(HPĐT)- Theo thống kê của Sở Lao động- Thương binh và Xã hội, qua hơn một tuần thực hiện Nghị quyết số 17/2022/UBTVQH15 (gọi tắt là Nghị quyết số 17) của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (khóa 15) về việc người lao động được làm thêm trên 40 giờ nhưng không quá 60 giờ trong 1 tháng và không vượt quá 300 giờ mỗi năm (có hiệu lực từ ngày 1-4), có hơn 100 doanh nghiệp đăng ký thực hiện. Để triển khai thực hiện quy định chặt chẽ, nghiêm túc, cơ quan quản lý nhà nước cần hướng dẫn cụ thể đối với người sử dụng lao động.
Các cơ quan quản lý nhà nước phối hợp giám sát để doanh nghiệp tuân thủ thỏa thuận với người lao động làm thêm không quá 300 giờ/năm.
Trong ảnh: Công nhân Công ty TNHH Nam Thuận (huyện Thủy Nguyên) trong giờ làm việc.
Xây dựng kế hoạch sản xuất cụ thể
Tăng giờ làm thêm đối với người lao động sẽ hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình phục hồi nền kinh tế nhưng cũng đặt ra các vấn đề về sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người lao động. Nếu không hiểu đúng, đủ các nội dung Nghị quyết số 17 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, có thể dẫn tới tình trạng người lao động tăng giờ làm thêm triền miên, kéo theo những hệ lụy lớn. Theo Trưởng Phòng Việc làm - An toàn lao động (Sở Lao động - Thương binh và Xã hội) Nguyễn Hữu Cường, 3 tháng đầu năm 2022, trên địa bàn thành phố xảy ra 2 vụ tai nạn lao động nghiêm trọng, làm chết 2 người. Số vụ tai nạn lao động nghiêm trọng không giảm so với cùng kỳ năm ngoái, chưa kể những chấn thương nhẹ của người lao động trong quá trình vận hành máy móc, thiết bị. Việc tăng nhiều giờ làm thêm trong ngày, kéo dài có thể là yếu tố gia tăng nguy cơ gây tai nạn lao động.
Theo thống kê của Sở Lao động- Thương binh và Xã hội, qua hơn một tuần thực hiện Nghị quyết số 17, có hơn 100 doanh nghiệp trên địa bàn thành phố đăng ký tăng giờ làm thêm. Phần lớn là các doanh nghiệp đông lao động, hoạt động trong lĩnh vực điện tử, giày da, may mặc... Một số doanh nghiệp thực hiện chế độ làm thêm giờ mới ngay trong tháng 4 như: Công ty TNHH Regina Miracle International Việt Nam (Khu công nghiệp VSIP), Công ty TNHH Sao Vàng (huyện An Lão)... nhằm giải bài toán thiếu hụt lao động trước mắt. Với không ít công nhân, việc làm thêm giờ giúp cải thiện thu nhập, nhưng không hoàn toàn thuận lợi. Chị Nguyễn Thị Mỹ Lệ, công nhân Công ty TNHH P.I.T Vina (huyện An Dương) cho biết, vợ chồng chị là công nhân nên thường sắp xếp ca làm việc phù hợp để đưa đón, đôn đốc hai con học hành. Nay vợ chồng chị cùng tăng ca đến tối muộn, thu nhập tăng thêm 1 triệu đồng/người/tháng, nhưng lại trả thêm các chi phí thuê người đưa, đón con, mua thức ăn qua chế biến. Nên chị không mặn mà với việc làm thêm giờ.
Dù chưa có kết quả nghiên cứu cụ thể của ngành Y tế về việc làm thêm nhiều giờ dẫn tới các bệnh nghề nghiệp, song những tác động về mặt tâm lý, xã hội khá rõ ràng, nhất là với lao động nữ. Trưởng Phòng Tư vấn, Giới thiệu việc làm (Trung tâm Dịch vụ việc làm Hải Phòng) Phan Thị Yến thông tin, qua khảo sát hơn 2 nghìn lao động đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp trong 3 tháng qua cho thấy, có hơn 80% số nữ lao động có nhu cầu chuyển đổi việc vì cảm thấy căng thẳng, không có thời gian nghỉ ngơi, sức khỏe suy giảm… do làm thêm nhiều giờ. Thực tế này cũng đòi hỏi các doanh nghiệp xây dựng kế hoạch sản xuất khoa học, phù hợp đặc điểm về sức khỏe, nhu cầu cuộc sống, để giữ chân, thu hút lao động.
Phối hợp giám sát, xử phạt nghiêm vi phạm
Việc tăng giờ làm thêm giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí tuyển dụng mới, đào tạo, đóng BHXH..., do đó, nhiều doanh nghiệp có thể lạm dụng quy định này, không dựa trên tinh thần tự nguyện, tôn trọng nguyện vọng của người lao động. Để bảo đảm việc làm thêm giờ đúng quy định pháp luật, theo Phó trưởng Ban Chính sách - Pháp luật (Liên đoàn Lao động thành phố) Nguyễn Quốc Khánh, cán bộ Ban chủ động phối hợp cán bộ cấp trên cơ sở tuyên truyền nâng cao nhận thức của người sử dụng lao động trong bảo đảm quy định số giờ làm thêm, hướng dẫn cán bộ công đoàn cơ sở xây dựng cam kết số giờ làm thêm bằng văn bản, công khai cơ chế đãi ngộ liên quan đến tiền lương làm thêm giờ, bữa ăn ca…, bảo đảm khi làm thêm giờ, người lao động có lợi hơn so với luật định, để tái tạo sức lao động.
Ngoài ra, Công đoàn các cấp cần tăng cường giám sát kế hoạch làm thêm giờ của doanh nghiệp. Trưởng Phòng Lao động- Thương binh và Xã hội huyện Tiên Lãng Hoàng Thị Thúy cho biết: Trên địa bàn huyện hiện có gần 100 doanh nghiệp, trong đó có 10 công ty lớn. Do quy định mỗi năm tổ chức thanh tra, kiểm tra không quá một lần đối với doanh nghiệp nên rất khó phát hiện chủ sử dụng lao động lạm dụng, bố trí làm thêm quá thời lượng quy định. Do đó, Sở Lao độngThương binh và Xã hội cần bổ sung những đợt giám sát đột xuất hoặc mở rộng nội dung, phạm vi giám sát để bảo đảm tính nghiêm minh trong thực thi quy định pháp luật về lao động.
Theo Phó chánh Thanh tra Sở Lao động- Thương binh và Xã hội Nguyễn Thị Thúy Vân, thời gian tới, Sở tiếp tục phối hợp BHXH thành phố thành lập các đoàn, thanh kiểm tra liên ngành về việc thực hiện các quy định về làm thêm giờ của doanh nghiệp, tuyên truyền để người sử dụng lao động về lâu dài có trách nhiệm áp dụng các biện pháp nâng cao năng suất lao động, cải thiện môi trường làm việc, góp phần bảo đảm sức khỏe của người lao động, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định./.
Bài và ảnh: HUY ĐẠI
