Thỏa ước lao động tập thể không phải là nội quy lao động

Cán bộ công đoàn cơ sở cần phân biệt rõ sự khác nhau giữa nội quy lao động và TƯLĐTT. (ảnh minh họa)

Khi hai bên cùng hiểu về thỏa ước lao động tập thể

Ở Công ty TNHH Ojitex Hải Phòng, nội dung của bản TƯLĐTT có nhiều điều khoản có lợi với người lao động (NLĐ). Nổi bật, như: “Điều chỉnh tăng lương ít nhất 1 lần/năm. Lương tháng 13, thưởng giữa năm và cuối năm bằng 100% lương cơ bản, thưởng sáng kiến. Phụ cấp nhà ở và đi lại: 650.000 đồng/tháng. Phụ cấp chuyên cần: 200.000 đồng/tháng. Phụ cấp đổi ca: 200.000 đồng/tháng. Phụ cấp ca đêm 10.000 đồng/ca. Phụ cấp nơi làm việc: 100.000 đồng/tháng. Phụ cấp đặc biệt: 250.000 đồng/tháng. Phụ cấp nắng nóng: 200.000 đồng/tháng. Nghỉ 2 thứ 7 trong tháng, thời giờ nghỉ ngơi cho lao động nữ mang thai và cho con bú; các điều kiện bảo đảm về an toàn lao động. Các chế độ phúc lợi: Ăn ca 20.000 đồng/bữa chính và 10.000 đồng/bữa phụ. Cưới hỏi, ma chay, quà tặng các ngày lễ Tết, tham quan du lịch…”. Điều đáng quan tâm, đây là những nội dung được NLĐ tham gia ý kiến để hoàn thiện theo đúng nguyện vọng.

Nói về kết quả này, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Ojitex Hải Phòng Đỗ Quý Minh chia sẻ: “Lúc đầu, người sử dụng lao động chưa hiểu rõ khi họ nâng quyền lợi của NLĐ lên thì họ được hưởng lợi những gì. Vì thế, họ chỉ muốn thực hiện nghĩa vụ với NLĐ theo như quy định pháp luật, chứ không muốn tăng cao hơn. Do vậy, công đoàn cơ sở phải giải thích để họ hiểu bằng những dẫn chứng cụ thể. Trước đó, Công đoàn công ty cũng động viên NLĐ hoàn thành tốt công việc và luôn tìm cách thức cải tiến, nâng cao hiệu suất lao động”. Từ việc phân tích để người sử dụng lao động hiểu, công đoàn công ty còn phổ biến các quy định cụ thể để NLĐ nắm được quyền lợi của mình sau khi tham gia ý kiến đóng góp hoàn thiện nội dung TƯLĐTT. Công đoàn tổ chức phát phiếu lấy ý kiến NLĐ về các vấn đề sẽ được nêu trong bản TƯLĐTT mới, tổng hợp lại, đưa ra những điểm phù hợp chung bảo đảm theo luật định liên quan đến các nội dung thời gian làm việc và nghỉ ngơi, tiền lương, tiền thưởng, phụ cấp, bảo hộ lao động, các vấn đề bảo hiểm và phúc lợi... Và thế là, bản thỏa ước được 100% số NLĐ Công ty TNHH Ojitex Hải Phòng đồng ý thông qua. Nội dung bản thỏa ước này sau đó được công đoàn công ty gửi lên Ban Quản lý, Công đoàn Khu kinh tế Hải Phòng để xác nhận và giám sát thực hiện.

Tuy nhiên, không phải bản TƯLĐTT nào cũng đạt được sự đồng nhất như ở Công ty Ojitex Hải Phòng. Và cũng không phải cán bộ công đoàn cơ sở nào cũng hiểu hết được ý nghĩa và tác động của TƯLĐTT với quyền lợi NLĐ. Điều này chính là vướng mắc mà các cấp công đoàn đang tìm giải pháp tháo gỡ trong thời gian tới.

Công nhân Công ty LGE trên dây chuyền lắp ráp máy điều hoà xuất khẩu.

Ảnh: Duy Thính

Phân biệt để thực hiện hiệu quả

Theo báo cáo kết quả thực hiện chương trình “Nâng cao chất lượng thương lượng, ký kết và thực hiện có hiệu quả TƯLĐTT giai đoạn 2013-2018” của LĐLĐ thành phố, trong thời gian này, nhiều đơn vị triển khai các hội nghị quán triệt, mở các lớp tập huấn về kỹ năng đàm phán, thương lượng, ký kết TƯLĐTT. Trong đó có LĐLĐ các địa phương như quận Hồng Bàng, Lê Chân, Hải An, Ngô Quyền, Dương Kinh, các huyện An Dương, Vĩnh Bảo, An Lão. Cùng với đó là công đoàn ngành Công Thương, Công đoàn Khu kinh tế Hải Phòng… Nội dung các cuộc tuyên truyền, tập huấn đều giúp cán bộ công đoàn và công nhân, lao động hiểu về quy trình thương lượng, ký kết TƯLĐTT theo 3 tiêu chí: Không trái luật, không sao chép luật; phải thông qua thương lượng; phải có lợi hơn cho NLĐ so với quy định của luật. Song, số các đơn vị có TƯLĐTT đạt yêu cầu và có tác dụng thực tế chưa nhiều.

Tổng hợp của LĐLĐ thành phố cho thấy, trong số 815 bản TƯLĐTT được ký kết trong 5 năm qua, chỉ 410 bản có nhiều điều khoản có lợi hơn với NLĐ. Điều này thể hiện rõ qua các nội dung thương lượng liên quan đến thời gian làm việc, quyền lợi về chế độ nghỉ lễ, chế độ bữa ăn trưa, ăn ca. Có thêm 280 bản TƯLĐTT có ít nhất 2 điều khoản có lợi hơn với NLĐ. Số còn lại còn rơi vào tình trạng giống như nội quy lao động. Thực tế này được Phó chủ tịch LĐLĐ thành phố Hoàng Đình Long xác định nguyên nhân một phần do nhiều NLĐ chưa thực sự quan tâm đến TƯLĐTT của đơn vị nên chưa đóng góp ý kiến. Mặt khác, một bộ phận cán bộ công đoàn còn lơ mơ về tác động của TƯLĐTT với quyền lợi NLĐ mặc dù được tập huấn, tuyên truyền về lĩnh vực này.

Theo lãnh đạo LĐLĐ thành phố, để thỏa ước có lợi đối với NLĐ, phù hợp điều kiện thực tế tại doanh nghiệp đòi hỏi cán bộ công đoàn cần có thông tin chính xác về tình hình sản xuất- kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời, có bản lĩnh đề xuất những nội dung, yêu cầu đúng, trúng có thể đưa vào thỏa ước. Vấn đề này lại đang là hạn chế của cán bộ công đoàn cơ sở. Nhìn lại cách làm của công đoàn Công ty TNHH Ojitex Hải Phòng như chia sẻ của Chủ tịch công đoàn công ty Đỗ Quý Minh, công đoàn công ty công khai thỏa ước trên hệ thống bảng tin, mạng nội bộ của công ty bảo đảm NLĐ nào cũng biết từng nội dung của thỏa ước. Cùng với đó, công đoàn công ty phân công nhiệm vụ ủy viên chuyên phụ trách về chính sách pháp luật và thỏa ước, có nhiệm vụ báo cáo kết quả thực hiện thỏa ước vào các kỳ họp ban chấp hành hoặc nếu có sai phạm thì báo cáo ngay để giải quyết. Các tổ công đoàn của công ty này họp định kỳ mỗi tháng/lần, không chỉ nắm bắt những tâm tư nguyện vọng của đoàn viên, công nhân, lao động mà còn thông tin và đánh giá việc thực hiện thỏa ước có bị vi phạm hay không. Công đoàn công ty cũng định kỳ tổ chức đoàn giám sát việc thực hiện trong các bộ phận của công ty đồng thời đánh giá, chấm điểm các nội dung của thỏa ước. Nếu có vấn đề mới phát sinh, sẽ đề xuất, đưa vào đối thoại để doanh nghiệp xem xét và bổ sung. Việc thực hiện ký TƯLĐTT mới trong doanh nghiệp giúp cải thiện quan hệ lao động, theo đó, quyền lợi NLĐ được bảo đảm tốt hơn giúp mỗi người yên tâm làm việc.

Làm được như vậy, bản thân cán bộ công đoàn cơ sở cần phân biệt rõ sự khác nhau giữa nội quy lao động và TƯLĐTT. Từ việc hiểu rõ, cán bộ công đoàn cơ sở sẽ phân tích và tuyên truyền để người sử dụng lao động và NLĐ hiểu về quyền lợi và trách nhiệm của mình. Có như vậy, việc xây dựng và thực hiện các bản TƯLĐTT mới đạt được kết quả như mong muốn.