Thu hồi nhà chung cư thuộc tài sản công đối với các hộ dân không sử dụng, cho người khác thuê và không nộp tiền thuê nhà

Trước đó, ngày 23-5, đồng chí Nguyễn Văn Tùng, Phó bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND thành phố chủ trì làm việc về nội dung trên. Cùng dự có đại diện Bộ Xây dựng, Ban Tiếp công dân Trung ương, Thanh tra Chính phủ và các sở, ngành, địa phương, đơn vị liên quan.

Sau khi nghe Ban Tiếp công dân thành phố tổng hợp các kiến nghị của công dân, ý kiến phát biểu bổ sung của các công dân; trả lời của các Sở, ngành, địa phương, đơn vị; ý kiến phát biểu của các cơ quan của Thành ủy, đại diện Bộ Xây dựng và Trưởng Ban Tiếp công dân Trung ương, Chủ tịch UBND thành phố trả lời, làm rõ 7 nhóm nội dung kiến nghị của công dân.

Cụ thể, về kiến nghị việc UBND thành phố phê duyệt giá thuê nhà cao, đề nghị giảm giá thuê nhà là không có cơ sở xem xét giải quyết. Thành phố dành thời gian dài để xem xét nghiên cứu theo hướng giảm tối đa giá thuê nhà cho người dân, không thể giảm thêm được nữa. Thực tế, 12 chung cư mới được thành phố đầu tư xây dựng từ sử dụng nguồn ngân sách với tổng mức đầu tư khoảng 3.400 tỷ đồng. Vậy nên, khi tính giá thuê chung cư phải thực hiện theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ để thu hồi kinh phí nhà nước đầu tư theo quy định của pháp luật. Khi đưa người dân ở các chung cư cũ về chung cư mới, trong thời gian chưa tính toán được giá thuê nhà theo quy định, thành phố tạm thu tương ứng với mức khoảng 10.000 đồng/m2/tháng. Sau khi tính toán giá thuê nhà theo quy định, ngày 4-11-2022, UBND thành phố ban hành Bảng giá thuê nhà với mức giá từ 51.611 - 94.674 đồng/m2/tháng. Sau đó, người dân có kiến nghị mức giá này quá cao so với hoàn cảnh, thu nhập của các hộ dân đang sống tại đây. Để ổn định tình hình, UBND thành phố hủy bỏ Quyết định trên để nghiên cứu lại. Gần đây, sau khi tham vấn ý kiến của các Bộ, ngành Trung ương, UBND thành phố vận dụng các quy định của pháp luật để xây dựng Đề án về thu nộp tiền thuê nhà ở thuộc tài sản công tại các khu chung cư trên địa bàn thành phố. Theo Đề án, thành phố chỉ tính chi phí giải phóng mặt bằng trên diện tích xây dựng khối đế các tòa nhà chung cư nên giá thuê nhà giảm xuống, đồng thời thực hiện thu lộ trình, phù hợp với khả năng chi trả của các hộ dân. Trên cơ sở đó, cuối năm 2024, UBND thành phố ban hành các Quyết định về giá thuê nhà với mức giá thuê nhà tại 12 chung cư mới  trong giai đoạn đầu (hiện nay) từ 16.204 - 31.635 đồng/m2/tháng (tùy theo mức độ đầu tư của từng chung cư). Thành phố có chính sách hỗ trợ di dời khẩn cấp đối với các hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng nhà tại các chung cư cũ nguy hiểm; hỗ trợ tiền thuê nhà tại các chung cư thuộc tài sản công cho các đối tượng người có công với cách mạng, hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng bảo trợ xã hội đang thuê nhà và có sử dụng nhà thực tế.

Về kiến nghị kéo giãn lộ trình thu tiền thuê nhà để giảm giá thuê nhà là không có cơ sở xem xét. Trong phương án tính giá thuê nhà, thành phố tính trên cơ sở cấp công trình của từng toà nhà, số năm khấu hao, tuổi thọ công trình theo quy định của pháp luật nên không thể kéo dài năm khấu hao để giảm giá cho thuê nhà. Đặc biệt, trong phương án tính giá thuê nhà  được UBND thành phố phê duyệt, lộ trình điều chỉnh giá thuê nhà được xác định theo nguyên tắc: Các năm đầu giá thuê nhà thấp, tăng dần theo các năm và ổn định từ năm thứ 11 để bảo đảm phù hợp với mức thu nhập hiện tại và mức tăng thu nhập sau này của người dân.

Về kiến nghị một số hộ dân trước đây có quyền sở hữu nhà chung cư cũ, khi sang chung cư mới việc tính toán bù trừ theo công thức: (Diện tích chung cư mới - Diện tích chung cư cũ) x Giá mua nhà tại chung cư mới = Số tiền người dân phải trả hoặc ngược lại là không có cơ sở xem xét giải quyết. Việc tính toán bù trừ theo công thức: Giá trị căn hộ chung cư mới (theo giá trị quyết toán công trình) - Giá trị đền bù hỗ trợ căn chung cư cũ = Số tiền người dân phải trả hoặc ngược lại.

Về đề xuất của một số hộ dân có quyền sở hữu nhà ở các chung cư cũ, xin được mua ở căn hộ mới do thành phố đầu tư xây dựng, Chủ tịch UBND thành phố giao Sở Xây dựng chỉ đạo Công ty TNHH MTV Quản lý và Kinh doanh nhà Hải Phòng tổng hợp các trường hợp, rà soát, đề xuất báo cáo UBND thành phố xem xét.

Đối với kiến nghị của một số hộ dân về trường hợp tự ý nhận chuyển nhượng căn hộ, xin được thành phố đồng ý cho trực tiếp thuê căn hộ, thành phố không chấp thuận. Thành phố sẽ thực hiện trình tự huỷ bỏ các Quyết định cho thuê nhà đối với các hộ dân chuyển nhượng căn hộ (do không có nhu cầu sử dụng và đang trục lợi chính sách) và thực hiện thu hồi căn hộ. Mục tiêu thành phố đầu tư xây dựng các chung cư mới nhằm bố trí tái định cư và bố trí chỗ ở tạm thời cho người được tái định cư, khi nhà nước thực hiện cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn thành phố, bảo đảm an toàn tính mạng người dân, an sinh xã hội. Sắp tới, thành phố chuẩn bị phá bỏ các chung cư cũ còn lại nên còn nhiều hộ dân sinh sống ở các chung cư cũ xuống cấp, nguy hiểm cần di chuyển có nhu cầu thuê căn chung cư do thành phố đầu tư xây dựng nêu trên.

Về kiến nghị các trường hợp tự ý thuê lại căn hộ, xin thành phố được tiếp tục thuê căn hộ, thành phố không giải quyết kiến nghị và sẽ thực hiện trình tự huỷ bỏ các Quyết định cho thuê nhà đối với các hộ dân cho thuê căn hộ (do không có nhu cầu sử dụng và đang trục lợi chính sách) và thực hiện thu hồi căn hộ. Một số hộ dân được thuê nhà nhưng không có nhu cầu ở mà tự ý cho thuê lại với mức giá cao hơn (khoảng từ 4-7 triệu/căn hộ). Đây là hành vi trục lợi chính sách.

Cuối cùng, đối với kiến nghị về giải quyết quyền lợi của người dân tự ý nhận chuyển nhượng căn hộ, thành phố chỉ đạo các hộ dân không được tự ý nhận chuyển nhượng trái phép căn hộ chung cư mới và thông tin rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để tránh tình trạng người dân bị lừa đảo, trục lợi chính sách. Tuy nhiên, vẫn xảy ra tình trạng người dân cố tình mua bán, chuyển nhượng nhà thuộc tài sản công là trái pháp luật. Đây là hợp đồng dân sự, đề nghị các bên tự giải quyết, trường hợp hai bên không tự giải quyết được thì khởi kiện ra Toà án nhân dân theo quy định. Khi người dân khởi kiện ra Toà án, đề nghị Toà án nhân dân thành phố, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố giải quyết nhanh; đề nghị Cục Thi hành án dân sự thành phố giải quyết nhanh khi có bản án của Toà án nhân dân có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu đối với trường hợp không ký hợp đồng thuê nhà hoặc không nộp tiền thuê nhà, được hiểu là người dân từ chối quyền được thuê nhà, không có nguyện vọng thuê nhà, UBND thành phố sẽ xem xét, huỷ bỏ quyết định cho thuê nhà và thu hồi lại căn hộ đã cho thuê. Trường hợp công dân không thực hiện bàn giao lại nhà, UBND thành phố sẽ thực hiện cưỡng chế thu hồi nhà để cho các hộ dân đang sinh sống tại các chung cư cũ xuống cấp, nguy hiểm khác trên địa bàn thành phố được thuê.

Quyết định giá thuê nhà là Quyết định hành chính, nếu các hộ dân còn băn khoăn về giá thuê nhà cao, có quyền khởi kiện ra Toà án nhân dân có thẩm quyền. Chủ tịch UBND thành phố đề nghị các cơ quan giải quyết đơn thư các cấp không xử lý đơn thư có 7 nội dung kiến nghị nêu trên. Đồng thời, giao Sở Xây dựng chỉ đạo Công ty TNHH MTV Quản lý và Kinh doanh nhà Hải Phòng gửi Thông báo kết luận này và Thông báo kết luận số 284/TB-VP ngày 21-5-2025 tới từng hộ dân đang ở tại các chung cư nêu trên. Đối với các hộ dân tới đây được thành phố quyết định cho thuê nhà, Công ty TNHH MTV Quản lý và Kinh doanh nhà Hải Phòng phải ký Hợp đồng cho thuê nhà trước khi bàn giao nhà và gửi các văn bản chỉ đạo của UBND thành phố về việc không cho thuê lại, chuyển nhượng căn hộ và hai Thông báo Kết luận nêu trên cho từng hộ dân. Văn phòng UBND thành phố theo dõi, đôn đốc các đơn vị, cá nhân nêu trên thực hiện; tổng hợp báo cáo UBND thành phố; đồng thời bố trí lịch để Chủ tịch UBND thành phố nghe về trình tự cưỡng chế thu hồi nhà đối với các trường hợp vi phạm.