Hải Phòng đang kiến tạo nền tảng tăng trưởng mới dựa trên khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, lấy con người làm trung tâm và động lực bứt phá trong kỷ nguyên kinh tế tri thức.
Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và công nghiệp 4.0, chuyển đổi số không chỉ là xu thế mà là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.
Với Hải Phòng, việc xác định khoa học - công nghệ và chuyển đổi số là động lực trung tâm cho tăng trưởng, thể hiện tầm nhìn chiến lược hướng tới nền kinh tế hiện đại, bền vững và dựa trên tri thức.
Hải Phòng là một trong những địa phương triển khai sớm và chủ động Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thành phố thành lập Hội đồng tư vấn gồm các chuyên gia, nhà khoa học để tham mưu 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và nhân lực số, xây dựng chính quyền - kinh tế - xã hội số, thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong các lĩnh vực trọng điểm.
Việc chủ động đi trước trong hoạch định chính sách giúp Hải Phòng định hình lộ trình phát triển riêng, gắn với đặc thù công nghiệp và logistics.
Tuy nhiên, chuyển đổi số không thể chỉ dừng ở việc lắp trạm 5G, xây trung tâm dữ liệu hay đưa dịch vụ công lên mạng. Cốt lõi là thay đổi tư duy và cách vận hành của cả hệ thống, từ chính quyền đến doanh nghiệp, người dân.
Thành phố đã phủ sóng 4G toàn địa bàn, vận hành 159 trạm 5G, xây dựng Trung tâm dữ liệu và Hệ thống điều hành thông minh, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn trình đạt 100%.
Đây là nền tảng quan trọng, nhưng điều đáng bàn hơn là làm sao để dữ liệu thực sự trở thành “nhiên liệu” cho phát triển, để người dân và doanh nghiệp sử dụng hiệu quả, chứ không chỉ dừng ở các báo cáo hoàn thành.
Thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ, mà ở con người. Hải Phòng thiếu hụt nhân lực có kỹ năng số, đặc biệt trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, an ninh mạng, thương mại điện tử.
Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm phần lớn trong tổng số doanh nghiệp, vẫn loay hoay với câu hỏi “chuyển đổi số thế nào cho phù hợp khả năng”. Họ thiếu vốn, thiếu nhân lực, thiếu định hướng cụ thể.
Nếu không có cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ, chuyển đổi số dễ trở thành “sân chơi” của doanh nghiệp lớn, số đông sẽ bị bỏ lại.
Hải Phòng cần khuyến khích khu vực tư nhân, hợp tác xã, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ cùng tham gia bằng những chính sách thiết thực, như đào tạo kỹ năng số, tín dụng ưu đãi cho đầu tư công nghệ, hoặc mô hình “tư vấn số cộng đồng”. Đó là cách để phổ cập chuyển đổi số, lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo từ khu công nghiệp đến khu dân cư.
Thành phố cũng đang hướng đến số hóa các lĩnh vực thế mạnh: cảng biển, logistics, đô thị, giáo dục, y tế. Mô hình “cảng biển số” được nghiên cứu là hướng đi đúng, số hóa toàn bộ dữ liệu vận hành, kết nối các cảng, doanh nghiệp vận tải và hải quan, qua đó giảm chi phí, rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Cùng với đó, đề án “Chiến lược dữ liệu thành phố đến năm 2030” và “Trung tâm giám sát an ninh mạng” sẽ giúp Hải Phòng tiến gần hơn tới hình mẫu đô thị thông minh, nơi dữ liệu được quản lý, chia sẻ và khai thác hiệu quả.
Hành trình ấy không dễ. Rào cản lớn nhất là khả năng kết nối giữa chính quyền và doanh nghiệp, giữa dữ liệu nhà nước và dữ liệu tư nhân. Nhiều hệ thống vẫn phân tán, thiếu chia sẻ, gây lãng phí nguồn lực. Công tác bảo mật, bảo vệ dữ liệu cá nhân chưa được chú trọng đúng mức.
Nếu không có chiến lược đồng bộ, chuyển đổi số có thể chỉ dừng ở hình thức, không tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế.
Trong bức tranh đó, con người là trung tâm. Hải Phòng cần đào tạo đội ngũ công chức, viên chức có năng lực số, tư duy dữ liệu và khả năng vận hành công nghệ; xây dựng lớp doanh nhân dám đổi mới, coi công nghệ là tài sản chứ không chỉ là công cụ; hình thành thế hệ công dân số, biết khai thác dịch vụ công, giao dịch điện tử, tham gia kinh tế chia sẻ một cách chủ động, an toàn.
Thành phố có đủ nền tảng để thực hiện, từ quyết tâm chính trị cao, hạ tầng hiện đại đến tinh thần năng động vốn có của người dân. Nhưng yếu tố quyết định là sự kiên định trong hành động và tính liên thông trong quản trị. Chuyển đổi số chỉ thực sự là động lực tăng trưởng khi 4 trụ cột: Thể chế, hạ tầng, con người, doanh nghiệp cùng vận động, cùng chia sẻ dữ liệu và cùng tạo ra giá trị.
Con đường phía trước đòi hỏi không chỉ đầu tư về tài chính, mà cả về tư duy. Con đường đó sẽ bị giới hạn nếu coi chuyển đổi số chỉ là nhiệm vụ của ngành hay lĩnh vực thông tin, truyền thông. Nhưng nếu coi đây là chiến lược của toàn xã hội, mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp phải là một mắt xích trong mạng lưới thông minh. Khi đó, Hải Phòng sẽ thực sự kiến tạo nền tảng cho tăng trưởng tương lai -thành phố công nghiệp, dịch vụ và số; năng động, sáng tạo và bền vững.
HÀ KIÊN
