Hỏi: Các bạn tôi học yoga hay nói về phương pháp thở dưỡng sinh. Xin hỏi cách thở dưỡng sinh cụ thể là gì và nó có tác dụng như thế nào với sức khỏe?
Lê Nguyên (Hải Phòng)
 |
| (Ảnh minh họa) |
Trả lời: Phương pháp thở dưỡng sinh là đúc kết của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện (1913 - 1997, Giải thưởng Nhà nước Việt Nam và Grand prix de la Francophonie của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp). Năm 1942, ông bị lao phổi nặng. Trong khoảng 10 năm sau đó ông phải nằm trên bàn mổ bảy lần, cắt bỏ toàn bộ lá phổi phải và một phần ba lá phổi trái. Các bác sĩ y khoa hàng đầu của Pháp lúc bấy giờ cũng chỉ dám khẳng định bác sĩ Viện tối đa sống được thêm ba năm nữa.
Nhưng nhờ phương pháp tập thở dưỡng sinh, bác sĩ Nguyễn Khắc Viện đã sống khoẻ mạnh thêm 50 năm, thọ 85 tuổi.
Phương pháp tập thở của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện chung quy là tập thở bụng, thay vì thói quen của chúng ta là thở ngực. Phương pháp này không phải là một phát minh mới, nếu bạn đã học qua các lớp khí công, thiền, yoga… sẽ thấy, tất cả các trường phái dưỡng sinh phương Đông đều khuyên chúng ta thở bụng.
Thở bụng là cách thở sinh lý và tự nhiên nhất. Bình thường khi ta thở ngực, luồng hơi ngắn nên không đủ để đẩy khí độc trong đáy phổi, và ngược lại, hơi hít vào không đủ sâu để cung cấp lượng ôxy hữu ích cho phổi.
Trong khi đó, nếu thở bằng bụng, cơ hoành (màng ngăn cách phần trên gồm có phổi, tim và phần dưới gồm có ngũ tạng như ruột, gan, lá lách, thận và bao tử) đi lên đi xuống như một cái bơm. Ngoài việc đưa không khí ra vào phổi, động tác lên xuống của cơ hoành còn massage ngũ tạng không ngừng làm cho những bộ phận này mạnh khoẻ, đẩy lùi bệnh tật. Theo bác sĩ Viện, đây là môn thuốc vạn năng giúp tiêu trừ bá bệnh. Nếu mỗi lần thở, cơ hoành chỉ hạ xuống thêm 2cm là mỗi ngày ta được thêm 100 lít không khí, đồng thời cũng đẩy ra được ngần ấy khí đọng.
Phương pháp này đã được bác sĩ Viện đúc kết thành một bài vè rất dễ nhớ: Thót bụng thở ra/ Phình bụng thở vào/ Hai vai bất động/ Chân tay thả lỏng/ Êm, chậm, sâu, đều/ Tập trung theo dõi/ Luồng ra luồng vào/ Bình thường qua mũi/ Khi gấp qua mồm/ Đứng ngồi hay nằm/ Ở đâu cũng được/ Lúc nào cũng được.
Ðộng tác khởi đầu là thở ra (không phải hít vào) để xả hết khí bã. Sau đó mới đến thở vào. Chú ý để lượng khí hít vào và đẩy ra tương đương nhau.
- Thở cũng giống như luyện nội công, tăng cường nội lực, khi tập nên tập trung, không suy nghĩ miên man.
- Êm chậm sâu đều là 4 tính chất của hơi thở, giúp ta thở đúng quy cách, hơi thở điều hòa, người tập chỉ thở bằng mũi, không thở mồm.
- Việc luyện tập không bị giới hạn bởi không gian và thời gian. Khi nào sực nhớ thì luyện, lâu dần thành quen; lúc không chú ý, phổi vẫn tự động hô hấp ở mức sâu hơn trước.
- Bài tập này dành cho tất cả mọi người: nam, phụ, lão, ấu.
- Một công dụng nữa của thở bụng, nó là bài thuốc đẩy lùi stress rất hữu ích.
