Hợp tác thân thiết
Ngày 1-11, Tổng thống Nga Vladimir Putin tham dự cuộc họp cấp cao với các lãnh đạo Iran trong bối cảnh khu vực Trung Đông đứng trước nhiều diễn biến quan trọng. Thứ nhất, cuộc chiến chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS do chính phủ Syria thực hiện và Nga hậu thuẫn giành được thắng lợi đột phá. Sau chiến thắng này, hợp tác hồi phục Syria và chống chủ nghĩa khủng bố giữa Nga – Iran ngày càng chứng tỏ sức mạnh của mối quan hệ này. Tại buổi họp báo cùng ngày, ông Putin cho biết cả Tehran và Moscow đều ủng hộ Tổng thống Syria Bashar al-Assad trong cuộc chiến chống IS, đồng thời ủng hộ tiến hành cuộc bầu cử mới tại đây với sự tham gia của Tổng thống Assad. Sự đoàn kết với Iran trong vấn đề Syria là một trong những dấu hiệu của mối quan hệ Nga – Iran ngày càng được duy trì và đẩy mạnh.
 |
Đối với Nga, Iran luôn là đối tác tin cậy. Ảnh: AFP |
Thứ hai, Nga thăm Iran trong lúc thỏa thuận hạt nhân mà Iran ký với các cường quốc P5+1 (gồm Anh, Pháp, Nga, Mỹ, Trung Quốc và Đức) năm 2015 có dấu hiệu đổ vỡ do Mỹ dọa rút lui. Tới thăm Iran lần này, Tổng thống Nga Putin cho rằng: “Đây là hiệp định tốt, giúp tăng cường hòa bình và ổn định khu vực”, càng khẳng định rõ sự ủng hộ đối với Iran. Về phía Tổng thống Iran Hassan Rouhani, ông cho biết Nga có vai trò “quan trọng và có sức ảnh hưởng” trong việc thúc đẩy và duy trì thỏa thuận lịch sử này.
Thực tế, mối quan hệ Nga – Iran vốn luôn là một trong những sự hợp tác thân thiết nhất trong khu vực. Tuy nhiên, sau cuộc gặp lần này, đặc biệt với các thỏa thuận quan trọng đạt được – tiêu biểu là thỏa thuận hợp tác khí đốt trị giá tới 30 tỷ USD, càng thể hiện sự khăng khít giữa hai quốc gia. Trong cuộc gặp của Tổng thống Nga Putin và lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, ông Khamenei khẳng định: “Iran ủng hộ Nga trở thành cường quốc ở Tây Á”.
Đe dọa cô lập Mỹ
Điểm nổi bật kết luận được từ cuộc gặp mặt lịch sử này giữa Nga và Iran, là quan điểm bắt tay đối trọng Mỹ ở Trung Đông. Hãng tin Nga TASS cho biết, lãnh đạo hai nước thống nhất quan điểm về thỏa thuận hạt nhân giữa Iran với P5+1 năm 2015 là: “yêu cầu các bên tham gia tuân thủ nghiêm các quy định”. Các chuyên gia phân tích khẳng định, tuyên bố này chắc chắn là lời “dằn mặt” Mỹ, khi Mỹ dọa rút lui khỏi hiệp định trên. Ông Putin thẳng thắn: “Đây là hành vi không chấp nhận được”.
Về phía Iran, ông Khamenei cho rằng mối quan hệ hợp tác khăng khít Nga – Iran có thể cô lập Mỹ và vô hiệu hóa lệnh trừng phạt của Washington, như thay thế USD bằng các đồng nội tệ trong giao dịch đa phương. Sau cuộc họp kéo dài hơn một tiếng, Tổng thống Putin đồng tình với những biện pháp cô lập Mỹ, cho rằng Mỹ muốn can thiệp vào tất cả vấn đề quốc tế và khu vực mà phớt lờ mối quan tâm của các đồng minh.
Tuyên bố sẵn sàng cô lập Mỹ của Iran, cũng như việc siết chặt mối quan hệ Nga – Iran là mối lo lớn cho Mỹ. Hãng tin Reuters cho rằng sự hợp tác này không chỉ giúp tăng cường sức mạnh về chính trị và kinh tế cho Iran, mà còn giúp định hình tương lai khu vực Trung Đông. Hai nước thể hiện sự quyết tâm lớn trong việc củng cố liên minh chiến lược khu vực, và đương đầu với thử thách lớn hiện nay là Mỹ.
Trần Ngọc (tổng hợp)
