Thận trọng với các món ăn tái, sống

(HPĐT)- Các loại thức ăn được chế biến từ thịt, cá, hải sản sống là sở thích của không ít người. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, những món ăn này tiềm ẩn nguy cơ gây bệnh về đường tiêu hóa, như giun sán, thậm chí là sốc nhiễm khuẩn có thể gây tử vong.

Thực tế, các món từ thịt, cá, hải sản sống như ăn tái, gỏi không xa lạ, thậm chí còn trở thành các món đặc sản, như gỏi cá Tiên Lãng, nem chua An Thọ... Khảo sát tại một số quán ăn trên phố Lê Hồng Phong, Lạch Tray (quận Ngô Quyền), Hoàng Minh Thảo, Hồ Sen (quận Lê Chân)... các món ăn tái, sống đều xuất hiện trong các thực đơn.

Thời gian gần đây, trào lưu ăn thực phẩm “ngoe nguẩy" bỗng dưng nở rộ, video hướng dẫn ăn đồ sống chủ yếu là hải sản như bạch tuộc, cá, tôm, cua, hàu... trở thành “xu hướng” trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Như kênh TikTok “Tóc vàng hoe” với hơn 1,6 triệu người theo dõi mới đây đăng loạt video giới thiệu cách ăn bạch tuộc sống thu hút hàng nghìn lượt xem và chia sẻ. Tương tự, tại các nền tảng như YouTube, Facebook cũng có hàng nghìn  video hướng dẫn ăn đồ sống thu hút hàng trăm nghìn lượt xem, chia sẻ để “câu like, câu view”. Nhiều hình ảnh ăn những thực phẩm khác như cua sống, tôm sống... theo kiểu Nhật Bản, Hàn Quốc... xuất hiện tràn lan trên mạng internet, được một số người cho là “sành điệu”.

Tuy nhiên, xảy ra không ít các trường hợp nguy hiểm đến tính mạng chỉ vì thói quen ăn đồ tái, chưa nấu chín. Như mới đây, có cặp vợ chồng ở huyện Tiên Lãng sau khi ăn gỏi cá bị đau bụng, phải đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hải Phòng. Qua đánh giá và cận lâm sàng, bác sĩ chẩn đoán 2 vợ chồng bị sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, viêm ruột, viêm phổi, suy thận cấp. Sau 36 giờ điều trị tích cực, người bệnh đã thoát nguy hiểm, các chức năng dần cải thiện.

PGS.TS. Nguyễn Văn Khải, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược Hải Phòng khuyến cáo: Có khoảng 50 loại giun, sán ký sinh được tìm thấy ở thủy sản, một số loại có thể gây chết người. Trứng giun sán trên sông, biển, ao hồ trung chuyển qua ốc, tôm, cua rồi ẩn sâu vào thịt cá. Với những món tái như gỏi, trứng giun, sán vẫn sống trong miếng thịt và theo đường tiêu hóa xâm nhập vào cơ thể người. Sau đó ấu trùng này sẽ nở thành giun, sán và bắt đầu gây bệnh. Còn nhiễm khuẩn, nhiễm độc ăn uống là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây theo đường tiêu hóa. Bệnh thường khởi phát đột ngột sau khi ăn phải thức ăn đã bị ô nhiễm bởi vi sinh vật, vi khuẩn trong quá trình bảo quản, chế biến, nhất là thức ăn tươi sống chưa qua chế biến. Đây là nguy cơ gây nên tình trạng bệnh lý nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong.

Nhận xét về sở thích ăn các món ăn tái, sống, ăn theo trào lưu, TS.BS Nguyễn Quang Chính, Giám đốc Trung tâm cấp cứu 115 (Sở Y tế) cho rằng, nhiều người khi ăn thịt, cá, hải sản sống thường sử dụng thêm các gia vị như mù tạt, ớt, muối, tiêu... Điều này chỉ có tác dụng làm người ăn có cảm giác khử được mùi tanh, hôi và tăng độ kích thích khi ăn. Việc ăn các thực phẩm tươi sống còn phụ thuộc vào truyền thống, sự thích nghi trong một nền văn hóa ẩm thực, do được thích nghi trong thời gian dài nên cơ thể người ăn sẽ tiết các chất để hấp thu. Trào lưu hướng dẫn ăn đồ tái, sống có thể dẫn đến việc khuyến khích hành vi ăn uống không lành mạnh, tiềm ẩn nguy cơ gây tác hại đến sức khỏe. Các gia đình nên ăn chín, uống sôi, hạn chế ăn rau sống, tuyệt đối tránh ăn cá, mực hoặc các loại cá biển còn sống, tái hay chưa nấu chín, nhất là cá hồi, cá mòi, cá thu... hay thịt lợn tái, sống, tiết canh. Đồng thời, cần thường xuyên vệ sinh cá nhân như rửa tay bằng xà phòng, tránh tiếp xúc gần gũi với các vật nuôi, vứt bỏ các thảm cũ, bụi bặm và tẩy giun định kỳ.

Thực phẩm có thể bị nhiễm bẩn ở bất kỳ thời điểm nào trước khi ăn. Do vậy, việc tuân thủ các bước an toàn vệ sinh thực phẩm để phòng tránh phần lớn các bệnh do thực phẩm gây nên. Để bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, trong quá trình chế biến thức ăn, cần lưu ý giữ sạch, rửa tay sạch trước và sau khi chế biến thực phẩm. Tất cả dụng cụ đựng và chế biến thực phẩm, vệ sinh bếp phải luôn sạch sẽ, giữ cho khu vực bếp và thức ăn không có côn trùng và động vật lại gần. Để riêng thực phẩm sống và chín, để riêng các loại thịt, gia cầm và thủy hải sản với các thực phẩm khác, sử dụng riêng giao thớt đối với thực phẩm sống và chín, bảo quản thực phẩm sống và chín trong những đồ chứa riêng. Khi chế biến, cần cấu chín kỹ thực phẩm, nhất là các loại thịt lợn, bò..., gia cầm và thủy hải sản, đun sôi thức ăn lỏng. Với thịt lợn, bò..., và gia cầm nấu chín để không còn màu hồng. Điều đáng chú ý, thức ăn sau khi bảo quản cần đun sôi lại trước khi ăn, bảo quản thực phẩm ở nhiệt độ an toàn (đối với thực phẩm lạnh, nhiệt độ an toàn là dưới 4,5 độ C. Đối với thực phẩm nóng, nhiệt độ an toàn là hơn 60 độ C), không được bảo quản thức ăn ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ, bảo quản thức ăn chín hoặc dễ hỏng ở nhiệt độ dưới 5 độ, giữ thức ăn đã nấu ở nhiệt độ 60 độ trước khi ăn, không bảo quản thức ăn quá lâu kể cả trong tủ lạnh, không được rã đông thực phẩm ở nhiệt độ phòng...

Điều quan trọng không kém là cần sử dụng nước, thực phẩm tươi và an toàn, lựa chọn thực phẩm chế biến sẵn an toàn như sữa tươi tiệt trùng, rửa sạch rau, củ và quả chín dưới vòi nước chảy, nhất là với những loại ăn sống, không sử dụng thực phẩm quá hạn.

Chị Trần Thị Trang, ở phố Tô Vũ, phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền): Không sử dụng thực phẩm tái, sống

 Gia đình tôi có người già và 2 trẻ nhỏ, khi lựa chọn và chế biến các loại thực phẩm, tôi luôn rất thận trọng. Ngoài việc chọn thực phẩm tươi ngon, rõ nguồn gốc, xuất xứ, tôi chủ yếu nấu các món ăn chín, không dùng các thực phẩm tái, sống. Mặc dù trước đó chồng tôi thích ăn các loại gỏi cá, nem chua... nhưng sau khi đọc nhiều thông tin về ngộ độc thực phẩm khi ăn đồ tái sống, chồng tôi dần từ bỏ sở thích đó. Tôi cũng giám sát các con, không cho con xem và làm theo các video dạy cách ăn sống thực phẩm, các video có nội dung tiêu cực về thói quen ăn uống trên mạng xã hội. Ngoài ra, tôi cho các con xem các nội dung, hình ảnh về các ca bệnh liên quan đến ngộ độc thực phẩm để các con hiểu rõ hơn và các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe khi ăn các thực phẩm tái, sống, như các video nội dung ăn đồ sống đang tràn lan trên mạng xã hội. Từ đó, cả gia đình hình thành thói quen ăn chín, uống sôi, an toàn vệ sinh thực phẩm, bảo đảm sức khỏe.

Luật sư Đào Văn Bảy, Giám đốc công ty Luật TNHH MTV Thái Thành (Đoàn Luật sư Hải Phòng): Xử lý việc đăng video về đồ ăn không an toàn

Khi xuất hiện nhiều video có nội dung “ăn tươi, nuốt sống” nhảm nhí, giật gân trên các nền tảng mạng xã hội sẽ tạo cơ hội cho những nội dung xấu, thông tin sai lệch ngày càng nhiều. Việc ngăn chặn những video có nội dung nhảm nhí, giật gân cần có sự vào cuộc gắt gao và mạnh mẽ hơn nữa của các cơ quan chức năng ngành thông tin. Đây cũng là việc cả xã hội cần vào cuộc để quản lý và xử lý. Cần kết hợp việc tuyên truyền giáo dục với sử dụng hiệu quả Luật An ninh mạng để quản lý các video, áp dụng chế tài theo Nghị định số 15/2020/NĐ-CP của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử, xử phạt nghiêm minh, đủ sức răn đe. Những kênh TikTok, YouTube này mỗi tháng kiếm từ hàng chục đến hàng trăm triệu đồng cho chủ nhân nhờ các video lệch chuẩn. Do đó nếu mức xử phạt nhẹ như hiện nay, họ có thể bất chấp, tiếp tục tái phạm do chế tài không đủ sức răn đe. Bên cạnh đó, các gia đình có trẻ em cũng cần có trách nhiệm trong công tác quản lý, giáo dục các em, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cần thiết để các em có thể tự bảo vệ mình trước những video tiêu cực. Khi phát hiện những nội dung, thông tin trên mạng xã hội có thông tin phản cảm, vi phạm thuần phong, mỹ tục, trái đạo đức xã hội hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật thì người dùng nên báo cáo với cơ quan chức năng để kịp thời xử lý.