Thành lập công đoàn cơ sở khởi sắc nhưng tăng trưởng đoàn viên chưa như kỳ vọng. Khoảng cách này đòi hỏi những giải pháp thực chất để mở rộng sức hút của tổ chức Công đoàn.
Bức tranh phát triển đoàn viên tại Hải Phòng cho thấy sự chênh lệch khá lớn giữa các địa phương. Trong khi nhiều đơn vị vượt chỉ tiêu thành lập công đoàn cơ sở, không ít nơi gặp khó, thậm chí sụt giảm đoàn viên.
Đáng chú ý, Công đoàn phường Việt Hòa giảm 3.474 đoàn viên, Công đoàn phường Hưng Đạo giảm 1.600 đoàn viên, Công đoàn phường Dương Kinh giảm 625 đoàn viên. Nhiều công đoàn xã, phường chỉ đạt từ 20% - dưới 40% chỉ tiêu phát triển đoàn viên.
Theo đại diện nhiều công đoàn xã, phường, khó khăn đến từ cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Một số doanh nghiệp giải thể, thu hẹp sản xuất hoặc cắt giảm lao động khiến số lượng đoàn viên giảm đáng kể.
Việc sắp xếp đơn vị hành chính cũng làm thay đổi địa bàn quản lý, phát sinh nhiều khó khăn trong công tác thống kê, chuyển giao và cập nhật dữ liệu đoàn viên. Bên cạnh đó, phần mềm quản lý đoàn viên vẫn còn những bất cập, dữ liệu chưa được đồng bộ khiến việc theo dõi biến động lao động chưa kịp thời.
Nhiều cán bộ công đoàn cơ sở kiêm nhiệm nên thiếu thời gian tiếp cận doanh nghiệp ngoài nhà nước và khu vực lao động phi chính thức. Không ít người lao động chưa nhận thức đầy đủ quyền lợi khi tham gia Công đoàn, trong khi doanh nghiệp e ngại việc thành lập tổ chức Công đoàn sẽ phát sinh thêm chi phí hoặc ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
6 tháng năm 2026, Công đoàn phường Lê Chân vận động thành lập công đoàn cơ sở đạt 433% kế hoạch năm nhưng việc kết nạp đoàn viên mới đạt 40% chỉ tiêu.
Theo Chủ tịch Công đoàn phường Nguyễn Văn Hùng, việc tiếp cận, vận động thành lập công đoàn cơ sở tại các doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh cá thể gặp nhiều rào cản do người sử dụng lao động e ngại phát sinh chi phí.
Để tháo gỡ, Công đoàn phường phối hợp với Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị rà soát toàn bộ doanh nghiệp trên địa bàn, gửi công văn đến các doanh nghiệp có từ 20 lao động trở lên để vận động thành lập công đoàn cơ sở.
Vừa qua, Công đoàn phường thành lập thêm 11 công đoàn cơ sở với 167 đoàn viên, trong đó, có 5 đơn vị chỉ dưới 10 lao động. Thời gian tới, đơn vị tiếp tục mở rộng vận động tới các doanh nghiệp có từ 5 lao động trở lên để không bỏ sót nguồn phát triển đoàn viên.
Bà Trần Thị Quỳnh Châu, Giám đốc Doanh nghiệp tư nhân Bảo Anh (phường Lê Chân) cho biết, toàn bộ 13 lao động đều mong muốn có tổ chức Công đoàn để được chăm lo, bảo vệ quyền lợi cũng như tham gia các chương trình phúc lợi. Đây cũng là cầu nối giúp doanh nghiệp và người lao động gắn kết hơn.
Trong khi nhiều đơn vị gặp khó trong phát triển đoàn viên, Công đoàn Khu công nghiệp có hướng đi hiệu quả khi lấy hoạt động chăm lo làm nền tảng để thu hút người lao động. Đơn vị phát triển thực tăng 19.800 đoàn viên, đạt 76% chỉ tiêu. Đáng chú ý, gần 2/3 số đoàn viên mới (hơn 12.300 đoàn viên) đến từ những doanh nghiệp có tổ chức Công đoàn.
Theo ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Trưởng Ban Công đoàn Khu công nghiệp, cùng với việc tích cực vận động thành lập công đoàn cơ sở tại doanh nghiệp mới, đơn vị đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức Công đoàn.
Nhiều chương trình được triển khai thiết thực như thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể với nhiều điều khoản có lợi hơn quy định pháp luật; trợ cấp đột xuất từ 1 - 10 triệu đồng cho đoàn viên khó khăn; nhận đỡ đầu con công nhân qua đời vì tai nạn lao động hoặc mắc bệnh hiểm nghèo; tổ chức khám sức khỏe định kỳ hay các hoạt động văn hóa, thể thao quy mô lớn.
Nổi bật là giải chạy “Những bước chân khỏe đẹp” thu hút hơn 22.000 người tham gia hay “Bữa cơm Công đoàn” với suất ăn ca được nâng lên gấp 2-3 lần so với ngày thường. Những hoạt động thiết thực giúp người lao động cảm nhận rõ giá trị, tự nguyện gia nhập tổ chức Công đoàn.
Theo khảo sát, tại các khu công nghiệp còn dư địa hơn 17.000 lao động tại các doanh nghiệp chưa có tổ chức công đoàn hoặc còn khả năng phát triển đoàn viên. Từ nay đến đầu tháng 8, đơn vị dự kiến thành lập thêm 5 công đoàn cơ sở với hơn 450 lao động tại Khu công nghiệp Cẩm Điền - Lương Điền và Khu công nghiệp Đình Vũ, tiếp tục mở rộng “vùng phủ” của tổ chức Công đoàn trong các khu công nghiệp.
Để hoàn thành mục tiêu phát triển 60.000 đoàn viên trong năm 2026, theo Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Nguyễn Anh Tuân, Liên đoàn Lao động thành phố xây dựng “bản đồ dư địa phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở” trên từng địa bàn, từng nhóm doanh nghiệp để quản lý chặt chẽ nguồn phát triển. Các đơn vị phải rà soát chính xác nguồn phát triển đoàn viên, tập trung vào những đơn vị đóng kinh phí công đoàn nhưng chưa thành lập tổ chức công đoàn, ưu tiên các doanh nghiệp có từ 10 lao động trở lên.
Song song với đó, các cấp Công đoàn đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đoàn viên bằng việc rà soát, cập nhật và đồng bộ dữ liệu trên ứng dụng “Hướng Công - Công đoàn Hải Phòng” bảo đảm thông tin đầy đủ, chính xác và được cập nhật thường xuyên. Quan trọng nhất, lấy chăm lo, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đoàn viên, người lao động làm nền tảng chính là cách tạo sức hút tự nhiên, bền vững cho tổ chức Công đoàn.
Thời gian tới, Công đoàn Hải Phòng tăng cường tập huấn, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ công đoàn cho đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở để nâng cao chất lượng chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động.
TÚ ANH
.jpg "Phát động Tháng cao điểm phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở")
