Để bảo đảm quyền lợi người gửi tiền, BHTG Việt Nam đề xuất Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trình Chính phủ điều chỉnh tăng mức BHTG. Việc đề xuất tăng mức BHTG xuất phát trên cơ sở yêu cầu thực tiễn và quy định, nguyên tắc, thông lệ quốc tế.
Bà Vũ Thị Kim Thoa, Phó giám đốc Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam chi nhánh Khu vực Đông Bắc Bộ tuyên truyền chính sách BHTG tại Đại hội đại biểu thành viên khóa 4 QTDND Hải Anh.
Yêu cầu từ thực tiễn
Hạn mức trả tiền bảo hiểm là số tiền tối đa mà tổ chức bảo hiểm tiền gửi (BHTG) trả cho tất cả các khoản tiền gửi được bảo hiểm của một người tại một tổ chức tham gia BHTG khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm. Mục tiêu chính của hạn mức BHTG cần phải đồng bộ với mục tiêu chung của chính sách BHTG là bảo vệ người gửi tiền, đặc biệt là những người gửi tiền nhỏ lẻ; đồng thời góp phần nâng cao niềm tin của người gửi tiền, ngăn chặn sự rút tiền ồ ạt mất kiểm soát, ổn định hệ thống tài chính - ngân hàng.
Thực tế ở nước ta hiện nay, các điều kiện kinh tế vĩ mô liên quan đến hạn mức trả tiền BHTG như GDP bình quân đầu người, lạm phát, tỷ giá, lãi suất,… có nhiều thay đổi. Hệ thống ngân hàng Việt Nam không ngừng lớn mạnh về quy mô vốn cũng như tài sản, bảo đảm nhiệm vụ lưu thông vốn và đóng góp ngày càng quan trọng vào sự phát triển của nền kinh tế. Tình hình tiền gửi được bảo hiểm cũng đã có những thay đổi đáng kể. Trong đó, các văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước thay đổi theo hướng bổ sung chức năng, nhiệm vụ mới cho tổ chức BHTG. Các nhiệm vụ mới của BHTG Việt Nam tập trung vào việc tham gia cơ cấu lại các tổ chức tín dụng (TCTD) yếu kém gắn với xử lý nợ xấu trước mắt tập trung đối với QTDND, tổ chức tài chính vi mô, cũng như bảo vệ quyền lợi của tổ chức và cá nhân gửi tiền. Nhiệm vụ này được cụ thể hóa trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các TCTD, bao gồm các nhiệm vụ tham gia kiểm soát đặc biệt, đánh giá tính khả thi của phương án phục hồi đối với TCTD yếu kém, cho vay hỗ trợ các TCTD được kiểm soát đặc biệt, mua trái phiếu dài hạn của TCTD hỗ trợ... nhằm bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền. Tại Chỉ thị 06 ngày 12-3-2019 của Thủ tướng Chính phủ về “tăng cường giải pháp bảo đảm an toàn hoạt động, củng cố vững chắc hệ thống QTDND”, BHTG Việt Nam được giao nhiệm vụ phối hợp tham gia, hỗ trợ chức năng kiểm tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước đối với các QTDND; cho vay đối với QTDND gặp khó khăn về tài chính, thanh khoản; tích cực tham gia xử lý các QTDND yếu kém hoặc có dấu hiệu mất an toàn trong hoạt động; nghiên cứu đề xuất việc sửa đổi Luật BHTG để sử dụng nguồn tiền kết dư phí BHTG để xử lý các TCTD yếu kém.
Bên cạnh đó, năng lực tài chính của BHTG Việt Nam trong hơn 3 năm qua tăng đáng kể. Tính từ tháng 6-2017 đến tháng 12-2020, Quỹ dự phòng nghiệp vụ tăng từ 30,71 nghìn tỷ đồng lên 64,3 nghìn tỷ đồng, tổng nguồn vốn tăng từ 36,65 nghìn tỷ đồng lên 70,6 nghìn tỷ đồng. Đây là nguồn tích lũy quan trọng bảo đảm việc triển khai nhiệm vụ của BHTG Việt Nam. Ngoài ra, qua tiếp xúc với người gửi tiền được bảo hiểm và các tổ chức tham gia BHTG, nhiều ý kiến cho rằng hạn mức 75 triệu đồng hiện tại là thấp và kiến nghị điều chỉnh tăng lên.
Phù hợp với nguyên tắc, thông lệ quốc tế
Hạn mức trả tiền bảo hiểm là nội dung quan trọng và thiết yếu nhất trong chính sách BHTG. Đối với các tổ chức BHTG trên thế giới, cơ sở để xây dựng chính sách BHTG, trong đó có chính sách về hạn mức, là Bộ nguyên tắc cơ bản phát triển hệ thống bảo hiểm tiền gửi hiệu quả (2014) và Hướng dẫn của IADI. Theo nguyên tắc 8, Bộ nguyên tắc cơ bản phát triển hệ thống BHTG hiệu quả quy định các nhà hoạch định chính sách phải xác định rõ ràng mức độ và phạm vi BHTG. Hạn mức nên có giới hạn, đáng tin cậy và bảo hiểm cho phần lớn người gửi tiền nhưng phải bảo đảm có một tỷ lệ đáng kể giá trị tiền gửi tuân theo kỷ luật thị trường. Hạn mức bảo hiểm tiền gửi cần phù hợp với các mục tiêu chính sách công và các đặc điểm thiết kế có liên quan của hệ thống bảo hiểm tiền gửi. Nguyên tắc này cũng đi kèm với nhiều các tiêu chuẩn cơ bản nhằm cụ thể hóa những yêu cầu cần thiết để xây dựng một hạn mức phù hợp tại từng quốc gia, tiêu biểu như: Hạn mức và phạm vi bảo hiểm có giới hạn và được thiết kế đáng tin cậy để giảm thiểu rủi ro rút tiền ngân hàng và không được làm xói mòn kỷ luật thị trường. Hạn mức và phạm vi bảo hiểm được thiết lập sao cho phần lớn người gửi tiền ở các ngân hàng được bảo vệ đầy đủ nhưng phải đảm bảo có một tỷ lệ đáng kể giá trị tiền gửi không được bảo vệ. Hạn mức cần bảo vệ toàn bộ được khoảng 90% đến 95% người gửi tiền. Hệ thống BHTG áp dụng hạn mức và phạm vi bảo hiểm công bằng cho tất cả các ngân hàng thành viên Hạn mức và phạm vi bảo hiểm được đánh giá định kỳ (chẳng hạn ít nhất 5 năm một lần) để bảo đảm có thể đáp ứng các mục tiêu chính sách công của hệ thống BHTG.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, hạn mức BHTG không chỉ quyết định số tiền bảo hiểm mà người gửi tiền nhận được khi phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm mà còn tác động đến hành vi của người gửi tiền khi chưa phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm. Hạn mức trả tiền bảo hiểm hợp lý giúp người gửi tiền yên tâm hơn khi gửi tiền tại ngân hàng, không lo lắng, rút tiền ra khỏi ngân hàng, dẫn đến hiện tượng rút tiền hàng loạt khi có biến động trong hệ thống tài chính ngân hàng. Từ đó, giúp hạn chế tác động lây lan khi có ngân hàng đổ vỡ, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng nói riêng và nền kinh tế nói chung. Đối với tổ chức tham gia BHTG, hạn mức trả tiền bảo hiểm là công cụ quan trọng của chính sách bảo hiểm tiền gửi, trực tiếp bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền. Hạn mức trả tiền bảo hiểm đủ lớn sẽ góp phần duy trì niềm tin của người gửi tiền đối với hệ thống ngân hàng, từ đó khuyến khích người dân gửi tiền vào ngân hàng, thúc đẩy tăng trưởng huy động vốn của toàn hệ thống. Đối với BHTGD Việt Nam, điều chỉnh tăng hạn mức BHTG giúp người dân quan tâm nhiều hơn đến chính sách bảo hiểm tiền gửi, từ đó sẽ góp phần nâng cao vị thế của BHTG Việt Nam trong hệ thống ngân hàng và đối với người gửi tiền. Ngoài ra, điều chỉnh tăng hạn mức BHTG giúp góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống ngân hàng nói riêng và nền kinh tế nói chung từ đó sẽ có tác động tích cực tới các cá nhân, tổ chức có liên quan khác./.
Phòng tổng hợp chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ
