Tăng tốc vì mục tiêu thành phố Cảng phát triển nhanh, bền vững

Hải Phòng hướng tới phát triển hệ thống cảng biển hiện đại, thông minh, bền vững  ẢNH: NGUYỄN ĐẠI THẮNG

Thành tựu đi cùng những thách thức

Thời khắc này, chúng ta cùng nhìn lại để có thể đánh giá rõ hơn sự khác biệt về bối cảnh quốc tế, trong nước khi bước vào năm 2023. Đó là thế giới, đất nước, thành phố vừa đi qua trận dịch hiếm có trong lịch sử; xung đột địa chính trị giữa các cường quốc, quốc gia trên thế giới chi phối sâu sắc đến các hoạt động kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh của mỗi nước; suy thoái kinh tế mang tính chất toàn cầu kể từ sau đợt khủng hoảng kinh tế năm 2008-2010. Những khó khăn mang tầm quốc tế đó tác động trực tiếp tới Việt Nam. Bởi lẽ, đất nước ta có độ mở kinh tế lớn, hiện đang đóng vai trò quan trọng trên trường quốc tế, trở thành nhân tố tích cực cả về ý nghĩa chính trị, ngoại giao, hoạt động kinh tế trong xu thế toàn cầu hóa.

Trong dòng chảy chung đó, hoạt động kinh tế của Hải Phòng cũng mang đặc trưng của nền kinh tế Việt Nam. Nhưng đứng trước thời cơ, khó khăn, thách thức như vậy, chúng ta càng thêm tự hào vì Hải Phòng có bước tăng trưởng trên tất cả lĩnh vực: Tốc độ tăng trưởng GRDP, sản xuất công nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch, xây dựng nông thôn mới, thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài… luôn ở trong tốp đầu cả nước. Bên cạnh đó, Hải Phòng có nhiều bước tiến hơn so với những năm trước là thành phố triển khai thực hiện các hoạt động liên quan đến chuyển đổi số, cải cách hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chỉ số hài lòng của người dân, chưa kể diện mạo đô thị, nông thôn thay đổi, thể hiện dấu ấn rõ nét trong quá trình triển khai thực hiện chủ đề năm, được hầu hết người dân ghi nhận. Thành tích này có được là nhờ sự tập trung lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy, các cấp ủy Đảng, sự vào cuộc, sẵn sàng chung tay của HĐND, sự chỉ đạo quyết liệt, có hiệu quả của UBND thành phố cũng như hệ thống các cơ quan hành chính và sự đoàn kết, ủng hộ của nhân dân thành phố.

Tự hào, phấn khởi về những kết quả đạt được, nhưng Hải Phòng cũng cần nhìn thẳng vào thực tế: So với những mục tiêu đặt ra, nhất là so với yêu cầu tăng tốc, bứt phá và phát triển, với tư cách là một trong những động lực quan trọng của khu vực Đồng bằng sông Hồng và cả nước, thành phố cũng gặp nhiều thách thức. Năm 2023, Hải Phòng có một số chỉ tiêu chưa hoàn thành, đều là những chỉ tiêu quan trọng, ảnh hưởng tới phát triển kinh tế thành phố, như: Tăng trưởng GRDP, phát triển công nghiệp, sản lượng hàng hóa qua cảng... Mặc dù cải cách hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh có nhiều tiến bộ nhưng cần nhìn nhận, hoạt động của bộ máy chính quyền chưa thực sự tạo ra bước đột phá cho sự phát triển của thành phố. Những nhiệm vụ, chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đề ra, mang tính nền tảng như thay đổi nhận thức về vấn đề chuyển đổi kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chưa được thành phố xác định là vấn đề sống còn, thúc bách thường xuyên khi hội nhập kinh tế quốc tế. Nhất là khi tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới, cạnh tranh hàng hóa khiến các nước dựng lên các hàng rào kỹ thuật “chuẩn”, trong đó có hàng rào về bảo vệ môi trường, giảm thiểu khí thải các-bon. Bên cạnh đó, việc bắt đầu áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu 15% cũng đặt ra bài toán mới trong thu hút đầu tư nước ngoài (FDI). Mấy chục năm qua, Việt Nam nói chung, Hải Phòng nói riêng khi mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài chủ yếu dựa trên 2 yếu tố hấp dẫn là giá nhân công rẻ và các ưu đãi về thuế, trong khi đối với các quốc gia phát triển, từ lâu họ chuẩn bị các điều kiện ưu đãi khác như về cơ sở hạ tầng, quyền lợi người lao động…

Nỗ lực tăng tốc, bứt phá

Từ những phân tích ở trên, nhìn lại chặng đường 5 năm của nhiệm kỳ 2020-2025 hay nhìn ở tầm xa hơn, Hải Phòng cần chú trọng 2 yếu tố đó là đáp ứng những yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa và thực hiện cho bằng được Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị. Trong đó mục tiêu đặt ra là tốc độ tăng trưởng trung bình mỗi năm đạt 15- 16%. Nếu làm phép quy đổi, để có 1% tăng trưởng GRDP cần 3-5% tăng trưởng vốn đầu tư. Điều đó cho thấy, bài toán thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài là bài toán xuyên suốt hiện nay, đòi hỏi Hải Phòng cần có chiến lược, chính sách, giải pháp đột phá trong vấn đề thu hút đầu tư, quan tâm tới chất lượng các dự án đầu tư để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng. Muốn vậy, thành phố phải có các định hướng, chính sách chăm lo phù hợp, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp khi họ đến, ở lại, phát triển bền vững, đủ sức chống chịu các tác động từ tình hình quốc tế, khu vực, trong nước, cùng góp sức xây dựng thành phố Cảng giàu mạnh, văn minh.

Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 16, Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị, Thành ủy, UBND thành phố tập trung vào 3 trụ cột và 3 khâu đột phá. Trong đó, 3 trụ cột dựa trên cơ sở thế mạnh của thành phố, nhưng đồng thời cũng xác định khả năng, tiềm năng của Hải Phòng, gồm: Công nghiệp công nghệ cao, cảng biển - logistics, du lịch - thương mại. Trong đó, công nghiệp công nghệ cao tập trung thu hút các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp sản xuất chip bán dẫn… Về cảng biển logistics cần tập trung xây dựng cảng xanh, hiện đại, với yêu cầu đặt ra là phải tập trung xây dựng, phát huy thế mạnh của cảng biển Hải Phòng vượt trội hơn so với hầu hết cảng biển khu vực phía Bắc - đó là có hệ thống tiêu chí cung ứng, kiểm soát hàng hóa bảo đảm vấn đề môi trường, giảm thiểu khí thải các-bon, cũng như kết nối giao thông nội địa bằng đường thủy nội địa, kết nối với giao thông quốc tế bằng đường sắt (kết nối với Trung Quốc), đường hàng không. Xem xét, đẩy nhanh tiến độ xây dựng sân bay Tiên Lãng để hỗ trợ sân bay Nội Bài, đáp ứng yêu cầu phát triển trong tương lai không xa. Cùng với đó, có cơ chế, chính sách bảo đảm tỷ trọng dịch vụ du lịch, thương mại đóng góp vào sự phát triển của nền kinh tế. Nếu xây dựng được 3 trụ cột này, Hải Phòng sẽ phát triển theo hướng tăng trưởng xanh, có khả năng hội nhập quốc tế cao.

Đi kèm trụ cột kể trên là 3 khâu đột phá, xuyên suốt nhiều năm qua và cũng là chủ trương chung của thành phố, bao gồm: Cải cách hành chính, trong đó có cải cách thể chế và cải cách thủ tục hành chính; xây dựng cơ sở hạ tầng gồm hạ tầng giao thông, hạ tầng xã hội và hạ tầng số để đạt được yêu cầu phát triển và đột phá về nguồn nhân lực. Trong đó, đặc biệt chú trọng thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh Hải Phòng đang thiếu các cơ sở đào tạo chất lượng cao nhưng lại rất gần với trung tâm đào tạo nguồn nhân lực lớn của cả nước là Hà Nội; cần có cơ chế thu hút, “giữ chân” các chuyên gia, người lao động có trình độ cao cả trong nước, nước ngoài. Đồng thời, trước những thách thức mới đang đặt ra liên quan đến thu hút đầu tư như kể trên, đòi hỏi bộ máy chính quyền thành phố khẩn trương có sự thay đổi trong tư duy, hành động, trước hết từ những người tham mưu xây dựng các cơ chế, chính sách thu hút đầu tư. Bên cạnh các cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền ban hành của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành, thành phố cần thiết ban hành các cơ chế, chính sách riêng, minh bạch theo hướng “người làm cứ yên tâm làm” và “người muốn sai cũng không thể làm sai”, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Như vậy rõ ràng đây là những xác định mang tầm chiến lược nhưng cũng thể hiện rất rõ quyết tâm và khả năng hiện thực hóa mục tiêu đặt ra mà thành phố đang tập trung cao.

Nhìn lại chặng đường vừa qua, có thể thấy, Hải Phòng làm được nhiều việc và đạt được những kết quả đáng tự hào. Nhưng để hướng tới tương lai lâu dài với khối lượng công việc đồ sộ, đòi hỏi thành phố cần nhìn nhận rõ ràng các mục tiêu đi tới và thực hiện bằng nỗ lực, quyết tâm cao với tổng thể những giải pháp mới có thể hiện thực hóa các mục tiêu Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị đề ra trong thời gian sớm nhất. Dẫu biết những yêu cầu này rất cao đối với hoàn cảnh cụ thể hiện nay của Hải Phòng, nhưng nếu không bắt đầu từ ngày hôm nay, chúng ta sẽ không bao giờ có tương lai, trong đó có ước mơ phát triển Hải Phòng trở thành thành phố có trình độ phát triển cao, mang tầm quốc tế. Đây cũng chính là hạnh phúc lớn lao thành phố mang lại cho cư dân, tất cả những người yêu quý, từng cống hiến hoặc đang mong muốn cùng góp sức xây dựng Hải Phòng trở thành nơi thực sự đáng sống.