(HPĐT)- Phim điện ảnh (chiếu rạp) Việt Nam thời gian qua vắng bóng các tác phẩm đề tài lịch sử, hoặc có nhưng không tạo được sức hút do nội dung chưa hấp dẫn. Tiềm năng lớn nhưng chưa thể khai phá, phim điện ảnh lịch sử vẫn là nỗi khao khát của người xem nước nhà.
Cảnh trong phim “Hồng Hà nữ sĩ” - tác phẩm điện ảnh đề tài lịch sử duy nhất của Việt Nam năm 2023 chiếu rạp.
Nhiều nhà chuyên môn nhận định, chúng ta còn thiếu và yếu về phim điện ảnh lịch sử, dù đây là đề tài hấp dẫn người xem và giàu tiềm năng. Lịch sử nước nhà có hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, đồng thời không thiếu câu chuyện với những nhân vật, sự kiện có tầm vóc lớn đủ sức dựng thành phim hấp dẫn, như các nhân vật Trần Nhân Tông, Trần Hưng Đạo, Ngô Quyền, Thái hậu Dương Vân Nga, Nam Phương hoàng hậu, Lý Chiêu Hoàng... Tới hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, chúng ta cũng chưa có tác phẩm điện ảnh xứng tầm. Nguyên nhân bởi thiếu những nhà làm phim tài năng, thiếu phim trường, sự đầu tư lẫn kịch bản hay về những câu chuyện đó.
Có lẽ vì thế, đạo diễnNSƯT Vương Đức ngậm ngùi, chia sẻ: Phim Việt thực sự có nhiều món nợ với lịch sử. Rất nhiều câu chuyện lịch sử bi hùng của dân tộc, những mốc son chói lọi trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ khiến thế giới phải “ngả mũ”, nhưng giới làm phim chúng tôi chưa thể chuyển tải được lên màn ảnh.
Đạo diễn Lê Cung Bắc cũng thẳng thắn cho biết, phim lịch sử làm cho hay thì khó, làm cho có thì dễ. Ngoài thiếu hụt đội ngũ biên kịch giỏi để có kịch bản hay, thì người làm phim lịch sử gặp phải một số phản biện quá khắt khe khiến nhà đầu tư dễ nản chí, không dám bỏ tiền ra làm nữa. Vì thế, không phải ai cũng làm được phim lịch sử vì sai một ly đi một dặm, mất cả vốn lẫn danh tiếng.
Đến nay, phim điện ảnh đề tài lịch sử được nhiều người nhớ tới cũng như thành công nhất ngoài rạp chiếu ở nước ta, đó là “Thiên mệnh anh hùng” của đạo diễn Victor Vũ (Cánh Diều vàng 2012). Bộ phim quy tụ dàn diễn viên trẻ, đẹp như Vân Trang, Khương Ngọc, Midu, Huỳnh Đông, Kim Hiền... với nội dung xoay quanh thảm án Lệ Chi Viên và cốt truyện mạch lạc của “Thiên mệnh anh hùng” cũng là nhờ dựa theo tiểu thuyết “Bức huyết thư” của nhà văn Bùi Anh Tấn. Sau đó, một vài phim điện ảnh lịch sử của các nhà sản xuất trong nước ra rạp, nhưng nhanh chóng “đắp chiếu”.
Đó là “Huyền sử vua Đinh” năm 2022, nhưng kể từ khi ra rạp, tác phẩm của đạo diễn Anthony Võ chỉ thu về hơn 42 triệu đồng, trở thành một trong những bộ phim có doanh thu thấp nhất điện ảnh Việt từ trước đến nay. Trước phim điện ảnh này, nhiều tác phẩm lịch sử như “Huyền sử thiên đô”, “Thái sư Trần Thủ Độ”… dù rất được kỳ vọng, song thua lỗ hàng chục tỷ đồng do không thu hút được khán giả tới rạp. Nguyên nhân được cho là do bộ phim có cách làm hời hợt, cảnh quay thiếu đầu tư, kỹ xảo yếu kém. Trong bối cảnh khán giả dễ dàng tiếp cận với các phim lịch sử của các nền điện ảnh lớn trên thế giới như Trung Quốc, Hàn Quốc…, khán giả nước nhà lại càng khó tính hơn và không thỏa hiệp với những tác phẩm kém chất lượng.
Thực tế, điện ảnh Việt Nam không thiếu đạo diễn, biên kịch tài năng, tuy nhiên tâm lý kể chuyện phim phải y chang như thật khiến khả năng hư cấu, sáng tạo trong tác phẩm bị hạn chế, kém hấp dẫn. Thiếu tác phẩm điện ảnh hay về đề tài lịch sử cũng là một lý do làm cho nhiều khán giả trẻ hôm nay mê phim về đề tài lịch sử (dã sử, cổ trang) của nước ngoài hơn là phim nội. Bởi thực tế, chính những bộ phim công phu, hấp dẫn được xây dựng từ chất liệu lịch sử của các nền điện ảnh nổi tiếng thế giới đã thu hút, kích thích người xem quan tâm, tìm hiểu lịch sử của những quốc gia này. Có nhiều dự án điện ảnh lịch sử được các nghệ sĩ ấp ủ, dự định bấm máy thời gian qua, nhưng đến nay vẫn “án binh bất động”. “Quỳnh hoa nhất dạ” kể về cuộc đời thái hậu Dương Vân Nga thời Đinh- Tiền Lê, phim “Trưng Vương” phản ánh huyền sử về cuộc đời Hai Bà Trưng… được nhà sản xuất công bố thực hiện cách đây gần 4 năm, song hiện tại không ai biết 2 tác phẩm này có được quay hay không, bao giờ xong và công chiếu.
Đáng mừng vì vừa qua, bộ phim điện ảnh đề tài lịch sử “Hồng Hà nữ sĩ” (đạo diễn Nguyễn Đức Việt, kịch bản Nguyễn Thị Hồng Ngát) được hoàn thành, ra mắt khán giả. Chiếu ra mắt công chúng và giới truyền thông, chuyên môn, nhưng bộ phim được đánh giá cao. Được ấp ủ và xây dựng trong 4 năm, phim kể về cuộc đời của nữ sĩ Đoàn Thị Điểm với những thăng trầm, biến cố, câu chuyện tình tri kỷ giữa hai người bạn thơ Đoàn Thị Điểm và danh sĩ Đặng Trần Côn, hé lộ những thối nát của tầng lớp quan tham cầm quyền và sự nhiễu loạn ở phủ Chúa thời vua Lê- chúa Trịnh. Đây là phim điện ảnh Việt duy nhất trong năm khai thác đề tài lịch sử, sẽ tham dự Liên hoan phim Việt Nam 2023 tại Đà Lạt vào tháng 11 và dự kiến chiếu rạp toàn quốc dịp cuối năm 2023.
“Phải có sự quan tâm, đầu tư nhiều mới có phim điện ảnh lịch sử chất lượng. Thứ nhất là về đội ngũ làm phim. Khi làm phim lịch sử thì cần có bề dày thấu hiểu, thấm lịch sử dân tộc. Cùng với đó phải có sự ủng hộ của Nhà nước. Tác phẩm đương nhiên sẽ có yếu tố hư cấu, nhưng điều đó để nhằm truyền tải tinh thần lịch sử, không yêu cầu là những bộ phim đó là bản sao chép lịch sử, vì như vậy sẽ không còn là tác phẩm điện ảnh”, Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Điện ảnh Việt Nam, chia sẻ góc nhìn để điện ảnh nước nhà có được tác phẩm chiếu rạp chất lượng như kỳ vọng./.
Hoàng Anh
