Quân dân đoàn kết chặt chẽ, sản xuất tốt, chiến đấu dũng cảm, dốc sức chi viện sức người, sức của cho sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1965 – 1975)
Không khí đó đã được Bác Hồ kính yêu mô tả trong bài Sau 83 năm, đăng trên báo Nhân Dân, ngày 18-5-1955, với những dòng xúc động và tự hào: “Trải qua tủi nhục hơn 80 năm, nay Hải Phòng đã vươn mình dậy, giải phóng. Khắp phố phường cờ đỏ sao vàng tung bay rực rỡ như hoa nở mùa xuân. Hàng vạn đồng bào, già trẻ gái trai, đủ các tầng lớp tỏa ra hoan nghênh bộ đội và cán bộ. Nét mặt mọi người sung sướng vui mừng, như mùa xuân hoa nở. Những năm chịu đựng gian khổ, đoàn kết chiến đấu, đã kết quả vẻ vang: miền Bắc đã hoàn toàn giải phóng. Hải Phòng đã giải phóng hoàn toàn!”. Sự kiện lịch sử đó đã mở ra một thời kỳ mới của thành phố Cảng Hải Phòng.
 |
Thành phố bên bờ sông Cấm. Ảnh: CTV |
Vị thế Hải Phòng đã được Bộ Chính trị Trung ương Đảng khẳng định tại hội nghị tháng 9-1954: “Việc chúng ta tiếp quản được những thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng… khiến chúng ta không những có nông thôn, mà còn có thành thị, đường sắt, cửa biển, vùng công nghiệp… Đó là một biến đổi lớn, ta có đủ điều kiện kiến thiết với quy mô một quốc gia”. Xác định vai trò, trách nhiệm của mình đối với miền Bắc và cả nước, trong 62 năm qua (1955-2017), Đảng bộ, chính quyền và các thế hệ cán bộ, đảng viên, nhân dân Hải Phòng đã luôn đi đầu trong sự nghiệp giải phóng, bảo vệ và xây dựng đất nước. Có thể tóm tắt những thành tựu cơ bản:
Đoàn kết, sáng tạo, đi đầu trong phong trào thi đua yêu nước xây dựng chủ nghĩa xã hội (1955 - 1965)
Với vị trí quan trọng trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, từ năm 1955 đến năm 1963, Hải Phòng đã vinh dự đón Bác Hồ kính yêu 8 lần về thăm (không tính năm 1946), hàng chục lần gửi thư, điện khen, lẵng hoa, gặp gỡ các đoàn đại biểu, cá nhân tiêu biểu... khen ngợi, động viên. Thực hiện lời dạy của Bác, Hải Phòng trở thành quê hương của nhiều phong trào thi đua yêu nước diễn ra sôi nổi trên khắp các nhà máy, xí nghiệp, công nông trường, hợp tác xã nông nghiệp, cơ quan, trường học... Bác về thăm và phát động phong trào thi đua xây dựng Tổ đội Lao động xã hội chủ nghĩa, mà con chim đầu đàn là tổ Đá nhỏ ca A nhà máy xi măng; hội thi thao diễn kỹ thuật của nhà máy cơ khí Duyên Hải và phát động thành phong trào Sóng Duyên Hải ra toàn miền Bắc; phong trào thi đua giành danh hiệu “Ti-tốp”... Hải Phòng trở thành trung tâm công nghiệp - cảng biển, đầu mối giao thông, cửa khẩu giao thương quốc tế lớn nhất của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, phát huy truyền thống “Trung dũng, Quyết thắng”, Đảng bộ, quân và dân Hải Phòng nêu cao quyết tâm Tất cả cho sản xuất; Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược; Chắc tay búa, chắc tay súng; Sông nước là chiến trường, tàu thuyền là vũ khí… chiến đấu kiên cường, đánh thắng hai cuộc chiến tranh phá hoại và phong tỏa của đế quốc Mỹ, bắn rơi 317 máy bay Mỹ, trong đó có 5 B.52, bắn cháy 8 tàu chiến. Hàng vạn con em lên đường đánh giặc. Hàng hóa, thiết bị, vũ khí từ Cảng được chi viện cho các chiến trường. Các xí nghiệp, nhà máy đã đóng những con tàu bí mật chuyển vũ khí vào Nam. Từ bán đảo Đồ Sơn, những con tàu không số đã chuyển hàng nghìn tấn vũ khí vào Nam, hình thành con đường huyền thoại “Đường Hồ Chí Minh trên biển”. Với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu, sản xuất, chi viện chiến trường, quân và dân Hải Phòng vinh dự được Hồ Chủ tịch nhiều lần gửi thư khen, được Nhà nước tặng Huân chương Sao vàng, Huân chương Độc lập cho thành phố, danh hiệu đơn vị Anh hùng LLVTND cho lực lượng vũ thành phố. Nhiều tập thể và cá nhân được tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVTND, Anh hùng Lao động.
Sáng tạo cơ chế quản lý trong nông nghiệp và thực hiện thành công công cuộc đổi mới (1975- 2015)
Trong bối cảnh đất nước lâm vào tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội nghiêm trọng, Thành ủy Hải Phòng đã tổng kết từ thực tiễn, cho ra đời Nghị quyết số 24-NQ/TU, ngày 24-6-1980, về Khoán sản phẩm cuối cùng đến nhóm và người lao động. Trên cơ sở đó, Ban Bí thư Trung ương Đảng ra chỉ thị số 100-CT/TW, cho mở rộng khoán sản phẩm trên phạm vi cả nước. Nhằm tiếp hoàn thiện cơ chế khoán, ngày 20-10-1987, Ban Thường vụ Thành ủy ra Quyết định số 10-QĐ/TU chỉ đạo thực hiện khoán ruộng tới hộ xã viên, kiên quyết loại bỏ các khoản chi phí bất hợp lý, tinh giảm bộ máy quản lý hợp tác xã nông nghiệp. Tháng 4-1988, trên cơ sở “khoán mới” của Hải Phòng, Bộ chính trị ra Nghị quyết 10-NQ/TW về Đổi mới quản lý nông nghiệp (quen gọi là Khoán 10). Đây dược coi là một sáng tạo mới của Hải Phòng sau khoán 24.
Những năm thực hiện công cuộc đổi mới, Hải Phòng đã đạt những thắng lợi quan trọng trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống nhân dân, trở thành một cực tăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Quán triệt Nghị quyết số 32-NQ/TW, ngày 05-8-2003, “Về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Hải Phòng đã chủ động và sáng tạo, phát huy tiềm năng, lợi thế của thành phố Cảng, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, tăng cường cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội theo tiêu chí của thành phố cảng, công nghiệp hiện đại, đô thị trung tâm cấp Quốc gia… Kinh tế thành phố ổn định, tăng trưởng khá nhanh và toàn diện. Quy mô kinh tế được mở rộng, năng lực sản xuất - kinh doanh được nâng lên. GDP tăng liên tục với tốc độ cao hơn bình quân chung của cả nước. An sinh xã hội có nhiều mặt tiến bộ. Tình hình chính trị, trật tự an toàn xã hội ổn định.
Đột phá tạo thế và lực mới cho phát triển toàn diện, khẳng định vị thế của một thành phố năng động
Từ sau đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 12, đại hội 15 Đảng bộ thành phố, Hải Phòng thực sự có những đột phá “ngoạn mục”, trở thành một trong những điểm sáng của cả nước về thu hút đầu tư, nhất là đầu tư trực tiếp nước ngoài, tăng cường cơ sở hạ tầng, tăng trưởng kinh tế, mở mang và chỉnh trang đô thị... Với những thành tựu về số vốn FDI, mở rộng khu kinh tế, hình thành hệ thống giao thông đường ô tô cao tốc, cầu Tân Vũ, cảng quốc tế Lạch Huyện, cảng hàng không quốc tế Cát Bi, chỉnh trang đô thị, thu ngân sách, thực hiện an sinh xã hội... Từ thực tiễn sinh động đó, có thể khẳng định, sau nhiều năm “chuẩn bị”, đến thời điểm này, Hải Phòng chuyển mình mạnh mẽ với tư duy mới, với thế và lực mới.
Nhìn lại chặng đường lịch sử 62 năm (1955-2017), với những khó khăn, thử thách, kể cả những sai lầm, khuyết điểm, yếu kém, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Hải Phòng đã phấn đấu đầy nỗ lực và rất tự hào về những thành quả đã đạt được. Với tư duy mới và quyết tâm cao, mọi người dân thành phố vững tin vào tương lai tươi sáng của quê hương thân yêu.
Tiến sĩ Đoàn Trường Sơn
(Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Hải Phòng)
