Từ năm học 2026 - 2027, học sinh cả nước sẽ học theo 1 bộ sách giáo khoa thống nhất.
Đến năm 2030, toàn bộ học sinh sẽ được Nhà nước cấp sách giáo khoa miễn phí. Đây là bước đi đúng, góp phần giảm lãng phí, bảo đảm công bằng trong tiếp cận tri thức của trẻ em.
Khi mỗi cuốn sách được “sống” lâu hơn
Nhiều năm qua, việc cùng lúc tồn tại nhiều bộ sách giáo khoa khác nhau khiến các trường, các địa phương phải chọn lựa, thích nghi riêng. Phụ huynh loay hoay mua sách mới, học sinh chuyển trường gặp khó vì chương trình lệch nhau, còn những cuốn sách cũ hầu như bị bỏ xó sau mỗi năm học.
Vì thế, chủ trương thống nhất sách giáo khoa trên toàn quốc theo Nghị quyết 281/NQ-CP của Chính phủ ban hành, thực hiện Chương trình hành động triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, được đánh giá là bước đi rất cần thiết.
Chị Phạm Thị Thu ở phường Hải An chia sẻ: “Trước đây, con lớn và con nhỏ của tôi học hai bộ sách giáo khoa khác nhau, không thể dùng lại. Nếu thống nhất một bộ cho cả nước, nhiều gia đình sẽ bớt gánh nặng chi phí, mà sách còn được truyền lại cho nhiều lứa học sinh khác”.
Không chỉ là chuyện tiết kiệm, thống nhất sách giáo khoa còn giúp học sinh ở vùng sâu, vùng xa, hay chuyển trường giữa các tỉnh, thành phố cũng thuận lợi hơn vì không có sự khác biệt về chương trình.
Nghị quyết mới của Chính phủ cũng xác định mục tiêu đến năm 2030, học sinh trên toàn quốc sẽ được cấp miễn phí sách giáo khoa. Chính sách này không chỉ thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đến công bằng xã hội mà còn góp phần duy trì tỷ lệ học sinh đến trường, nhất là ở những vùng khó khăn.
Thời gian qua, các trường học ở Hải Phòng đã triển khai nhiều mô hình hay để kéo dài “vòng đời” sách giáo khoa. Trường THPT Trần Nguyên Hãn có hệ thống thư viện dồi dào, đa dạng các thể loại sách, trong đó có trên 3.500 đầu sách giáo khoa, sách bài tập. Nhà trường luôn chú trọng bổ sung các đầu sách giáo khoa của một môn học nhưng của nhiều nhà xuất bản; vận động học sinh sử dụng cẩn thận sách giáo khoa và tặng lại thư viện nhà trường sau khi kết thúc năm học.
Với nhiều gia đình thu nhập thấp, tiền mua sách giáo khoa mỗi năm là khoản chi không nhỏ. Vì thế, việc được cung cấp sách miễn phí vừa giúp giảm áp lực tài chính, vừa bảo đảm trẻ em nào cũng có cơ hội học tập ngang nhau. Theo các chuyên gia giáo dục, cung cấp sách giáo khoa miễn phí đi đôi với ý thức bảo quản và tái sử dụng là giải pháp lâu dài để tiết kiệm nguồn lực xã hội. Bởi một bộ sách giáo khoa có thể phục vụ nhiều học sinh liên tiếp, nếu được giữ gìn cẩn thận và lưu thông hiệu quả.
Nâng cao hiệu quả giáo dục
Việc thống nhất một bộ sách giáo khoa không chỉ là thay đổi kỹ thuật biên soạn hay giảm chi phí in ấn, mà sâu xa hơn, đó là thống nhất về cách học, cách tiếp cận tri thức trên phạm vi toàn quốc. Khi mỗi học sinh, dù ở miền núi hay thành phố, đều học cùng một chương trình, cùng một hệ thống kiến thức và phương pháp, thì cơ hội phát triển, thi cử và chuyển tiếp giữa các cấp học sẽ trở nên công bằng hơn, minh bạch hơn.
Những năm qua, việc tồn tại nhiều bộ sách giáo khoa khác nhau khiến không ít học sinh rơi vào cảnh “mỗi nơi học một kiểu”. Khi chuyển trường, các em phải làm quen lại với cách trình bày bài, cách ra câu hỏi, thậm chí cả từ ngữ khác nhau cho cùng một khái niệm. Thầy, cô giáo cũng gặp khó trong việc bổ sung, “vá lỗ hổng” kiến thức cho học sinh chuyển đến.
Bộ sách giáo khoa thống nhất sẽ giúp giáo viên dễ dàng hơn trong việc bồi dưỡng chuyên môn, thống nhất phương pháp dạy và đánh giá học sinh. Học sinh chuyển trường giữa các địa phương cũng không bị thiệt thòi về nội dung học tập.
Hơn thế nữa, khi cả hệ thống giáo dục cùng sử dụng một bộ sách giáo khoa chuẩn, các tài liệu tham khảo, đề kiểm tra, kho học liệu số sẽ được thiết kế đồng bộ. Điều này giúp việc học và dạy không còn phụ thuộc vào “sách nào tốt hơn”, mà tập trung vào năng lực vận dụng, tư duy của học sinh. Sự thống nhất sách giáo khoa cũng góp phần giảm chênh lệch giữa các vùng miền. Học sinh ở vùng cao hay ở trung tâm đô thị đều được tiếp cận cùng lượng kiến thức, cùng chuẩn đầu ra là mong mỏi lâu nay của những người làm giáo dục.
Thầy Nguyễn Xuân Đức, Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Hồng Phong cho biết, việc thống nhất một bộ sách giáo khoa mang đến sự công bằng trong giáo dục. Sau khi thực hiện chính quyền 2 cấp, dữ liệu tại các bộ sách không còn phù hợp nên rất cần phải làm lại.
Bên cạnh đó, khi thống nhất một bộ sách giáo khoa dùng chung, giáo viên có điều kiện nghiên cứu sâu, bài bản hơn, tập trung triển khai bài học bằng nhiều ứng dụng AI.
Bộ sách giáo khoa mới cần khắc phục được tối đa hạn chế của những bộ sách hiện nay. Bộ mới nên tích hợp địa chỉ lồng ghép các nội dung về giáo dục quốc phòng - an ninh, giáo dục địa phương, công dân số, nâng cao chất lượng bộ sách.
Việc sử dụng chung một bộ sách giáo khoa trên toàn quốc, theo Nghị quyết 281/NQ-CP, là bước đi quan trọng nhằm triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW về đổi mới giáo dục. Đây là nền tảng để xây dựng thế hệ trẻ Việt Nam học tập bình đẳng, phát triển toàn diện trong tương lai.
HẢI VÂN
