(HPĐT)- Thời gian qua, thị trường trái phiếu doanh nghiệp khẳng định vai trò là kênh huy động vốn quan trọng đối với doanh nghiệp, góp phần cân đối cơ cấu thị trường vốn, giảm sự phụ thuộc vốn trung, dài hạn quá lớn vào kênh tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, việc một số doanh nghiệp vi phạm pháp luật trong phát hành trái phiếu doanh nghiệp bị xử lý hình sự gây ra tâm lý hoang mang cho nhà đầu tư.
Khách hàng giao dịch tại Ngân hàng SCB Chi nhánh Hải Phòng.
Nâng cao nhận thức cho nhà đầu tư
Bà Phạm Thị Lan, ở phường Dư Hàng (quận Lê Chân) cho biết: “Từ tháng 10-2021, bà đến Ngân hàng SCB Chi nhánh Lê Chân để gửi tiền tiết kiệm và được nhân viên ngân hàng tư vấn, giới thiệu sản phẩm trái phiếu doanh nghiệp có lãi suất cao hơn gửi thông thường. Do không hiểu rõ nên bà Lan đồng ý và ký các giấy tờ liên quan theo hướng dẫn của nhân viên ngân hàng, với tổng số tiền hơn 1 tỷ đồng. Đến nay, sau 2 kỳ lãi và rút một phần tiền, số tiền còn lại hơn 800 triệu đồng mua trái phiếu doanh nghiệp của Công ty CP Tập đoàn Đầu tư An Đông dù đến hạn 1 năm nhưng không thể rút cả lãi và gốc. Tôi mong các cơ quan chức năng giúp người dân sớm lấy lại số tiền mua trái phiếu doanh nghiệp để ổn định tâm lý, cuộc sống”. Chị Nguyễn Thị Chung, công chức tại Ban quản lý Khu kinh tế Hải Phòng cho biết, từ ngày 6-9- 2022 chị gửi số tiền 250 triệu đồng tại Chi nhánh SCB Hồng Bàng và được nhân viên ngân hàng tư vấn mua trái phiếu doanh nghiệp và nhận được tờ phiếu ủy nhiệm chi từ Chi nhánh SCB Hải Phòng có nội dung tên đơn vị nhận tiền là Công ty CP chứng khoán Tân Việt. Đến ngày 27-11-2022, chị mới nhận được hợp đồng mua trái phiếu doanh nghiệp của Công ty CP Tập đoàn Đầu tư An Đông. Từ đó đến nay chị không nhận được bất kể thông tin, văn bản, hay lời giải thích nào từ phía ngân hàng SCB hay Công ty CP Tập đoàn Đầu tư An Đông.
Điều đáng nói, nhiều khách hàng phản ánh không được biết nội dung, thông tin từ hợp đồng mà các nội dung bỏ trống chỉ có ký sẵn phía dưới, sau khoảng hơn 10 ngày mới nhận được hợp đồng; có khách hàng không biết mình mua trái phiếu của công ty nào và mục đích chỉ là gửi tiền tiết kiệm theo lãi suất thông thường tại SCB... Vậy cán bộ, nhân viên Ngân hàng SCB đã tư vấn, giới thiệu gói sản phẩm trái phiếu doanh nghiệp, quy trình các bước trước khi ký kết các hợp đồng kinh tế theo quy định pháp luật hay cố tình mập mờ thông tin để khách hàng đồng ý ký vào hợp đồng không có nội dung cụ thể?!
Theo quy định, với trái phiếu riêng lẻ, nhà đầu tư phải có chứng nhận nhà đầu tư chuyên nghiệp và phải ký văn bản xác nhận đã hiểu và chấp nhận rủi ro về trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ mới được mua. Mặc dù trái phiếu phát hành ra công chúng có độ an toàn cao, song việc nhân viên giao dịch của ngân hàng mập mờ khi chào bán vẫn gây bức xúc cho khách hàng. Do không hiểu rõ, nhiều người khi gửi tiền đã đặt bút ký hợp đồng mua trái phiếu vì nhầm tưởng đây là một hình thức gửi tiết kiệm. “Sau các sự cố này, nhà đầu tư muốn rót vốn vào bất kỳ kênh đầu tư nào cũng phải nâng cao hiểu biết của mình, kể cả kênh gửi tiết kiệm để không bị nhầm lẫn mua bảo hiểm, mua trái phiếu…” - PGS.TS Đỗ Thị Mai Thơm, Phó trưởng Khoa Quản trị tài chính, Trường đại học Hàng hải Việt Nam khuyến cáo.
Chấn chỉnh, ổn định thị trường trái phiếu
Sau khi Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an ra Quyết định khởi tố, điều tra vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, xảy ra tại Tập đoàn Đầu tư An Đông, Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và các tổ chức, đơn vị liên quan, tại Hải Phòng, đối với hình thức gửi tiền tiết kiệm của người dân tại Ngân hàng SCB không có dấu hiệu phức tạp. Tuy nhiên, với hình thức mua trái phiếu doanh nghiệp, đến nay chưa có phương án giải quyết, mua lại trái phiếu trả lại tiền cho người đầu tư đã gây bức xúc cho khách hàng và người đầu tư. Hiện, tổng số tiền mua trái phiếu của người dân trên địa bàn thành phố qua tư vấn, giới thiệu của SCB là 2.200 tỷ đồng của 2.244 trường hợp. Tiếp đó, ngày 18-11-2022, tại Ngân hàng TMCP Kỹ Thương (Techcombank) xuất hiện tình trạng người dân tụ tập tại hai điểm Phòng dịch Văn Cao và Thủy Nguyên yêu cầu trả đủ tiền đầu tư ban đầu, với lý do Ngân hàng Techcombank đã tư vấn, giới thiệu khách hàng ký hợp đồng với Công ty CP Quản lý quỹ kỹ thương (Quỹ Kỹ Thương) để đầu tư, đến nay do hoạt động của Quỹ không hiệu quả, giá trị đầu tư giảm hơn 20%.
Về vấn đề này, đại diện Ngân hàng SCB, Techcombank ở Hải Phòng giải thích với người dân: Ngân hàng chỉ là bên tư vấn, giới thiệu còn việc ký hợp đồng, giao dịch do khách hàng, người đầu tư thực hiện trực tiếp với công ty chứng khoán, doanh nghiệp và quỹ đầu tư nên ngân hàng không thể hoàn trả tiền cho khách hàng, nhà đầu tư. Người trực tiếp giải quyết quyền lợi cho các hộ dân đã ký hợp đồng là doanh nghiệp phát hành trái phiếu.
Nhằm bảo đảm thị trường trái phiếu doanh nghiệp hoạt động lành mạnh, minh bạch, an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững, mới đây Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện yêu cầu Bộ trưởng Bộ Tài chính các nội dung: Khẩn trương có các biện pháp kịp thời, hiệu quả để chấn chỉnh, ổn định, thúc đẩy hoạt động của thị trường trái phiếu doanh nghiệp; có các biện pháp hiệu quả để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của nhà đầu tư theo đúng quy định pháp luật; khẩn trương rà soát, đánh giá kỹ lưỡng, cụ thể khả năng thanh toán, chi trả của các tổ chức phát hành trái phiếu doanh nghiệp, nhất là các trái phiếu đến hạn thanh toán trong năm 2022 và năm 2023; chủ động có biện pháp cụ thể, hiệu quả xử lý theo thẩm quyền, trường hợp vượt thẩm quyền thì đề xuất ngay các biện pháp phù hợp, hiệu quả, bảo đảm tuyệt đối an toàn, an ninh thị trường tài chính, tiền tệ. Các tổ chức phát hành thực hiện nghĩa vụ hoàn trả gốc, lãi theo đúng cam kết; trường hợp có khó khăn, tổ chức phát hành trái phiếu chủ động đàm phán với nhà đầu tư để xem xét có các biện pháp hài hòa, hợp lý theo tinh thần “lợi ích hài hòa, khó khăn chia sẻ” và theo đúng quy định pháp luật hiện hành./.
Bài và ảnh: THẢO ANH
