Bảo tồn, phát huy di tích quý
Khu di tích tưởng niệm về Trạng nguyên Lê Ích Mộc chứa đựng những nội dung lịch sử liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp của Trạng nguyên Lê Ích Mộc– vị Trạng nguyên đầu tiên của Hải Phòng. Khu di tích gồm nhiều công trình như nền trường học – nơi quan Trạng mở lớp khi từ quan về quê; dấu vết rừng lim quan Trạng; dấu tích chùa Thiên Phúc, nơi quan Trạng thời trẻ đến theo học và giúp chùa chép kinh sách; từ chỉ làng Thanh Lãng; đền Thanh Lãng và khu lăng mộ quan Trạng…Đặc biệt, trong từ đường quan Trạng còn giữ lại được di vật cổ có niên đại thời Tây Sơn: chuông đồng có khắc 4 chữ Hán lớn là Diên Phúc Tự Chung (Chuông chùa Diên Phúc), đúc năm Cảnh Thịnh tam niên (1795) thời vua Quang Toản triều Tây Sơn. Hiện vật thứ 2 là tấm bia đá khắc chữ “Lê Ích Mộc Trạng nguyên phục miếu”, ghi tên những người cúng tiến tiền của để xây dựng, tạc năm Cảnh Thịnh thất niên (1793). Khu di tích được Bộ Văn hóa –Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào năm 1993. Dù được nhân dân, chính quyền địa phương góp sức trùng tu, tôn tạo song trải qua thời gian nhiều công trình trong khu di tích tưởng niệm xuống cấp.
Trưởng Phòng Văn hóa Thông tin huyện Thủy Nguyên Nguyễn Hữu Ngần cho biết, các di tích lưu niệm Trạng nguyên Lê Ích Mộc là di sản văn hóa vô giá của huyện, là điểm hội tụ văn hóa tâm linh - biểu tượng sinh động của truyền thống hiếu học của địa phương. Nhận thức ý nghĩa cũng như vai trò trong giáo dục truyền thống, ý thức trân trọng di sản văn hoá vật chất và tinh thần, năm 2015, huyện triển khai trùng tu, tôn tạo di tích, gồm các công trình như lăng mộ Trạng nguyên Lê Ích Mộc, nhà hành lễ, đường lên, hệ thống thoát nước và khôi phục lại rừng lim quan Trạng xưa. Năm 2016, huyện tiếp tục xây dựng các công trình khác như tôn tạo lại nhà lưu niệm, bổ sung hệ thống đồ thờ tự, nhất là phối thờ 17 vị khoa bảng huyện Thủy Nguyên thời kỳ phong kiến. Đến nay, các công trình trên cơ bản được hoàn thành để phục vụ lễ hội kỷ niệm 479 năm ngày mất Trạng nguyên Lê Ích Mộc. Điều đáng chú ý, toàn bộ số kinh phí đầu tư trùng tu, tôn tạo khu di tích do nhân dân địa phương và các nhà hảo tâm trong, ngoài huyện quyền góp, đến thời điểm này được hơn 3 tỷ đồng.
Nâng cấp quy mô lễ hội
Công trình được hoàn thành tạo niềm phấn khởi của chính quyền, nhân dân địa phương. Cụm di tích quy mô, khang trang, phong quang, sạch đẹp, hứa hẹn trở thành điểm đến hấp dẫn người dân địa phương và du khách thập phương.
![]() |
Khu di tích tưởng niệm Trạng nguyên Lê Ích Mộc được tôn tạo khang trang hơn để đáp ứng sự kỳ vọng và nhu cầu của các tầng lớp nhân dân. Ban tổ chức lễ hội kỷ niệm 479 năm ngày mất Trạng nguyên Lê Ích Mộc đang hoàn tất khâu chuẩn bị phục vụ lễ hội vào ngày 12-3-2017. Ảnh: Đăng Mạnh |
Chủ tịch UBND xã Quảng Thanh Bùi Văn Mười cho biết, cùng với Khu di tích Tràng Kênh (thị trấn Minh Đức), chùa Mỹ Cụ (xã Chính Mỹ)…, Khu di tích lưu niệm Trạng nguyên Lê Ích Mộc là điểm đến của người dân địa phương và du khách thập phương trong dịp đầu xuân. Bên cạnh đó, đây là “địa chỉ đỏ” phục vụ nhiệm vụ giáo dục truyền thống của quê hương. Rất nhiều trường trên địa bàn thành phố tổ chức cho học sinh đến thăm quan, dâng hương tại khu di tích.
Còn theo người dân địa phương, Thủy Nguyên là địa bàn rộng, có hàng trăm di tích lịch sử với nhiều lễ hội được cấp phép. Song, lâu nay các lễ hội chủ yếu ở quy mô cấp xã và nhỏ lẻ, chưa có sự liên kết để tạo thành điểm nhấn trong phát triển du lịch của Thủy Nguyên, nhất là du lịch tâm linh. Vì vậy, việc tôn tạo, trùng tu Khu di tích lưu niệm Trạng nguyên Lê Ích Mộc với quy mô bề thế là việc làm cần thiết, kịp thời, đáp ứng sự mong mỏi, kỳ vọng và nhu cầu tâm linh của các tầng lớp nhân dân.
Thông tin từ UBND huyện Thủy Nguyên, việc trùng tu, tôn tạo lại khu di tích cũng là một trong hoạt động cụ thể hóa Nghị quyết 26 của Ban chấp hành Đảng bộ huyện Thủy Nguyên về bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hoá trên địa bàn huyện và Nghị quyết 31 Huyện ủy Thủy Nguyên về phát triển du lịch huyện đến năm 2020. Theo Nghị quyết 26, huyện phấn đấu đến năm 2020 tổ chức lễ hội kỷ niệm ngày mất Trạng nguyên Lê Ích Mộc quy mô cấp huyện. Và từ năm nay, huyện trực tiếp tổ chức lễ kỷ niệm ngày mất Trạng nguyên Lê Ích Mộc, tiến tới từng bước nâng cấp quy mô lễ hội, trở thành sản phẩm đặc hữu và tạo điểm nhấn của du lịch Thủy Nguyên.
Lễ hội kỷ niệm 479 năm Ngày mất Trạng nguyên Lê Ích Mộc diễn ra trong hai ngày 11 và 12-3-2017 (tức 14, 15 tháng hai Đinh Dậu). Chương trình lễ hội gồm lễ cáo yết, tế mở cửa đền, dâng hương; phần hội có nhiều hoạt động văn nghệ, trò chơi truyền thống. |
Minh Châm