Người lao động tham gia BHXH bắt buộc để bảo đảm quyền lợi cho mình (Ảnh minh họa: Minh Tú )
Chị L.T.T., 36 tuổi, ở thôn Xuân Đài 2, xã Trường Thọ (huyện An Lão) làm công nhân tại xưởng may tư nhân trên địa bàn thôn. Hằng tháng, ngoài khoản lương được trả theo năng suất lao động, chị T. còn được chủ sử dụng lao động hỗ trợ một khoản tiền. Được biết, chị T. và công nhân ở đây thỏa thuận với chủ sử dụng lao động không tham gia BHXH và số tiền doanh nghiệp phải đóng BHXH được chuyển thẳng vào lương để tăng thêm thu nhập cho NLĐ.
Hay trường hợp anh N. V. M, ở phường Trần Thành Ngọ (quận Kiến An), làm việc tại doanh nghiệp tư nhân chuyên về sản xuất gạch. Theo hợp đồng lao động, 2 bên thỏa thuận mức lương cố định mà NLĐ nhận hằng tháng. Nếu vượt chỉ tiêu, NLĐ được thưởng khoản tiền tăng thêm. Khoản thưởng này về lý thuyết không mang tính định kỳ, ổn định, mà căn cứ tình hình thực tế công việc. Song thực tế, giữa doanh nghiệp và NLĐ thỏa thuận về khoản thưởng này mang tính chất cố định hằng tháng. Như vậy, doanh nghiệp chỉ phải đóng BHXH thấp hơn so với mức lương thực lĩnh, NLĐ lại nghĩ rằng đó là lợi cho mình. Theo lãnh đạo BHXH Hải Phòng, doanh nghiệp đóng BHXH bắt buộc trong trường hợp trên là sai quy định. Đây là hình thức để doanh nghiệp lách luật, giảm tiền đóng BHXH cho NLĐ.
Tình trạng trên xảy ra khá phổ biến, nhất là tại các doanh nghiệp quy mô nhỏ, lẻ. Việc này vô tình tiếp tay cho doanh nghiệp chây ỳ, không tham gia hoặc tham gia không đúng mức BHXH bắt buộc để tiết kiệm chi phí. Nếu tình trạng này kéo dài, NLĐ bị ảnh hưởng đầu tiên. Khi ốm đau, nghỉ thai sản, về hưu sẽ không có bất cứ quyền lợi, chế độ nào, mà phải tự bỏ tiền túi để trang trải các chi phí trên, nên đời sống càng khó khăn.
Trưởng Phòng Thanh tra, Kiểm tra (BHXH Hải Phòng) Phạm Thị Kim Thanh cho biết: Theo khoản 1, Điều 26, Nghị định 95/2013/NĐ-CP, NLĐ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng; bị buộc truy nộp số tiền BHXH chưa đóng nếu có hành vi thỏa thuận với người sử dụng lao động không tham gia BHXH bắt buộc hoặc tham gia không đúng mức quy định. Đối với người sử dụng lao động, bị phạt tiền với mức từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng… Đồng thời, đơn vị vi phạm phải khắc phục hậu quả, buộc truy nộp số tiền bảo hiểm chưa đóng, chậm đóng và số tiền lãi tương đương. Bên cạnh đó, theo khoản 4, Điều 39 Luật An toàn vệ sinh lao động, khi không may sự cố xảy ra, nếu như NLĐ được doanh nghiệp thỏa thuận trả phí BHXH trong lương bị tai nạn lao động, doanh nghiệp buộc phải bồi thường đến 2 lần.
Có thể khẳng định, đây là chế tài xử lý khá mạnh tay, quyết liệt để hạn chế tình trạng trốn đóng BHXH bắt buộc, bảo đảm quyền lợi NLĐ. 6 tháng đầu năm 2019, cơ quan BHXH thanh tra, kiểm tra 127 đơn vị chưa tham gia BHXH cho hơn 1.000 lao động; xử phạt hành chính 13 đơn vị vi phạm đóng BHXH cho NLĐ. Để thực hiện có hiệu quả hơn nữa, cơ quan BHXH phối hợp các sở, ngành liên quan tập trung tuyên truyền nâng cao nhận thức, hiểu biết của NLĐ về BHXH và ý thức chấp hành nghiêm quy định pháp luật của chủ đơn vị, doanh nghiệp; tiếp tục rà soát, nắm chắc số lượng đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố chưa tham gia bảo hiểm cho NLĐ để hướng dẫn, đôn đốc tham gia kịp thời; tạo điều kiện tốt nhất để đơn vị, doanh nghiệp hoàn tất thủ tục, giấy tờ tham gia BHXH cho NLĐ.
Tư An
