Dự án chồng lấn dự án
Trong tháng 4 vừa qua, đoàn giám sát chuyên đề của HĐND thành phố về quản lý khai thác đá vôi kiểm tra tại núi Trại Sơn C, xã An Sơn, thuộc khu vực khai thác đá vôi Công ty xi măng Phúc Sơn, chứng kiến cảnh khai thác đá rầm rộ của Công ty CP thương mại Tân Hoàng An ngay cạnh đó, bất chấp quy trình khai thác khoáng sản. Tiếng nổ đinh tai, bụi đá mù mịt. Người thợ cheo leo trên đỉnh núi cắt, khoan đá. Dưới chân núi là trạm nghiền đá của công ty này nằm trong vành đai an toàn nổ mìn 300m của Công ty xi măng Phúc Sơn. Hiện, Công ty xi măng Phúc Sơn dừng khai thác đá để hoàn thiện thủ tục cấp phép. Nếu cả 2 công ty cùng khai thác đá một lúc, không biết mức độ ảnh hưởng đến đâu. Ngoài ra, khu vực mỏ của Công ty TNHH Kiên Ngọc cũng trong bán kính an toàn nổ mìn tại mỏ Trại Sơn A của Công ty xi măng Phúc Sơn. Do chồng lấn dự án, Công ty xi măng Phúc Sơn đang dùng dằng chưa chịu bồi thường giải phóng, mở rộng vành đai an toàn nổ mìn từ 200m lên 300m cho hơn chục hộ dân thôn 9, xã An Sơn.
Cũng chung tình trạng trên, phía đông núi Ngà Voi, ở xã Minh Tân, là khu vực khai thác đá thuộc Công ty xi măng Bạch Đằng, lại có nhà máy xử lý rác của Công ty CP thương mại và dịch vụ kho vận Phú Hưng. Phần lớn diện tích nhà máy xử lý rác trong bán kính an toàn nổ mìn 200 m của núi Ngà Voi. Nhà máy này đang xây hệ thống bể chứa rác và chỉ cách núi Ngà Voi vài mét. Công ty xi măng Bạch Đằng đang chờ hoàn thiện thủ tục cấp phép nhưng nếu khai thác đá tại núi Ngà Voi sẽ rất khó khăn và mất an toàn cho nhà máy rác. Phó trưởng Phòng Tài Nguyên-Môi trường huyện Thủy Nguyên Bùi Trung Mạnh cho biết, sở dĩ có tình trạng chồng lấn dự án của 2 công ty trên là do năm 2011, huyện đề nghị thành phố xây dựng bãi rác tạm rộng 2 ha cạnh núi Ngà Voi, thuộc xã Minh Tân. Sau đó, thành phố cho Công ty CP thương mại và dịch vụ kho vận Phú Hưng thuê đất. Nay, công ty này mới đang làm thủ tục báo cáo tác động môi trường và giấy phép xây dựng. Trước đó, năm 2014, Công ty xi măng Bạch Đằng được Bộ Tài nguyên-Môi trường cho phép khai thác đá vôi tại núi Ngà Voi. Ngoài ra, nhà máy xi măng Liên Khê của Công ty xi măng Bạch Đằng ở xã Gia Minh giáp núi Béo là khu vực khai thác đá của Công ty TNHH phụ gia Hải Phòng. Dự kiến quý 3-2019, nhà máy Liên Khê hoạt động. Khi đó, hoạt động khai thác đá ở núi Béo của Công ty phụ gia Hải Phòng sẽ gây mất an toàn cho nhà máy xi măng Liên Khê liền kề.
Sẽ thêm nhiều “tuyệt tình cốc”?
Theo ông Đặng Xuân Hòa, Giám đốc mỏ Công ty xi măng Bạch Đằng: nhu cầu đá vôi làm nguyên liệu cho nhà máy xi măng Liên Khê là 1,2 triệu tấn/năm và được cấp phép khai thác núi Ngà Voi. Hiện tại, trữ lượng khai thác của núi Ngà Voi được xác định hơn 28 triệu tấn, chỉ đủ khai thác trong hơn 10 năm, trong khi thời gian cấp phép là 25 năm. Tại Nghị quyết số 13/NQ-HĐND ngày 22-7-2015 của HĐND thành phố Hải Phòng về việc thông qua đề án điều chỉnh quy hoạch, thăm dò, khai thác khoáng sản trên địa bàn thành phố đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, núi Ngà Voi được quy hoạch khai thác âm. Công ty đề nghị thành phố xem xét, đề xuất các bộ, ngành trung ương liên quan cho phép đơn vị được khai thác đến độ sâu -30 m tại núi Ngà Voi. Song khi đoàn giám sát của HĐND thành phố đề cập phương án hoàn trả mặt bằng sau khai thác âm, vị giám đốc mỏ này cho rằng đây là vấn đề rất khó. Vì để trả lại cốt +5 m, đơn vị phải đổ đất lấp với kinh phí khoảng hơn 1 nghìn tỷ đồng nhưng không biết lấy đất ở đâu để đổ vào. Công tác hoàn trả mỏ rất khó khăn với đơn vị.
Ông Dương Hoài Nam, Giám đốc mỏ Công ty xi măng Phúc Sơn cho biết, công ty cũng đang xin thành phố, Bộ Tài Nguyên-Môi trường cho phép khai thác âm tại núi Trại Sơn A, Trại Sơn C, vì không đủ trữ lượng nguyên liệu cho nhà máy xi măng. Công ty đã khoan thăm dò trữ lượng xuống -30m tại núi Trại Sơn A. Tuy nhiên, khi được hỏi về phương án bồi hoàn mặt bằng khi khai thác âm, ông Nam cũng lúng túng vì chưa tính toán đến việc này.
Công ty xi măng Tân Phú Xuân, ở xã Liên Khê hiện khai thác đá -20m tại phía nam núi Bụt Mọc với trữ lượng 2,3 triệu tấn trong 10 năm. Đại diện công ty này cho biết, sau này, theo phê duyệt dự án, đơn vị sẽ thực hiện dự án khu du lịch sinh thái?
Quần thể núi đá vôi đồ sộ tại huyện Thủy Nguyên vốn được ví như “Hạ Long cạn”với trữ lượng hơn 380 triệu m3. Song với tốc độ khai thác đá như hiện nay, chẳng lâu nữa, Thủy Nguyên sẽ cạn kiệt tài nguyên này. Tại buổi làm việc với huyện Thủy Nguyên vừa qua, đồng chí Nguyễn Đình Bích, Phó chủ tịch Thường trực HĐND thành phố nhấn mạnh, các cấp, ngành thành phố cần xem xét kỹ và thận trọng trong việc cho phép các đơn vị khai thác đá âm. Nếu không Thủy Nguyên sẽ có thêm nhiều hồ “tuyệt tình cốc” mà các cấp, ngành đang lúng túng xử lý, bồi lấp như hồ An Sơn hiện nay. Ngoài ra, cần rà soát lại những vị trí chồng lấn, nếu chưa được cấp phép cần dừng việc cấp phép. Những vị trí đã cấp phép, cần có sự phối hợp hài hòa trong khai thác đá, tránh ảnh hưởng. Các ngành chức năng, địa phương tăng cường giám sát đối với các đơn vị sau cấp phép để bảo đảm khai thác đá và hoàn trả mặt bằng sau khai thác đúng quy định.
Bùi Hương
