Thiết kế sản phẩm lưu niệm, quà tặng: “Đánh thức" giá trị truyền thống

Mang dấu ấn Hải Phòng 

Từng tham gia Cuộc thi thiết kế mẫu quà tặng đặc thù tỉnh Ninh Bình năm 2024 và hiện là doanh nghiệp cung cấp sản phẩm lưu niệm cho Khu du lịch sinh thái Tràng An (Ninh Bình), bà Bùi Xuân Huyền Thu, đại diện Công ty Sứ nghệ thuật HDC (Hải Đồ Cổ), cho rằng, sản phẩm quà tặng, lưu niệm du lịch của Hải Phòng cần được định hướng rõ về chủ đề, mang đậm dấu ấn đặc trưng của đất Cảng. Theo bà Huyền Thu, các sản phẩm nên thể hiện biểu trưng, biểu tượng hoặc có in dòng chữ “Hải Phòng” để tạo bản sắc riêng. Bên cạnh đó, sản phẩm cần minh bạch về nguồn gốc, xuất xứ, cụ thể là nếu nhập nguyên cốt sản phẩm từ nước ngoài rồi chỉ thực hiện trang trí trong nước thì cũng cần công bố rõ, hoặc nêu rõ tỷ lệ nguyên vật liệu nội địa được sử dụng trong quá trình sản xuất. Đại diện Công ty HDC cũng kiến nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng mời các thành phần tham gia Ban Tổ chức, Ban Giám khảo là đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia chuyên ngành, đồng thời nên có thêm sự góp mặt của một số doanh nghiệp lớn là các đơn vị có nhu cầu sử dụng sản phẩm du lịch, để từ đó góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm đoạt giải. Đáng chú ý, bà Huyền Thu đề xuất cuộc thi nên được tổ chức thành hai vòng: vòng 1 thi thiết kế, vòng 2 thi sản phẩm hoàn chỉnh, kèm theo thang điểm đánh giá cho từng vòng nhằm bảo đảm lựa chọn được mẫu thiết kế thực sự chất lượng, hiệu quả, tránh lãng phí tài nguyên và công sức sáng tạo. 

Còn nghệ nhân Phạm Thị Tuyết, Xưởng may Tuyết Tuyết (quận An Dương) chia sẻ, sản phẩm quà tặng, lưu niệm du lịch Hải Phòng cần đa dạng về mẫu mã, từ sản phẩm sang trọng sử dụng cho các cuộc gặp mặt xã giao lớn cho đến các sản phẩm người dân, du khách có thể mua để sử dụng đại trà, như ve cài áo, trang trí đồ dùng cá nhân… Là doanh nghiệp chuyên dòng sản phẩm hoa lụa, hoa xốp, trang phục dân tộc, Xưởng may Tuyết Tuyết có kinh nghiệm làm các món đồ trang trí từ phòng khách đến sân khấu lễ hội và khu du lịch biển Hòn Dấu resort. Đơn vị đang xây dựng ý tưởng lấy những đặc trưng của Hải Phòng, Hải Dương kết hợp để đưa ra mẫu thiết kế đại trà nhất, ai cũng có thể sử dụng và mang về làm quà tặng người thân, gia đình sau chuyến du lịch, công tác tại Hải Phòng… 

Về phía nhà quản lý, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trần Văn Ngọc cho rằng, mỗi nghệ nhân nên đăng ký tối đa 10 sản phẩm để thuận tiện việc đăng ký mẫu bản quyền. Tác phẩm dự thi phải thể hiện được nét đặc trưng về văn hóa, tài nguyên thiên nhiên, du lịch, kiến trúc, con người Hải Phòng… Các nghệ nhân, chuyên gia, nhà quản lý cũng mong muốn Ban Tổ chức cuộc thi nâng tầm, lan tỏa mạnh mẽ để mọi người dân, du khách hưởng ứng, tham gia, cổ vũ nghệ nhân, thợ giỏi sáng tạo nên mẫu thiết kế, sản phẩm đẹp nhất, ý nghĩa nhất dự thi…

Tôn vinh nghệ nhân, thợ giỏi 

Theo GS.TS Từ Thị Loan, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật Trung ương: Hải Phòng- thành phố miền cửa biển, có bề dày lịch sử, văn hóa lâu đời, đồng thời sở hữu nhiều thắng cảnh thiên nhiên đẹp, sản vật phong phú, đa dạng. Đáng chú ý, thành phố Cảng có hệ thống làng nghề phong phú, lâu đời, gồm nhiều ngành nghề khác nhau. Trong quá khứ, nơi đây từng có hàng nghìn hợp tác xã, tổ hợp tác tiểu thủ công nghiệp, thủ công mỹ nghệ. Đến nay, vì những lý do khác nhau, số lượng làng nghề giảm sút, song nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ vẫn phát triển, không chỉ tiêu thụ mạnh trên địa bàn thành phố mà còn lan tỏa đến các địa phương khác và phục vụ cho xuất khẩu. Ngoài lợi ích phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập, nâng cao đời sống người dân, một số làng nghề còn khai thác phát triển du lịch gắn với làng nghề. Tiêu biểu có thể kể đến làng nghề tạc tượng, sơn mài Bảo Hà, xã Đồng Minh (huyện Vĩnh Bảo), làng nghề làm con giống Nhân Mục, xã Nhân Hòa (huyện Vĩnh Bảo); làng nghề làm gốm Dưỡng Động, xã Bạch Đằng (thành phố Thủy Nguyên), làng nghề diều sáo, xã Đông Phương (huyện Kiến Thụy), làng nghề đúc ở xã Mỹ Đồng (nay là phường Lê Hồng Phong, thành phố Thủy Nguyên)... Nhằm biến di sản trở thành nguồn lực phát triển, GS.TS Từ Thị Loan khuyến nghị ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng tổ chức các cuộc thi tay nghề nghệ nhân, thợ giỏi nhằm góp phần khôi phục, lan tỏa và phát huy giá trị các làng nghề truyền thống trong đời sống đương đại. 

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trần Thị Hoàng Mai thông tin: Sở chuẩn bị phát động cuộc thi thiết kế sản phẩm quà tặng, lưu niệm du lịch Hải Phòng nhằm phát huy khả năng, tinh thần sáng tạo nghệ thuật của các tổ chức, cá nhân vào việc tham gia sáng tác, sáng tạo các sản phẩm lưu niệm, quà tặng của Hải Phòng gửi tới du khách, qua đó quảng bá hồn cốt văn hóa đất và người Hải Phòng với bạn bè trong nước và quốc tế. Tiếp thu ý kiến của các nghệ nhân, doanh nghiệp, Ban Tổ chức cuộc thi sẽ xây dựng kế hoạch, triển khai tổ chức cuộc thi chu đáo, lễ phát động và lễ trao giải trang trọng, được truyền hình trực tiếp trên sóng của Trung tâm Báo chí và Truyền thông thành phố, góp phần quảng bá sâu rộng, tạo sức lan tỏa lớn, thu hút đông đảo các tổ chức, cá nhân tham gia nhằm lựa chọn được mẫu sản phẩm lưu niệm tốt nhất; đồng thời tạo ra một sự kiện văn hóa du lịch hấp dẫn. 

Cuộc thi thiết kế quà tặng lưu niệm du lịch Hải Phòng năm 2025 dự kiến diễn ra từ tháng 7 đến hết tháng 10-2025; lễ tổng kết, trao giải dự kiến vào tháng 12-2025 tại Nhà hát thành phố. Tác phẩm dự thi phải thể hiện được nét đặc trưng về văn hóa, tài nguyên thiên nhiên, du lịch, kiến trúc, con người Hải Phòng…