Mong manh trước tội phạm “ảo”
 |
| Chỉ cần chiếc máy tính kết nối mạng, hacker có thể làm tê liệt hoạt động của xã hội. (Ảnh: GettyImages) |
Từ ngày 12-5 đến nay, mã độc tống tiền WannaCry tấn công hàng trăm nghìn máy tính trên 150 quốc gia, khiến nhiều tổ chức, cơ quan đầu não, doanh nghiệp và người dùng cá nhân “choáng váng” khi bất ngờ mất quyền kiểm soát dữ liệu. Trước đây, thế giới từng chứng kiến không ít vụ tấn công mạng “hiểm hóc” của các hacker chuyên nghiệp như: vụ Operation Shady RAT xảy ra ở 71 tổ chức quốc tế hàng đầu, trong đó có cả hệ thống mạng của Liên Hợp Quốc và Ủy ban Olympic quốc tế; năm 2000, hacker MafiaBoy xâm nhập vào hàng loạt trang web thương mại nổi tiếng, gây ra thiệt hại lên tới 1 tỷ đô la Mỹ; đặc biệt năm 2002, cuộc tấn công DdoS kéo dài 1 tiếng vào 13 máy chủ gốc của hệ thống tên miền Mỹ suýt vô hiệu hóa mạng Internet của nước này. Và còn hàng trăm các vụ tấn công lớn nhỏ khác, nhằm vào dữ liệu tài chính, thông tin cá nhân hoặc thậm chí, các chủ trương, chính sách của chính phủ một số quốc gia.
Dù chưa gây thiệt hại đến mức không thể hồi phục, các cuộc tấn công này cho thấy sự mong manh của hệ thống mạng con người sử dụng hằng ngày. Từ giao dịch hàng hóa, chia sẻ thông tin công việc, đến quản lý các hoạt động kinh doanh, điều hành, giám sát chính phủ, đất nước, phần lớn đều diễn ra trong môi trường mạng có lỗ hổng. Nguy cơ tiềm tàng không chỉ nằm ở lỗ hổng an ninh của các website, hệ thống mạng, phần mềm lớn, mà còn nằm ở việc nhiều cơ quan đầu não còn sử dụng phần mềm cũ, lạc hậu dễ bị tấn công, như mã độc WannaCry lợi dụng lỗ hổng trong hệ điều hành Windows các đời cũ và chính công nghệ của Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ để xâm nhập hệ thống mạng của nhiều bệnh viện, doanh nghiệp, tổ chức lớn. Nếu tội phạm mạng tiếp tục khai thác sâu hơn nữa “gót chân Achilles” này của xã hội hiện đại, hậu quả khôn lường là điều không tránh khỏi.
 |
| Mã độc tống tiền WannaCry lợi dụng chính lỗ hổng của Windows và công nghệ của Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ để xâm nhập vào các hệ thống mạng. (Ảnh: malwarebytes.com) |
Nguy cơ hủy hoại xã hội tương lai
Vụ xâm chiếm dữ liệu của WannaCry tuy được đánh giá là cuộc tấn công mạng quy mô lớn nhất trong nhiều năm gần đây, nó chỉ là sự mở đầu cho nguy cơ phát triển mạnh mẽ của loại tội phạm ảo này. Khi chúng ta còn mải lo phòng tránh và giải quyết hậu quả của virus này trên máy tính, nó đang được phát triển để cho ra những phiên bản mới tinh vi và nguy hại hơn. Trước sự phát triển nhanh chóng của tội phạm trên mạng, các nhà nghiên cứu an ninh mạng luôn gặp khó khăn trong việc lường trước, đón đầu và ngăn chặn các cuộc tấn công.
Nguy hiểm hơn là khi các nhóm tội phạm “đào” sâu tìm lối vào hệ thống điều hành của các cơ quan, bộ máy quan trọng tại nhiều nước trên thế giới, nhằm phục vụ lợi ích chính trị của một số nhóm người. David Em, nghiên cứu viên tại công ty an ninh mạng Kaspersky khẳng định: “Hệ thống máy tính nay là một phần của chiến tranh. Hacker có thể làm gián đoạn việc trao đổi thông tin, gửi đi các thông tin giả hoặc cố xâm nhập vào hệ thống mạng của kẻ thù”. Tấn công mạng trở thành công cụ hữu hiệu để gửi đi thông điệp chính trị, hoặc thậm chí, khởi động cho những xung đột, bất ổn trên thế giới. Năm 2010, vũ khí Stuxnet được cho là do Mỹ và Israel thực hiện đã phá hoại chương trình hạt nhân của Iran; cuối năm 2016, Nga được cho là nước đứng sau các vụ đánh cắp và để lộ dữ liệu mật khiến xoay chuyển tình thế cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ; gần đây nhất, Pháp phải ngăn chặn 24,000 vụ tấn công mạng trước thềm bầu cử Tổng thống 2017 vì lo ngại kết quả bầu cử bị ảnh hưởng. Việc chính phủ các nước lớn cũng là nạn nhân của những vụ xâm nhập mạng là dấu hiệu cho tương lai bất ổn, khi an ninh mạng dần yếu thế trước sự tấn công của các nhóm hacker và hậu quả của nó “bước ra” khỏi màn hình máy tính, hiển hiện rõ lên cuộc sống con người.
 |
| Các chính phủ cần khẩn trương phối hợp với các tổ chức, công ty mạng, củng cố lại hệ thống mạng trước sự tấn công của các hackers. (Ảnh: Forbes) |
Tạp chí Forbes dự báo 2017 là năm của chiến tranh mạng, khi phát minh kỳ diệu nhất của xã hội hiện đại lại trở thành công cụ có khả năng quay ngược thời gian, đưa nhân loại về điểm xuất phát. Giải pháp duy nhất là các chính phủ bắt tay với những cơ quan, tổ chức an ninh mạng để củng cố chế độ bảo mật của các hệ thống phần mềm và phần cứng. Nhiệm vụ này không hề dễ dàng khi chính các chính phủ của một số quốc gia lợi dụng lỗ hổng mạng để tấn công lẫn nhau. Tuy nhiên, kỳ vọng của nhiều chuyên gia công nghệ là các nước lớn sẽ sớm nhận ra tốc độ leo thang của các cuộc tấn công mạng trong tương lai, tập trung vào giải quyết vấn đề cấp bách này, để dự báo của Forbes không trở thành hiện thực.
Thu Thảo (tổng hợp)
