. Hầu hết các khu tái định cư hiện được đầu tư sau khi công trình, dự án được khởi công. Điều này ảnh hưởng đến công tác tuyên truyền, vận động nhân dân bàn giao, giải phóng mặt bằng của nhiều công trình trọng điểm.

Đơn cử như dự án xây dựng tuyến đường vành đai 2 đoạn tuyến Tân Vũ - Hưng Đạo - đường Bùi Viện, mặc dù dự án được khởi công cách đây hơn 1 năm (tháng 3/2025), nhưng đến nay khối lượng thi công gói thầu xây dựng khu tái định cư đạt hơn 36,4% giá trị. Do chưa bố trí khu tái định cư, chính quyền địa phương và chủ đầu tư phải tìm vị trí tạm lánh đối với hộ dân có đất thu hồi.

Chủ tịch UBND phường Kiến An Nguyễn Phong Doanh cho biết, theo quyết định của UBND thành phố, trên địa bàn phường đã được chấp thuận đầu tư xây dựng 2 khu tái định cư với khoảng 370 lô đất tại khu vực hồ điều hòa Tây Sơn và tuyến 2 đường Lê Duẩn. Để bảo đảm tiến độ các dự án trên địa bàn, địa phương đề nghị UBND thành phố sớm triển khai các dự án này.

"Việc đầu tư các khu tái định cư không chỉ giúp người dân có nơi ở ổn định, lâu dài mà còn tạo sự đồng thuận trong công tác giải phóng mặt bằng, góp phần đẩy nhanh tiến độ dự án và hạn chế phát sinh chi phí", ông Doanh nói.

Nhận thấy việc chủ động quỹ đất và xây dựng khu tái định cư là giải pháp quan trọng để tháo gỡ “nút thắt” trong công tác giải phóng mặt bằng, thành phố Hải Phòng đã triển khai theo phương châm “tái định cư đi trước dự án”.

Cụ thể, với dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, thành phố đã bố trí ngân sách đầu tư 9 khu tái định cư, tổng diện tích 30,9 ha, đáp ứng 1.378 lô đất. Đối với dự án phát triển thành phố thích ứng với biến đổi khí hậu, UBND thành phố quyết định đầu tư 2 khu tái định cư tại phường Nam Triệu và Bạch Đằng, quy mô 33,87 ha, tổng vốn hơn 900 tỷ đồng. Cả hai dự án dự kiến khởi công trong quý II/2026.

Trong quá trình triển khai, lãnh đạo thành phố yêu cầu các khu tái định cư phải được xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội theo hướng văn minh, hiện đại, bảo đảm điều kiện sống mới tương đương hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Việc đầu tư cần có quy mô lớn, tầm nhìn dài hạn để phục vụ nhu cầu của nhiều dự án trong thời gian dài. Đây không chỉ là giải pháp bảo đảm quyền lợi cho người dân có đất bị thu hồi, mà còn góp phần tháo gỡ điểm nghẽn về mặt bằng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.