(HPĐT)- Trên địa bàn thành phố Thủy Nguyên, nhiều nông dân mạnh dạn tích tụ ruộng đất, từng bước khắc phục tình trạng đất hoang hóa. Nhất là, từ đây, người dân đầu tư cơ giới hóa, biến những khu đất bỏ hoang thành các cánh đồng mẫu lớn, mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Dần giảm diện tích đất hoang hóa
Vào những ngày đầu tháng 6-2025, cánh đồng hơn 30 ha tại xã Ninh Sơn và 15 ha tại phường Quảng Thanh do anh Nguyễn Văn Hùng tích tụ và trực tiếp sản xuất, đang bước vào vụ thu hoạch. Hai máy gặt hoạt động liên tục, trong khi các thương lái chờ sẵn tại bờ ruộng để thu mua thóc. Ít ai biết, cánh đồng vàng óng này từng bị bỏ hoang suốt thời gian dài. Anh Nguyễn Văn Hùng cho biết, vụ mùa năm nay đạt năng suất cao, dự kiến anh thu hoạch khoảng 170 tấn thóc. Với giá bán 8 nghìn đồng/kg đối với thóc tẻ và 11 nghìn đồng/kg đối với thóc nếp, sau khi trừ chi phí giống, phân bón và nhân công, anh lãi khoảng hơn 200 triệu đồng. “Trước đây, tôi làm dịch vụ máy gặt, máy cày và diệt chuột cho bà con nông dân. Nhưng từ năm 2018, khi thấy nhiều người bỏ ruộng, tôi cảm thấy tiếc nên tận dụng các thiết bị nông nghiệp sẵn có để khai hoang, phục hồi những thửa ruộng bị bỏ hoang tại xã Ninh Sơn và phường Quảng Thanh. Khi bắt tay vào làm, tôi báo cáo chính quyền địa phương và được tạo điều kiện mượn lại đất hoang để sản xuất. Ban đầu tôi chỉ canh tác 10 ha, sau đó mở rộng dần lên hơn 40 ha như hiện nay. Để hình thành cánh đồng mẫu lớn, ngoài việc huy động máy móc, tôi còn đầu tư hơn 1 tỷ đồng để san lấp mặt bằng, làm lại các bờ vùng và xây dựng hệ thống đường nội đồng. Với đà phát triển này, vụ tới tôi dự định mở rộng thêm 15 mẫu ruộng bỏ hoang khác tại địa phương”, anh Hùng chia sẻ.
Theo Phó trưởng Phòng Nông nghiệp và Môi trường thành phố Thủy Nguyên Vũ Thành Quang, trong những năm gần đây, xu hướng tích tụ ruộng đất trên địa bàn có chiều hướng gia tăng, góp phần đáng kể vào việc giảm thiểu tình trạng đất nông nghiệp bị bỏ hoang. Trong số những hộ đang thực hiện các mô hình điển hình, anh Nguyễn Văn Hùng là một trong những người tiên phong, tiêu biểu trong tích tụ đất đai và phát triển kinh tế nông nghiệp hiệu quả. Tính đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn có 10 tổ chức, cá nhân ở các xã, phường: Ninh Sơn, Bạch Đằng, Quảng Thanh, Lê Hồng Phong, Thủy Hà, Nam Triệu Giang, Trần Hưng Đạo tích tụ ruộng đất sản xuất lúa (quy mô diện tích từ 5 ha trở lên), tổng diện tích 126,4 ha. Có 15 tổ chức, cá nhân sản xuất rau màu, hoa cây cảnh, cây ăn quả (quy mô từ 1 ha trở lên), tổng diện tích 26,66 ha. Nhờ vậy, diện tích bỏ ruộng không canh tác vụ Xuân năm 2025 là 886,12 ha, giảm 13,24 ha so với cùng kỳ. Tại các vùng thực hiện tích tụ ruộng đất, địa phương chỉ đạo các xã, phường quan tâm hỗ trợ các hộ dân mượn, thuê đất bị bỏ hoang và chỉ đạo sản xuất “một giống, một thời vụ, một quy trình kỹ thuật” để tạo thành các vùng chuyên sản xuất hàng hóa lớn, mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Khuyến khích, hỗ trợ các hộ dân
Bên cạnh những hiệu quả tích cực từ việc tích tụ ruộng đất, các hộ dân tiên phong trong lĩnh vực này như anh Nguyễn Văn Hùng, vẫn đối mặt với không ít khó khăn do chủ yếu tự lực sản xuất, trong khi vẫn phụ thuộc nhiều vào yếu tố thời tiết và thị trường tiêu thụ. Trong năm 2024, anh bị mất trắng 28 ha lúa do bão số 3. Hay trong năm 2020, anh trồng 5 ha ngô, hành, tỏi, bầu, bí nhưng gặp dịch COVID-19, vì cách ly các địa phương, nên lượng lớn nông sản không thể tiêu thụ. Một khó khăn lớn khác là sự hỗ trợ từ ngành Nông nghiệp và chính quyền địa phương còn hạn chế. Vài năm trước, anh chỉ được hỗ trợ một phần nhỏ phân bón hữu cơ và được vay ưu đãi 190 triệu đồng. Anh cũng tự tìm đầu ra sản phẩm của mình ở miền Bắc. Tuy nhiên, không nản, anh dự định vụ tới, trồng lại 5 ha hành, tỏi là thế mạnh của địa phương. Anh cũng đầu tư thêm hơn 1 tỷ đồng để trang bị các máy tự động hóa như: máy bay phun thuốc trừ sâu, rắc phân đạm, máy cuốn rơm, máy san phẳng mặt ruộng, máy tự động dẫn đường từ xa. Anh Hùng mong muốn được các cấp ngành, địa phương quan tâm kết nối mở rộng thêm thị trường tiêu thụ và vay vốn ưu đãi, lâu dài cho các hộ tích tụ ruộng đất vào sản xuất nông nghiệp.
Cùng chung đề xuất với anh Nguyễn Văn Hùng, anh Trịnh Văn Mến, ở phường Thủy Hà, chia sẻ: Từ năm 2010, bắt đầu với 8 sào ruộng của gia đình, đến nay anh mở rộng diện tích canh tác lên 45 mẫu ruộng thông qua tích tụ đất từ các hộ dân chung quanh. Để phục vụ sản xuất, anh đầu tư 1 máy gặt, 4 máy cày và 1 máy san phẳng mặt ruộng, đồng thời tự bỏ kinh phí san lấp bờ vùng, mở lối đi nội đồng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc canh tác trên diện tích lớn. Tuy nhiên, anh Mến cho biết, toàn bộ diện tích hiện có đều là đất mượn từ người dân, không có hợp đồng dài hạn, nên nguy cơ bị thu hồi bất cứ lúc nào là rất lớn, khiến việc đầu tư dài hạn trở nên rủi ro và thiếu tính bền vững. Từ thực tế đó, anh Mến đề xuất các cấp, ngành nghiên cứu cơ chế hỗ trợ, tạo điều kiện cho các hộ tích tụ ruộng đất được yên tâm sản xuất lâu dài, thông qua các chính sách về thuê đất ổn định, hỗ trợ thủ tục pháp lý hoặc mô hình hợp tác – chuyển nhượng phù hợp với luật pháp và nguyện vọng của người dân.
Tích tụ ruộng đất để hình thành các vùng sản xuất lớn, tập trung, hiệu quả cao đang là hướng đi tại các địa phương để thay thế sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, nhất là khắc phục tình trạng bỏ ruộng trong thời gian qua. Phó chủ tịch UBND thành phố Thủy Nguyên Nguyễn Văn Viển cho biết, thời gian tới, địa phương tiếp tục hỗ trợ, kết nối để các hộ dân vay vốn, phân bón và đầu tư các thiết bị cơ giới vào sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, các xã, phường nên thu hút các hộ dân tích tụ vào thành đội, nhóm hay hợp tác xã để tạo tính bền chặt, cũng như kịp thời nắm bắt, tháo gỡ khó khăn cho các hộ dân. Đối với các hộ dân cần năng động, tự chủ hơn trong tích tụ ruộng đất, sản xuất nông nghiệp, nhất là cấy, trồng các sản phẩm là thế mạnh của địa phương, đồng thời ứng dụng công nghệ số, công nghệ xanh vào sản xuất nông nghiệp để tạo hiệu quả bền vững.
