(HPĐT)- Olympic Paris 2024 là kỳ Thế vận hội thứ 2 liên tiếp, thể thao Việt Nam (TTVN) không đoạt huy chương. Điều này rất đáng suy nghĩ và tới lúc giới chuyên môn có hành động thay đổi trước khi đánh mất lòng tin của người hâm mộ vào thể thao nước nhà. Muốn thành công ở sân chơi khổng lồ Asiad (châu lục), Olympic (thế giới), TTVN cần đầu tư chuyên biệt.
Lấy SEA Games để rèn luyện
Thất bại ở Olympic Paris 2024 trong khi các quốc gia khu vực Đông Nam Á không dẫn đầu SEA Games như Việt Nam lại đạt thành tích cao tại Paris khiến người hâm mộ không hài lòng. Philippines, Thái Lan, Indonesia đều đoạt HCV, còn Malaysia 2 HCĐ, Singapore 1 HCĐ thì TTVN - cường quốc thể thao khu vực không để lại chút dấu ấn nào.
Phản ứng của người hâm mộ trước thất bại của TTVN ở Thế vận hội và soi chiếu vào sân chơi khu vực là đương nhiên. Có không ít ý kiến chê trách TTVN "vơ vét" từng tấm huy chương ở các kỳ SEA Games gần đây để nhất toàn đoàn. Nhiều ý kiến đề nghị bỏ qua SEA Games mà tập trung cho Asiad, Olympic, trong đó chú trọng vào các môn thế mạnh. Cựu Vụ trưởng Vụ thể thao thành tích cao, nhiều năm làm trưởng đoàn TTVN các kỳ đại hội, ông Nguyễn Hồng Minh thẳng thắn: “Mục tiêu SEA Games, TTVN hoàn thành xuất sắc nhưng hiện lại buông lỏng đấu trường Asiad và Olympic. TTVN cần lộ trình phát triển và quản lý chặt chẽ, thông suốt. Quan trọng hơn nữa là tránh tình trạng các cấp lãnh đạo, quản lý chỉ cố gắng làm tốt trong nhiệm kỳ của mình, bởi chu kỳ đầu tư cho thể thao thành tích cao có thể kéo dài tới 20 năm nên tư duy nhiệm kỳ là không phù hợp”.
SEA Games là Đại hội Thể thao của các nước Đông Nam Á, tất cả quốc gia trong khu vực đều có trách nhiệm. Chỉ khác là các nước Đông Nam Á vẫn chú trọng SEA Games, nhưng lấy đó là mục tiêu gặt hái thành quả ở các sân chơi lớn. Họ xác định thế mạnh, tìm ra cá nhân VĐV xuất sắc để đầu tư chiều sâu, tạo nên VĐV đạt chuyên môn cao nhất để hướng vào đấu trường lớn Asiad, Olympic. Ngay như 3 ngôi sao giành HCV Olympic Paris 2024 của Thái, Indonesia và Philippines cũng đều gặt hái HCV ở 2 kỳ SEA Games 31 và 32.
TTVN cũng vậy, xây dựng lực lượng cho 3 mặt trận SEA Games, Asiad và Olympic. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, TTVN vẫn lấy SEA Games làm nền tảng để rồi sau đó rơi vào bệnh thành tích nên bị dàn trải, quên mất rằng các môn điền kinh, bơi, bóng đá, bóng chuyền… dù TTVN đầu tư tốt đến mấy thì khả năng giành huy chương Asiad hay có vé dự Olympic rất khó.
Phân định rạch ròi
Sau thất bại ở 2 kỳ Olympic liên tiếp, môn duy nhất của TTVN là bắn súng có VĐV tranh chấp huy chương sít sao với các đối thủ tại chung kết 1 nội dung. Các môn còn lại không đạt kết quả cao, chỉ có một số ít VĐV vượt ngưỡng bản thân. Hướng tới kỳ Asiad và Olympic tới, TTVN cần có lực lượng tinh nhuệ, thay đổi cách đầu tư, huấn luyện. Một kế hoạch dự kiến được đưa ra với 30 VĐV trọng điểm. Trọng tâm là các môn điền kinh, bơi, bắn súng, thể dục dụng cụ, cử tạ, đua thuyền, xe đạp, bắn cung, cầu lông cùng một số hạng cân nhỏ của võ thuật. Các VĐV này có cơ hội tập huấn dài hạn ở nước ngoài, là nòng cốt tranh HCV ở Asiad và tiếp đến là huy chương Olympic. Nhưng quan trọng, các nhà chuyên môn đủ tinh tường để chọn ra 30 VĐV xuất chúng trong số hơn 2.000 VĐV đang tập huấn ở các cấp độ đội tuyển quốc gia.
Giải pháp thực hiện được Cục TDTT xác định từ hội nghị định hướng phát triển TDTT thành tích cao tới 2030 hồi tháng 12- 2023, với khoản kinh phí hơn 800 tỷ đồng, bao gồm chuẩn bị lực lượng cũng như đầu tư nâng cấp hiện đại hóa các cơ sở vật chất, kỹ thuật và trang thiết bị, phương tiện, dụng cụ dành cho đào tạo huấn luyện VĐV. Tuy vậy, mọi việc đầu tư cơ bản vẫn là ngân sách nhà nước, thiếu dấu ấn, sự chung tay từ các Liên đoàn, Hiệp hội thể thao. TTVN hiện có hơn 40 liên đoàn, hiệp hội các môn thể thao, nhưng mới chỉ có Liên đoàn Bóng đá tạm có sức mạnh kinh tế. Do vậy, các tổ chức này đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động để có ngân quỹ cùng chung tay với nhà nước đầu tư vào đào tạo, huấn luyện và đưa VĐV tập huấn thi đấu Asiad và Olympic. Trước mắt, Liên đoàn, Hiệp hội các môn thể thao nên chi trả tiền HLV hoặc chuyên gia nước ngoài của đội tuyển quốc gia, thay vì nhà nước phải trả như với các chuyên gia TTVN đến Olympic Paris gồm Park Chung-gun (bắn súng), Hariawan Hong (cầu lông), Park Chae-soon (bắn cung). Từ đó, sẽ có kinh phí nhiều hơn tập trung cho VĐV được đầu tư chuyên biệt.
Chuyện thành tích của TTVN ở đấu trường Asiad và Olympic luôn nhận được sự quan tâm của người hâm mộ nước nhà. Ngay từ lúc này, ngành Thể thao sớm công bố danh sách 30 VĐV trọng điểm cần đầu tư chuyên biệt cho Asiad 20 và Olympic 2028. Không còn đầu tư dàn trải, các VĐV chuyên biệt ấy sẽ được đến các cường quốc thể thao thế giới như Mỹ hay châu Âu tập huấn, thi đấu nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh thành tích. Tuy nhiên, điều quan trọng vẫn cần sự rạch ròi đầu tư từng đấu trường và sớm chỉ ra được những yêu cầu cụ thể, bắt buộc những trung tâm thể thao lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Quân đội, Hải Phòng và cả nước cùng chung hành động, hướng tới mục tiêu cao của TTVN.
ĐỖ HÂN
