(HPĐT)- Kiểm tra, giám sát đối vào tàu cá và truy xuất nguồn gốc hải sản là một trong những khuyến nghị Ủy ban châu Âu (EC) đưa ra đối với hoạt động khai thác thủy sản của Việt Nam để gỡ “thẻ vàng”. Tại thành phố, do hạ tầng cảng cá chưa bảo đảm, số lượng cảng chỉ định ít…, khiến việc kiểm soát tàu cá cập, rời cảng theo quy định gặp nhiều khó khăn.
Là cảng cá chỉ định, nhưng hiện cảng cá Ngọc Hải (quận Đồ Sơn) xuống cấp mặt bến, luồng lạch sa bồi nghiêm trọng.
Số tàu cập cảng cá chỉ định còn thấp
Luật Thủy sản 2017 có hiệu lực từ năm 2019, quy định tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên bắt buộc phải cập cảng cá chỉ định để bán hải sản. Trên địa bàn thành phố hiện có 2 tàu cảng cá Trân Châu (huyện Cát Hải) và Ngọc Hải (quận Đồ Sơn) được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ định. Tuy nhiên, nhiều chủ tàu không tuân theo quy định. Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành phố, 11 tháng năm 2022, lực lượng chức năng kiểm soát được 9.970 lượt tàu cá cập cảng chỉ định, giám sát tổng sản lượng hải sản bốc dỡ qua các cảng cá chỉ định là 4.929 tấn. Con số này khá khiêm tốn so với tổng sản lượng thủy sản khai thác của thành phố đạt hơn 106 nghìn tấn.
Ngư dân Đinh Khắc Xề, chủ tàu cá HP- 90756 TS, có chiều dài 26,7 m cho biết, là người dân ở xã Lập Lễ, huyện Thủy Nguyên nên sau mỗi chuyến biển ông thường đưa tàu về khu neo đậu Mắt Rồng ở địa phương để bán hải sản. Ngư dân ở huyện Thủy Nguyên mà đưa tàu cập cảng Trân Châu bán hải sản, sau đó neo đậu ở đây thì rất bất tiện, phải cử người ở lại trông coi vừa tốn kém vừa không yên tâm. Trong khi đưa tàu về khu neo đậu Mắt Rồng, tàu ra, vào bến thuận lợi, mối hàng giữ từ lâu nên ổn định. Chủ tàu, thuyền viên lên bờ là về nhà nghỉ ngơi, tái tạo sức khỏe cho chuyến biển sau.
Theo ngư dân Lê Tấn Đức, chủ tàu cá HP- 90803 TS, có nhiều lý do để ngư dân “né” cập cảng cá chỉ định. Như muốn vào cảng cá chỉ định, chủ tàu phải thông báo trước 1 giờ tới Ban quản lý bến, cảng. Khi cập cảng, phải cung cấp đầy đủ giấy tờ, thủ tục nghề cá, nếu thiếu sót sẽ bị phạt. Hơn nữa, ngành chức năng sẽ đối chiếu, kiểm tra kỹ hành trình khai thác hải sản, ghi trong nhật ký với dữ liệu giám sát hành trình, nếu không đúng cũng bị phạt.
Tăng cường tuyên truyền, xử lý vi phạm
Theo Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), trong năm 2022, trên địa bàn thành phố chưa có doanh nghiệp, cá nhân nào đề nghị xác nhận, chứng nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác. Đây có thể là nguyên nhân khiến chủ tàu cá né cập cảng cá chỉ định để bán hải sản. Tại một số bến, khu neo đậu tàu cá tại các quận, huyện, tàu của ngư dân dễ vào, dễ ra, không phải nộp giấy tờ và không chịu kiểm tra thủ tục. Việc đề ra và thực hiện quy định tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên phải cập cảng cá chỉ định giúp tăng cường quản lý, kiểm soát và nhất là chuyên nghiệp hóa nghề cá. Tuy nhiên, để quy định đi vào thực tế cuộc sống cần có lộ trình thực hiện.
Mặc dù là 1 trong 2 cảng được chỉ định, nhưng cảng cá Ngọc Hải (quận Đồ Sơn) hiện xuống cấp mặt bến, luồng lạch khan cạn, sa bồi nghiêm trọng khiến tàu thuyền của ngư dân ra, vào khó khăn. Tại các cuộc làm việc với lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, lãnh đạo UBND thành phố, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhiều lần đề xuất, kiến nghị Bộ quan tâm, đầu tư kinh phí nâng cấp, cải tạo hệ thống hạ tầng cảng cá, khu neo đậu, nhất là đối với cảng chỉ định, có nhiều tàu thuyền hoạt động.
Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Lê Trung Kiên cho biết: để quyết liệt thực hiện giải pháp gỡ “thẻ vàng” của EC, nâng cao hiệu quả kiểm soát sản lượng, tàu cá ra vào cảng tại các cảng cá, giám sát hoạt động khai thác thủy sản trên biển 24/24 giờ, thời gian qua, đơn vị phải bố trí nhiều cán bộ, công chức đến quận, huyện để thu nộp nhật ký, báo cáo khai thác, thống kê sản lượng. Đơn vị bố trí biên đội tàu trực 24/24 giờ tại khu vực sông Rừng để kiểm soát sản lượng, thu nhật ký khai thác các tàu có chiều dài từ 15 m không cập cảng chỉ định mà về khu neo đậu Mắt Rồng. Giải pháp này góp phần nâng tổng sản lượng thủy sản được kiểm soát qua cảng và không qua cảng thành phố trong tháng 11-2022 lên hơn 52 nghìn tấn (chiếm khoảng 48% tổng sản lượng khai thác).
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đỗ Gia Khánh, trên cơ sở kết quả thanh tra của Đoàn thanh tra của EC lần thứ 3 tại Việt Nam vừa qua, Sở yêu cầu phòng, đơn vị phối hợp chặt chẽ lực lượng biên phòng, UBND các quận, huyện và xã, phường đẩy mạnh tuyên truyền, vận động ngư dân tuân thủ quy định về cập cảng cá chỉ định, khẩn trương khắc phục tình trạng ngư dân có tàu cá chiều dài từ 15m trở lên cập các bến, cảng không chỉ định. Đẩy mạnh việc xử lý vi phạm với tàu cá cố tình vi phạm; theo dõi chặt dữ liệu tàu cá qua hệ thống giám sát hành trình tàu cá vừa quản lý chặt chẽ tàu cá hoạt động trên biển vừa định hướng tàu cá cập cảng theo chỉ định./.
VĂN CƯỜNG
