(HPĐT)- Toàn thành phố hiện có gần 35.000 người đang tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện. So với tiềm năng sẵn có, kết quả này thực sự chưa tương xứng. “Dư địa” phát triển của BHXH tự nguyện trên địa bàn thành phố còn rất lớn, tuy nhiên việc thu hút người tham gia gặp nhiều khó khăn, rào cản. Để mở rộng hơn nữa, giải pháp được đưa ra là tiếp tục nâng mức hỗ trợ, mở rộng quyền lợi đối với người tham gia.
Cán bộ, nhân viên BHXH thành phố tuyên truyền chính sách BHXH tự nguyện đến người dân.
Nghiên cứu, đề xuất nâng mức hỗ trợ
Hiện nay, ngoài mức hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện do ngân sách nhà nước bảo đảm, Hải Phòng có cơ chế riêng, còn hỗ trợ 30% mức đóng đối với hộ nghèo, 25% mức đóng đối với hộ cận nghèo và 10% mức đóng đối với trường hợp khác theo Nghị quyết số 12 của HĐND thành phố. Nghị quyết này tạo “cú hích” lớn, góp phần mở rộng diện bao phủ BHXH tự nguyện trên địa bàn thành phố. Kết quả, năm 2023, có hơn 24.200 người tham gia BHXH tự nguyện được hỗ trợ mức đóng theo Nghị quyết HĐND thành phố.
Mặc dù tỷ lệ người tham gia BHXH tự nguyện tăng dần qua các năm, nhưng tăng khá “chậm” và không bền vững. Qua thực tế triển khai tại một số địa phương cho thấy, phần lớn người dân chỉ quan tâm đến lợi ích của việc tham gia BHXH tự nguyện là được hưởng lương hưu, nhưng số đông người bắt đầu tham gia lại ở độ tuổi khá cao nên có tâm lý “ngại” chờ đợi. Bà Phạm Uyển, ở phường Đằng Lâm (quận Hải An) bày tỏ: “Thời gian đóng BHXH tự nguyện đến 20 năm là quá dài. Thời gian chờ đợi hưởng lương hưu lâu khiến nhiều người thực sự không mặn mà. Không những thế, các chế độ của BHXH tự nguyện còn bó hẹp, trong khi những người lớn tuổi sức khỏe kém, lại hay ốm đau, nếu có thêm các chế độ khác sẽ tăng sức thu hút của chính sách hơn”.
Theo quy định, mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia tự lựa chọn. Mức thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn và mức cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng. Hiện nay, mức chuẩn hộ nghèo là 1,5 triệu đồng, mức tham gia BHXH tự nguyện thấp nhất là 330.000 đồng/tháng. Đối với những người ở khu vực nông thôn, đời sống kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp với mức thu nhập thấp, để tham gia BHXH tự nguyện lâu dài là “bài toán” khó. Không những thế, một bộ phận người dân còn nhầm lẫn giữa BHXH tự nguyện với các loại hình bảo hiểm thương mại hiện có trên thị trường.
Vì vậy, để người dân có cơ hội tiếp cận chính sách BHXH tự nguyện, BHXH thành phố Hải Phòng đề xuất thành phố nghiên cứu, xem xét, hỗ trợ thêm 10% mức đóng đối với các trường hợp khác, nâng tỷ lệ hỗ trợ lên 30% (trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 10%, thành phố hỗ trợ 20%) để mở rộng diện bao phủ. Tại các địa phương, BHXH quận, huyện chủ động tham mưu cấp ủy Đảng, chính quyền cân đối ngân sách tiếp tục hỗ trợ người dân tham gia BHXH tự nguyện, ngoài phần hỗ trợ của Nhà nước và thành phố - Phó giám đốc BHXH thành phố Mạc Thanh Giang cho biết.
Cần thiết mở rộng quyền lợi
Bên cạnh việc nâng mức hỗ trợ, Dự thảo Luật BHXH sửa đổi đang đề xuất giảm số năm đóng BHXH tự nguyện từ 20 năm xuống 15 năm, giúp người tham gia rút ngắn thời gian đóng để hưởng lương hưu. Ngoài chế độ lương hưu, tử tuất, chính sách BHXH tự nguyện dự định được bổ sung thêm quyền lợi về thai sản và một số chế độ ngắn hạn. Chị Nguyễn Ngọc Mai, ở xã An Lư (huyện Thủy Nguyên) cho rằng, việc bổ sung các quyền lợi sẽ rút ngắn khoảng cách giữa BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc. Không những thế, đối với lao động tự do, nguồn thu nhập không ổn định, nhất là trong thời gian nghỉ sinh con thì càng không có thu nhập nên việc bổ sung quyền lợi này làm tăng sức hấp dẫn của chính sách, thu hút người dân tham gia nhiều hơn.
Trong thời gian chờ đợi Dự thảo Luật BHXH sửa đổi hoàn thiện và thông qua, nhằm lan tỏa chính sách BHXH tự nguyện đến đông đảo người dân, BHXH thành phố sẽ chỉ đạo các phòng nghiệp vụ, BHXH các quận, huyện đẩy mạnh công tác truyền thông bằng nhiều hình thức như: mô hình nhóm nhỏ, trên hệ thống loa phát thanh, tuyên truyền lưu động… bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận đầy đủ, kịp thời các thông tin liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ, cách thức tham gia BHXH tự nguyện; rà soát, tập trung vào một số trường hợp như: các hộ kinh doanh tư nhân, tiểu thương, người buôn bán nhỏ… để có biện pháp vận động tham gia kịp thời. Bên cạnh đó, BHXH thành phố tiếp tục mở rộng mạng lưới tổ chức dịch vụ thu, giao chỉ tiêu cụ thể và thường xuyên kiểm tra, giám sát, đôn đốc các tổ chức dịch vụ thu nâng cao trách nhiệm trong công tác tuyên truyền, vận động phát triển BHXH tự nguyện.
Đồng thời, ngành BHXH tiếp tục tham mưu, đề xuất cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương nâng mức hỗ trợ từ nguồn ngân sách đối với người tham gia BHXH tự nguyện; huy động mọi nguồn lực trong xã hội từ các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân, các nhà hảo tâm cùng chung tay với cơ quan BHXH, đóng góp kinh phí tham gia BHXH tự nguyện cho những người có hoàn cảnh khó khăn và yếu thế trong xã hội. Theo Phó giám đốc BHXH thành phố Mạc Thanh Giang, năm 2023, BHXH thành phố vận động các nguồn lực trao gần 500 sổ BHXH tự nguyện tặng người dân.
BÀI VÀ ẢNH: HOÀNG XUÂN
