(HPĐT)- Kê khai, đăng ký và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là nhiệm vụ trọng tâm trong Đề án “Xây dựng tổng thể hệ thống hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai” của thành phố. Với khối lượng công việc lớn, nhiều thửa đất có nguồn gốc sử dụng phức tạp, việc triển khai đề án đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành và sự phối hợp chặt chẽ của người dân.
Nhiều vướng mắc, khó khăn
Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Minh Thành cho biết, Đề án có tổng cộng 19 gói thầu, trong đó 13 gói liên quan đến việc xây dựng dữ liệu đất đai tại 13 quận, huyện gồm: Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Kiến An, Hải An, thành phố Thủy Nguyên, Vĩnh Bảo, An Dương, Kiến Thụy, Tiên Lãng, An Lão, Cát Hải (thị trấn Cát Bà) và Bạch Long Vĩ. Tổng dự toán đầu tư 848 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2023 đến 2026, do Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ) làm chủ đầu tư. Mục tiêu của đề án là bảo đảm 100% số thửa đất trên địa bàn thành phố được đo đạc, xác định rõ hiện trạng sử dụng, loại đất, người quản lý và người sử dụng; đáp ứng các tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống và chính xác”. Đây là cơ sở quan trọng nhằm tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến đất đai. Để đạt được mục tiêu, đề án cần xây dựng cơ sở dữ liệu địa chính đối với hơn 1,77 triệu thửa đất; thực hiện đăng ký và cấp Giấy chứng nhận (GCN) cho hơn 984 nghìn hộ gia đình, trong đó có hơn 93 nghìn trường hợp cấp GCN lần đầu và hơn 4.597 tổ chức.
Khối lượng công việc rất lớn, trong khi hiện trạng sử dụng đất tại nhiều địa phương có nhiều biến động, chưa được cập nhật đầy đủ. Nhiều trường hợp người dân tự chia tách, chuyển nhượng, cho tặng, thừa kế đất nhưng không thực hiện đăng ký đất đai theo quy định. Bên cạnh đó, hồ sơ quản lý đất đai tại một số địa phương còn thiếu tính pháp lý, gây khó khăn trong việc xác định nguồn gốc sử dụng làm cơ sở cấp GCN lần đầu.
Đơn cử như tại huyện An Lão, hiện không có bản đồ số hóa, không có sổ mục kê, sổ kiến điền được lập trước ngày 18-12- 1980; chỉ có bản đồ giải thửa năm 1985 và bản đồ lập trong giai đoạn 1996-2000. Nhiều bản đồ này chưa được nghiệm thu, không có dấu xác nhận. Các tài liệu nêu trên do UBND xã, thị trấn lưu giữ, trong khi Văn phòng Đăng ký đất đai không có bản sao, gây khó khăn trong xác minh nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất, nhất là với các thửa đất ở sử dụng ổn định từ trước ngày 18-12-1980. Đây là một trong những vướng mắc lớn khiến huyện chưa đủ cơ sở pháp lý để cấp GCN đất ở cho các trường hợp này. Tính chất phức tạp của hồ sơ và sự thiếu hụt dữ liệu là rào cản lớn đối với tiến độ cấp Giấy chứng nhận.
Tăng cường phối hợp tháo gỡ
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản trên đất là chứng thư pháp lý quan trọng, xác nhận mối quan hệ hợp pháp giữa Nhà nước và người sử dụng đất, nhà ở. Đây cũng là các dữ liệu chủ chốt của Đề án xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thành phố Hải Phòng. Theo kế hoạch, bắt đầu từ quý 2-2025, các quận, huyện sẽ triển khai công tác kê khai đăng ký và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, dự kiến hoàn thành trước ngày 31-12-2025.
Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Thanh Hải nhấn mạnh: Để công tác cấp GCN đạt hiệu quả cao, các quận, huyện cần chủ động triển khai công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định về Luật Đất đai năm 2024, các nghị định và thông tư hướng dẫn thi hành đến người dân bằng nhiều hình thức. Điều này sẽ giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ khi sử dụng đất, từ đó tích cực tham gia, tuân thủ các quy định pháp luật. UBND các quận, huyện cần bố trí địa điểm và cán bộ để tiếp nhận hồ sơ cấp GCN lần đầu theo đúng quy định của Luật Đất đai 2024, Nghị định 101/NĐ-CP, Nghị định 102/NĐCP và các quy trình thủ tục hành chính hiện hành. Đồng thời, cần phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường trong công tác kê khai, đăng ký, cấp GCN và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, qua đó nâng cao năng lực quản lý nhà nước về đất đai. Các UBND xã, phường, thị trấn và các phòng chức năng cũng cần chủ động rà soát, tổng hợp số liệu các trường hợp sử dụng đất chưa đăng ký, chưa được cấp GCN và gửi về Sở, Văn phòng Đăng ký đất đai. Trên cơ sở đó, ngành chức năng sẽ phân loại, hướng dẫn và tháo gỡ cụ thể đối với từng nhóm trường hợp, làm căn cứ để các quận, huyện xem xét, giải quyết. Ngành Thuế thành phố cũng cần quan tâm, chỉ đạo việc trả kết quả thông báo thuế đúng thời gian quy định, đồng thời hướng dẫn rõ ràng về nơi nộp, hình thức nộp, nội dung và mức thuế phải nộp.
Để bảo đảm kế hoạch tiến độ và hiệu quả công tác cấp GCN, các quận, huyện cần chủ động triển khai các giải pháp tuyên truyền và phối hợp chặt chẽ các cơ quan chức năng. Theo Phó cục trưởng Cục Đăng ký và Dữ liệu thông tin đất đai Phạm Ngô Hiếu, sự phối hợp liên ngành và công tác tuyên truyền đầy đủ sẽ giúp người dân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong sử dụng đất đai, đồng thời thúc đẩy việc triển khai Đề án hiệu quả hơn.
