Từ ngày 1-7-2025, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai, UBND cấp xã sẽ thực hiện thẩm quyền kiểm tra nhà nước về đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong phạm vi địa bàn quản lý thay cho UBND cấp huyện như trước đây. Quy định này được nêu tại Nghị định 132 của Chính phủ về phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền địa phương trong lĩnh vực quản lý nhà nước thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ (KHCN).
Tăng cường vai trò UBND cấp xã
Nghị định 132 của Chính phủ tăng cường phân quyền cho UBND cấp xã trong việc kiểm soát đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, với các nhiệm vụ cụ thể như: Tham gia kiểm tra, xử lý vi phạm chất lượng hàng hóa lưu thông; kiểm tra tại các chợ, trung tâm thương mại, điểm bán buôn, bán lẻ khác trên địa bàn đối với phép đo, phương tiện đo, lượng của hàng đóng gói sẵn; tuyên truyền, phổ biến pháp luật liên quan đến chất lượng sản phẩm, hàng hóa; theo dõi, tổng hợp; giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến chất lượng, góp phần giảm tải cho UBND cấp tỉnh.
Tuy nhiên, việc triển khai quy định mới đang gặp khó khăn. Hiện nay, phường An Biên có 3 chợ dân sinh gồm: An Dương, Đôn Niệm, Vĩnh Niệm và Trung tâm thương mại Aeon Mall Hải Phòng Lê Chân với gần 800 hộ và điểm kinh doanh của tổ chức, cá nhân. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, phường bố trí 1 công chức Phòng Văn hóa - Xã hội thực hiện nhiệm vụ quản lý về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng (TCĐLCL). Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBND phường An Biên Nguyễn Hữu Đại, phường chưa có phương tiện, trang thiết bị phục vụ công tác quản lý đo lường, chất lượng trên địa bàn; chưa bố trí kinh phí về đào tạo và mua sắm trang thiết bị và giải quyết khiếu nại, tố cáo về đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Hơn nữa, việc thiếu cán bộ có kinh nghiệm và chuyên môn phù hợp đặt ra thách thức không nhỏ trong công tác quản lý đo lường, chất lượng tại địa phương.
Tương tự, tại xã Gia Lộc, hiện có 2 cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội phụ trách lĩnh vực KHCN. Các cán bộ, công chức chưa được đào tạo chuyên môn về quản lý đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Trong khi đó, luật và các văn bản hướng dẫn liên tục thay đổi, gây khó khăn cho cán bộ, công chức trong việc cập nhật, triển khai đúng, đủ theo quy định. Phó Chủ tịch UBND xã Gia Lộc Nguyễn Thị Thu kiến nghị, UBND thành phố quan tâm, bố trí kinh phí cho hoạt động thông tin, tuyên truyền, phổ biến, đào tạo nâng cao nhận thức về TCĐLCL đối với cán bộ, công chức và tổ chức, cá nhân trên địa bàn; đầu tư trang thiết bị để triển khai các nội dung được phân định thẩm quyền cho UBND cấp xã về TCĐLCL theo Nghị định 132 của Chính phủ. Địa phương đề nghị Sở KHCN hướng dẫn cụ thể về nghiệp vụ, nhất là nghiệp vụ kiểm tra nhà nước về đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Tổ chức đào tạo, nâng cao nghiệp vụ
Không chỉ khó khăn ở cấp xã, quy định mới cũng gây ra vướng mắc đối với cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh. Thông tư 10 ngày 26-6-2025 của Bộ KHCN không quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Chi cục TCĐLCL, khiến việc đề xuất quyết định ban hành chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Chi cục trình cấp có thẩm quyền phê duyệt gặp khó. Nhân lực triển khai các nhiệm vụ mới được phân quyền, phân cấp tại Nghị định 132 và Nghị định 133 của Chính phủ, Thông tư 07 của Bộ KHCN chưa được đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn về chuyên môn nghiệp vụ. Đến nay cũng chưa có cơ sở dữ liệu các cơ sở, đơn vị, cá nhân được cấp Chứng nhận hoạt động về TCĐLCL…
Chi cục trưởng Chi cục TCĐLCL Hải Phòng (thuộc Sở KHCN) Hoàng Thị Hồng Ngọc đề nghị Ủy ban TCĐLCL quốc gia trao đổi thông tin, chia sẻ cơ sở dữ liệu các cơ sở, đơn vị, cá nhân được cấp Chứng nhận hoạt động về TCĐLCL; hỗ trợ chuyên gia thẩm định hồ sơ và cho ý kiến về cơ chế các chuyên gia hỗ trợ địa phương thực hiện nhiệm vụ được phân quyền, phân cấp nhằm bảo đảm công tác quản lý nhà nước về TCĐLCL và tiếp nhận, thẩm định và giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính theo phân cấp đạt hiệu quả cao.
Phó giám đốc Sở KHCN Phạm Việt Hùng đề nghị Ủy ban TCĐLCL quốc gia tăng cường hỗ trợ UBND cấp xã trong đào tạo, tập huấn, hướng dẫn “cầm tay chỉ việc” nghiệp vụ TCĐLCL cho cán bộ chuyên môn; thông tin về quy hoạch và định hướng của ngành TCĐLCL gồm quy hoạch các tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm; quy hoạch Trung tâm Kỹ thuật TCĐLCL của các vùng trọng điểm và những chương trình của ngành giai đoạn đến 2030. Đồng thời, hướng dẫn Sở KHCN tổ chức thực hiện sau khi xử lý vi phạm hành chính, bởi hiện Sở không còn chức năng thanh tra chuyên ngành. Phó Chủ tịch Ủy ban TCĐLCL quốc gia Trần Hậu Ngọc thông tin, trong tháng 7 và 8-2025, Ủy ban tổ chức 2 lớp tập huấn cho các xã, phường ở cả phía Tây và phía Đông Hải Phòng.
Bài và ảnh: THANH HÀ
