(HPĐT)- Nổi tiếng đến độ chỉ cần nhắc tới cụm từ “Những người kéo thuyền trên sông Volga” là công chúng yêu nghệ thuật thế giới liên tưởng ngay tới tác phẩm đặc biệt xuất sắc của hội họa hiện thực Nga thế kỷ 19, mà chưa hẳn đã nhớ tên tác giả - họa sĩ Ilya Repin…
Cho tới tận thời điểm này, nhiều năm tháng đã qua, lịch sử cũng ngoặt theo nhiều lối rẽ bất ngờ, bức tranh sơn dầu có kích thước 135,5x281cm, ra đời khoảng những năm 1870-1973 vẫn chứa đựng trong mình nhiều bí ẩn không dễ lý giải. Trước khi hoàn thành tác phẩm, Repin đã có nhiều phác thảo đặc tả nhiều nhân vật, trong đó xuất hiện cả hình bóng phụ nữ. Nhưng cuối cùng, hiện hiển trên mặt toan vải chỉ còn những người đàn ông trần mình dưới sức ép của công việc vô cùng nặng nhọc. Các nhà phê bình ngày nay diễn tả, “Những người kéo thuyền trên sông Volga” là bản cáo trạng đanh thép mà Ilya Repin lên án sự cai trị hà khắc của chế độ Sa hoàng lúc đó và tác phẩm cũng phát đi thông điệp mang tính dự báo về sự thay đổi đang le lói, một cuộc cách mạng đang chực chờ bùng nổ. Đúng thế, vài thập niên sau khi “Những người kéo thuyền trên sông Volga” làm dậy sóng đời sống nghệ thuật đế quốc Nga, Cách mạng Tháng 10 - cuộc cách mạng vô sản đầu tiên trên thế giới đã thành công, tác động sâu rộng tới lịch sử nhân loại… Năm 1917, Ilya Repin cũng nằm trong số các nghệ sĩ hân hoan chào đón Cách mạng Tháng 10…
Họa sĩ người Nga gốc Ukraine Ilya Yefimovich Repin sinh năm 1844 tại Kharkov, được coi như người có ảnh hưởng lớn tới trào lưu hiện thực của hội họa Nga thế kỷ 19. Repin từng học tại Pháp cũng như Học viện nghệ thuât hoàng gia Nga, quen biết, giao thiệp với nhiều nghệ sĩ lớn cũng như các nhân vật có ảnh hưởng đương thời. Ngoài “Những người kéo thuyền trên sông Volga” mang tính bước ngoặt với sự nghiệp của ông, Repin còn nhiều tác phẩm hiện thực vẫn được giới mộ điệu nghệ thuật thời nay tán thưởng. Một trong những may mắn trong cuộc đời của Repin là tình bạn với Pavel Tretyakov. Nhà tư bản Tretyakov, một người bảo trợ nghệ thuật - nhà sưu tầm quan trọng của nước Nga thế kỷ 19 tác động tích cực tới sự nghiệp của Repin. Gia đình Tretyakov bỏ ra một phần lớn tài sản, mua các tác phẩm nghệ thuật của các nghệ sĩ Nga với mục đích giữ chúng lại trong nước và thành lập nên Bảo tàng Tretyakov ở Moskva, một địa chỉ dành riêng trưng bày tác phẩm của các nghệ sĩ Nga. Bởi thế, Ilya Repin còn vẽ rất nhiều chân dung các nhân vật đình đám thời đó, trong đó có chân dung nhà sưu tầm Tretyakov…
Qua đời năm 1930 ở tuổi 86, Ilya Repin đã để lại gia tài hội họa vô giá cho nước Nga. Riêng tác phẩm “Những người kéo thuyền trên sông Volga” hiện vẫn được trang trọng lưu giữ tại Bảo tàng nghệ thuật quốc gia Nga ở Sain Petersburg (Liên bang Nga)…
NGÔ HƯƠNG SEN
