Chùa Tháp Tường Long lúc hoàng hôn
Một góc chùa Tháp Tường Long nhìn từ trên cao
Theo sách "Đại Việt sử lược", năm Mậu Tuất 1058, vua Lý Thánh Tông sau khi ngự giá qua biển Ba Lộ dừng chân ghé lại nơi đây xây tháp. Sau ngài nằm mộng thấy rồng vàng bèn ban cho ngọn tháp cái tên Tường Long, nghĩa là "Thấy rồng vàng hiện lên" để ghi nhớ điềm lành.
Từ màu sắc, độ tương đồng của từng viên gạch gốm so với nguyên mẫu cho đến những hoa văn, họa tiết của tháp đều được phỏng dựng rất tinh xảo mang đậm nét đặc trưng của thời nhà Lý.
Lại có người cho rằng cửa biển Đồ Sơn là một trong những cái nôi tiếp nhận cho dựng tháp ở đây để thờ Phật. Khi xưa, có thể nơi đây còn là một đài quan sát nằm trong hệ thống "truyền đăng". Mỗi khi có biến, các trạm quan sát ven biển liền đốt cỏ khô cho khói bay lên trời, truyền tín hiệu báo động về kinh thành.
Tháp Tường Long nhiều lần được tu tạo và khôi phục trong triều Trần và triều Lê, nhưng đến năm Gia Long thứ 3 (1804), triều đình nhà Nguyễn cho phá tháp để lấy gạch xây thành Hải Dương.
Tháp Tường Long mới được phục dựng, toả sáng trên đỉnh Long Sơn
Năm 2017, kiến trúc tháp Tường Long được phục dựng với các hạng mục: tòa tháp 9 tầng, phần chân hình vuông có 4 lối lên xuống, bên trong đặt pho tượng A-di-đà ngồi trên toà sen bằng đá.
Du khách thập phương dâng hương, vãn cảnh tại chùa Tháp Tường Long
20 pho tượng đồng nặng hơn 20 tấn được đặt trong nhà tam bảo. Đặc biệt, chuông chùa nặng 1 tấn mô phỏng chuông chùa Vân Bản của Đồ Sơn, được đúc trực tiếp trên đỉnh núi Ngọc từ sự đóng góp công của hàng nghìn tăng, ni, phật tử.
Chùa Tháp có Tam quan ngoại được thiết kế theo lối kiến trúc mở, với bốn trụ cổng bằng đá đục chạm hoa văn tinh xảo. Tam quan nội và tường lan can có 3 cửa chính và khung bằng gỗ lim hài hoà cùng tam bảo với tiền đường gồm 5 gian.
Tiếng chuông trên đình chùa Tháp luôn vang xa
Việc phỏng dựng, bảo tồn, tôn tạo tháp Tường Long (Đồ Sơn) góp phần lưu truyền cho các thế hệ mai sau.
Ngày nay, Tháp Tường Long là một trong những điểm đến linh thiêng và ý nghĩa của người dân và du khách khi tới với khu du lịch Đồ Sơn của thành phố Cảng.
Ảnh: Trọng Luân
