Tăng kiểm tra, ngăn chặn trốn đóng bảo hiểm

Ngăn ngừa gian lận bảo hiểm

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, trong 9 tháng đầu năm 2026, toàn hệ thống đã tiến hành kiểm tra tại 7.151 đơn vị, gồm 6.670 đơn vị được kiểm tra chuyên ngành và 481 cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế được kiểm tra việc thực hiện hợp đồng.

Qua kiểm tra, cơ quan Bảo hiểm xã hội thu hồi gần 433 tỷ đồng tiền chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp; yêu cầu đăng ký tham gia hoặc đóng bổ sung cho 60.710 lao động, với số tiền phải truy đóng hơn 222,2 tỷ đồng.

Để nâng cao hiệu quả kiểm tra, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu quản lý nhằm xác định các đơn vị có dấu hiệu vi phạm về đối tượng, mức đóng, chậm đóng, trốn đóng; đồng thời phát hiện những cơ sở khám chữa bệnh có chi phí bảo hiểm y tế tăng bất thường.

Đáng chú ý, cơ quan Bảo hiểm xã hội đã tổ chức kiểm tra chuyên đề tại 1.399 đơn vị chậm đóng trên 6 tháng, thu hồi hơn 114 tỷ đồng; lập biên bản, xử phạt vi phạm hành chính 249 đơn vị với tổng số tiền phạt hơn 2 tỷ đồng.

Song song với kiểm tra trực tiếp, hoạt động kiểm tra từ xa được triển khai tại 1.848 đơn vị sử dụng lao động, qua đó thu hồi hơn 186,7 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng.

Phương thức này giúp giảm tiếp xúc trực tiếp, tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời tăng khả năng phát hiện vi phạm thông qua dữ liệu điện tử. Sau kiểm tra, cơ quan Bảo hiểm xã hội tiếp tục theo dõi, đôn đốc doanh nghiệp khắc phục sai phạm, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng để bảo đảm quyền lợi người lao động.

Đối với những doanh nghiệp chậm đóng, cơ quan Bảo hiểm xã hội thực hiện xác nhận thời gian đã đóng, giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí cho người lao động đủ điều kiện theo quy định.

Công tác kiểm tra cũng được tăng cường trong lĩnh vực giải quyết chế độ và thanh toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế.

Qua đó, cơ quan Bảo hiểm xã hội yêu cầu thu hồi 9,3 tỷ đồng chi trả chế độ không đúng quy định, liên quan đến 10.234 lượt người lao động; đồng thời từ chối thanh toán và thu hồi về quỹ bảo hiểm y tế hơn 183,5 tỷ đồng do không đủ điều kiện thanh toán.

Những kết quả này góp phần ngăn ngừa hành vi trục lợi, bảo vệ an toàn các quỹ bảo hiểm và quyền lợi chính đáng của người tham gia.

Bảo vệ quyền lợi người lao động

Cùng với hoạt động kiểm tra, Bảo hiểm xã hội Việt Nam tăng cường phối hợp với cơ quan thuế, công đoàn, nội vụ, y tế, công an, Viện kiểm sát nhân dân và chính quyền địa phương nhằm trao đổi thông tin, phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm.

Trong 9 tháng đầu năm, cơ quan Bảo hiểm xã hội đã chuyển 21 hồ sơ kiến nghị khởi tố sang cơ quan điều tra, gồm 9 vụ gian lận bảo hiểm y tế, 3 vụ liên quan đồng thời đến gian lận bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế, cùng 9 vụ trốn đóng bảo hiểm xã hội.

Đáng chú ý, việc phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân các cấp trong thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền lợi của nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công đã đạt những kết quả bước đầu.

Theo đó, hai ngành đã phối hợp đôn đốc, làm việc với hơn 13.700 đơn vị sử dụng lao động vi phạm nghĩa vụ đóng, thu hồi hàng trăm tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng.

Riêng tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, cơ quan Bảo hiểm xã hội và Viện kiểm sát đã làm việc với 11.535 đơn vị, thu hồi hơn 631 tỷ đồng.

Đến nay, Viện kiểm sát nhân dân các cấp tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Quảng Ninh đã khởi kiện 9 vụ việc liên quan đến hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.

Tuy nhiên, công tác thu hồi nợ bảo hiểm vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Hiện có khoảng 39.000 đơn vị không còn khả năng đóng, với tổng số tiền chậm đóng khó thu hồi khoảng 5.100 tỷ đồng.

Nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản hoặc không còn tại địa chỉ đăng ký, khiến việc thu hồi tiền và giải quyết quyền lợi người lao động gặp trở ngại.

Bên cạnh đó, tình trạng doanh nghiệp không đăng ký đầy đủ lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm bắt buộc, kê khai thấp tiền lương làm căn cứ đóng hoặc sử dụng hợp đồng cộng tác viên, dịch vụ, khoán việc để né tránh nghĩa vụ vẫn diễn biến phức tạp.

Việc phát hiện, xử lý vi phạm còn hạn chế do dữ liệu chia sẻ giữa các cơ quan chưa đầy đủ, một số doanh nghiệp không hợp tác cung cấp hồ sơ, trong khi lực lượng kiểm tra còn mỏng.

Trước thực trạng này, những tháng cuối năm 2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam tiếp tục rà soát, chuẩn hóa dữ liệu chậm đóng, trốn đóng; tăng cường phân tích rủi ro, tập trung kiểm tra những đơn vị vi phạm kéo dài.

Đồng thời, cơ quan Bảo hiểm xã hội đẩy mạnh phối hợp liên ngành, xử phạt hành chính, chuyển hồ sơ có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra và phối hợp với Viện kiểm sát khởi kiện các trường hợp đủ điều kiện.

Cùng với các biện pháp xử lý, Bảo hiểm xã hội Việt Nam tiếp tục hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng, khuyến khích người lao động chủ động theo dõi quá trình tham gia bảo hiểm trên ứng dụng VssID, kịp thời phản ánh những dấu hiệu vi phạm.

Việc kết hợp kiểm tra, xử lý nghiêm và đôn đốc khắc phục được xác định là giải pháp trọng tâm nhằm hạn chế tình trạng chậm đóng, trốn đóng, bảo vệ quyền lợi người lao động và bảo đảm tính bền vững của chính sách an sinh xã hội.