(HPĐT)- “Thiếu nữ” bây giờ không chỉ là từ nói về “người con gái trẻ ở lứa tuổi dậy thì” như từ điển tiếng Việt định nghĩa, hay là bóng hồng mới lớn khiến nhạc sĩ Thế Duy ngẩn ngơ trong ca khúc nổi tiếng “Mối tình đầu”, mà là tình trạng đáng báo động của việc mất cân bằng giới tính ở Việt Nam hiện nay.
Nữ sinh Hải Phòng
Chỉ vài năm nữa thôi, các trang nam nhi phải rơi vào tình trạng “nhiều anh tranh một nàng”. Theo dự báo mới của Tổng cục Thống kê, nước ta sẽ dư thừa khoảng 1,38 triệu nam giới vào năm 2026. Điều đó có nghĩa là cánh mày râu có nguy cơ ế vợ rất cao trong thời gian tới. Diễn giải một cách xót xa và ám ảnh hơn, Báo cáo dân số thế giới năm 2020 của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) cho biết: “Mỗi năm Việt Nam có khoảng 40.800 bé gái không được sinh ra”. Bà Hà Thị Quỳnh Anh, chuyên gia của UNFPA giải thích: “Con số này được tính dựa trên sự khác biệt giữa con số ước tính trẻ em gái phải được sinh ra theo quy luật tự nhiên và số trẻ em gái thực tế được sinh ra trong một năm”. Cho dù không kết luận lý do vì sao số các bé gái kia không được sinh ra nhưng có lẽ ai cũng hiểu rằng có một phần nguyên nhân từ ý chí chủ quan và sự can thiệp của những người quyết định sinh con theo ý muốn.
Một trong những lý do chính của tình trạng mất cân bằng giới tính nêu trên vẫn là thói “trọng nam khinh nữ”. Tưởng rằng sau nhiều năm tuyên truyền, vận động, định kiến cổ hủ, bất bình đẳng kia đã lùi dần vào dĩ vãng, song thực tế vẫn tồn tại dai dẳng trong xã hội, lúc âm ỉ, lúc dữ dội như một vấn nạn nhức nhối. Mong muốn “có người nối dõi tông đường” vẫn ngự trị trong tiềm thức của nhiều người, thậm chí còn là “quan điểm xuyên suốt” ở nhiều gia đình, dòng họ ở cả nông thôn và thành thị. Tôi từng chứng kiến không ít trường hợp gia đình nhà chồng thẳng thừng ra “chỉ thị”, “nghị quyết” về việc “đẻ con trai”. Khi nàng dâu không thực hiện được yêu cầu đó thì bị hắt hủi, ghẻ lạnh, thậm chí có gia đình còn xui con trai bỏ vợ để lấy người khác với hy vọng “kiếm thằng chống gậy”. Không chỉ muốn “có người thờ cúng” mình khi về bên kia thế giới, nhiều “bố”, “ông”, cụ” vẫn quan niệm rằng “con trai mới là con mình, con gái là con người ta”, “nhà có công có việc, con trai nó còn gánh vác được chứ con gái thì làm được gì” nên có sự phân biệt đối xử với con gái. Tư tưởng “trọng nam khinh nữ” vốn ăn sâu, bám rễ dai dẳng trong xã hội ấy trở thành áp lực đối với phụ nữ trong việc sinh đẻ. Có những cô gái bản thân ước ao có bé gái đầu lòng song phải chấp nhận hy sinh khao khát cá nhân ấy cho “nghĩa vụ” với nhà chồng, thậm chí muốn cởi bỏ nỗi mặc cảm “không biết đẻ” thì phải cố gắng “có con giai đầu cho yên tâm”. Chính vì vậy, với nhiều cặp đôi, việc đi siêu âm giới tính thai nhi không chỉ để thỏa mãn sự tò mò mà trong một số trường hợp là để “ăn mừng sớm” khi biết tin “đậu” con trai, hoặc quyết định loại bỏ thai nhi nếu là con gái.
Chính thái độ kỳ thị con gái, khinh thường phụ nữ là nguyên nhân của tình trạng bạo hành gia đình; bạo lực phụ nữ; hôn nhân cưỡng bức; quấy rối, lạm dụng, xâm hại tình dục; ứng xử bất bình đẳng giới...
Hải Phòng là một trong 10 địa phương có tỷ số giới tính khi sinh (SRB) cao nhất cả nước. Cụ thể, năm 2011 là 113,9 bé trai/100 bé gái, năm 2019 là 117,3/100 (cả nước là: 111,5/100). Báo cáo của Chi cục Dân số -Kế hoạch hóa gia đình thành phố cho thấy tình trạng sinh đẻ ở Hải Phòng “còn diễn biến phức tạp”. Cụ thể là SRB cao ngay từ lần sinh đầu và cao nhất ở lần sinh thứ ba trở lên tỷ số giới tính khi sinh ở lần sinh thứ ba có nghĩa là nhu cầu “có con trai đầu lòng” và “cố thêm thằng cu” ở lần thứ ba chính là minh chứng rõ rệt cho tư tưởng “trọng nam khinh nữ” đã nêu.
Trong những năm qua, có nhiều chính sách, biện pháp được triển khai nhằm bảo đảm sự cân bằng giới tính như: tuyên truyền phổ biến về bình đẳng giới; vận động hạn chế nạo phá thai; nghiêm cấm các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi, chẩn đoán xác định giới tính thai nhi, loại bỏ thai nhi vì lý do giới tính..., song thực tế nhận thức của người dân còn khoảng cách khá xa đối với ý chí của những nhà quản lý. Chừng nào người ta còn chúc mừng nhau “có cháu đích tôn” thì chừng đó tư tưởng “trọng nam khinh nữ” vẫn tồn tại nặng nề trong xã hội và nguy cơ đàn ông ế vợ sẽ ngày càng tăng./.
mạnh cường - Ảnh: Vũ Dũng
