Tập luyện thông minh để tránh sốc nhiệt

"Lắng nghe cơ thể"

Tập thể thao ngày hè giúp nâng cao sức khỏe, cải thiện thể lực và tinh thần. Tuy nhiên, khi nền nhiệt tăng cao, việc tập luyện không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ mất nước, sốc nhiệt, thậm chí đột quỵ. Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần lựa chọn thời điểm phù hợp, điều chỉnh cường độ vận động và biết "lắng nghe cơ thể" để hạn chế những rủi ro đáng tiếc.

Từng là vận động viên đội tuyển Pencak Silat Việt Nam, cựu võ sĩ Trần Đình Nam (Hải Phòng) cho rằng điều quan trọng nhất đối với người tập thể thao là hiểu rõ thể trạng của bản thân trước khi bước vào buổi tập.

Theo anh Nam, "lắng nghe cơ thể" là nguyên tắc cần thiết trong mọi điều kiện thời tiết, nhưng càng phải được chú trọng hơn vào những ngày nắng nóng gay gắt để tránh những rủi ro, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.

Thực tế đã ghi nhận nhiều vụ việc đáng tiếc liên quan đến hoạt động thể thao trong thời tiết nắng nóng. Ngày 21/6, một người đàn ông 51 tuổi ở phường Vũng Tàu (thành phố Hồ Chí Minh) bất ngờ gục ngã rồi tử vong khi đang chơi pickleball cùng bạn. Dù những người có mặt nhanh chóng gọi nhân viên y tế đến sơ cứu, nạn nhân vẫn không qua khỏi.

Khoảng một năm trước, một trường hợp tương tự cũng xảy ra tại khuôn viên Nhà thi đấu thể dục thể thao (phường Lê Thanh Nghị, Hải Phòng). Thời điểm người đàn ông gặp nạn đúng vào đợt nắng nóng cao điểm của mùa hè. Theo những người chứng kiến, nạn nhân chơi pickleball dưới sân có mái che nhưng nhiệt độ ngoài trời quá cao khiến ngay cả những người khỏe mạnh cũng cảm thấy ngột ngạt.

Từ nửa cuối tháng 6 đến nay, khu vực Bắc Bộ, trong đó có Hải Phòng, liên tục xuất hiện các đợt nắng nóng diện rộng. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt khiến người tham gia các hoạt động thể thao ngoài trời đối mặt với nhiều nguy cơ về sức khỏe, đặc biệt là người cao tuổi hoặc người mắc các bệnh nền về tim mạch, huyết áp.

Người có kinh nghiệm thường chủ động điều chỉnh thời gian và cường độ tập luyện để phù hợp với điều kiện thời tiết. Trong khi đó, những người ít luyện tập hoặc vừa sử dụng rượu bia rồi tham gia chạy bộ, đá bóng, bơi lội, bóng chuyền... dễ gặp sự cố hơn.

Duy trì thói quen chạy bộ nhiều năm, anh Nguyễn Văn Quang cho biết trước đây sau giờ làm anh thường chạy 4-5 vòng quanh sân vận động Lạch Tray. Tuy nhiên, trong những ngày nắng nóng vừa qua, anh chủ động lùi thời gian tập sang muộn hơn.

"Tốc độ chạy cũng được tôi điều chỉnh chậm lại, số vòng chạy cũng giảm, thậm chí có hôm tôi bỏ chạy. Khi điều kiện không phù hợp thì duy trì tập 2-3 buổi mỗi tuần thay vì ngày nào cũng tập để tránh những rủi ro về sức khỏe", anh Quang cho biết.

Điều chỉnh thời gian, cường độ

Không chỉ người chơi thể thao phong trào, ngay cả các vận động viên chuyên nghiệp cũng phải thay đổi kế hoạch tập luyện trong những ngày nắng nóng để bảo đảm sức khỏe và duy trì hiệu quả chuyên môn.

Huấn luyện viên Nguyễn Đức Huấn của đội tuyển Wushu Hải Phòng cho biết đội phải báo cáo lãnh đạo để điều chỉnh lịch tập buổi chiều sang 16 giờ 30 thay vì bắt đầu từ đầu giờ chiều như trước.

"Dù tập luyện trong nhà song khu vực sàn tập vào những ngày nắng nóng có nhiệt độ cao, nếu duy trì tập luyện sẽ không hiệu quả và ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của các vận động viên. Vì thế kể cả những vận động viên chuyên nghiệp, lâu năm cũng hạn chế tập luyện trong thời tiết này", huấn luyện viên Nguyễn Đức Huấn cho biết.

Không riêng Wushu, nhiều đội tuyển khác của Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hải Phòng như Muay, Vovinam, bắn súng... cũng điều chỉnh lịch tập để tránh thời điểm nắng nóng gay gắt.

Huấn luyện viên Vũ Khánh Hải của đội tuyển bắn súng Hải Phòng cho biết trong đợt nắng nóng vừa qua, các vận động viên vẫn phải tập thể lực ngoài trời trên đường pitch hoặc nền bê tông. Với các vận động viên trẻ hoặc mới tập luyện, việc vận động trong điều kiện nhiệt độ cao rất dễ dẫn đến sốc nhiệt hoặc phát sinh các vấn đề về sức khỏe.

Theo cựu vận động viên Trần Đình Nam, việc các đội tuyển chuyên nghiệp chủ động điều chỉnh lịch tập là kinh nghiệm đáng tham khảo đối với người chơi thể thao phong trào. Người tập không nên cố gắng vận động khi thời tiết quá khắc nghiệt hoặc khi cơ thể không bảo đảm thể lực để tránh "rước họa vào thân".

Bên cạnh việc điều chỉnh thời gian và cường độ vận động, người tập cần chủ động trang bị kiến thức bảo vệ sức khỏe trong mùa hè. Trang phục nên thoáng khí, thấm hút mồ hôi và phù hợp với từng môn thể thao. Cơ thể cũng cần được bổ sung đủ nước trước, trong và sau khi tập luyện.

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức bền thể lực. Người tập nên tăng cường rau xanh, trái cây, các món canh, sữa và thực phẩm phù hợp; đồng thời hạn chế đồ ăn cay nóng hoặc sử dụng rượu bia trước khi vận động. Sau khi kết thúc buổi tập, không nên uống quá nhiều nước đá ngay lập tức để tránh sốc nhiệt.

Trong điều kiện nắng nóng kéo dài, tập luyện đúng thời điểm, đúng cường độ và phù hợp với thể trạng không chỉ giúp nâng cao sức khỏe mà còn giảm nguy cơ tai nạn đáng tiếc. Với những người có bệnh nền về tim mạch, huyết áp hoặc người cao tuổi, việc tham khảo ý kiến bác sĩ và lựa chọn hình thức vận động phù hợp là điều cần thiết trước khi duy trì thói quen tập luyện trong mùa hè.