Thu ngân sách nội địa: Tìm kiếm nguồn thu mới

Trong tháng 12, thành phố đấu giá lựa chọn nhà đầu tư thành công dự án đầu tư xây dựng Khu đô thị mới dọc đường Đỗ Mười kéo dài và vùng phụ cận các xã Tân Dương, Dương Quan.

Trong ảnh: Dự án Đỗ Mười kéo dài và phát triển đô thị vùng phụ cận

Chưa như kỳ vọng

Theo Chương trình hành động số 76 thực hiện Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị, chỉ tiêu thu ngân sách nội địa của thành phố trong các năm 2021, 2022, 2023 lần lượt đạt 38.300 tỷ đồng, 44.600 tỷ đồng, 51.800 tỷ đồng. Căn cứ vào tình hình thực tế, tại kế hoạch tài chính 5 năm, thành phố điều chỉnh giảm chỉ tiêu thu của các năm lần lượt là 35.000 tỷ đồng; năm 2022 là 42.100 tỷ đồng và năm 2023 là 49.500 tỷ đồng.

Tuy nhiên, kết quả thực hiện của thành phố trong các năm trên lần lượt đạt 36.300 tỷ đồng, 37.000 tỷ đồng và 42.500 tỷ đồng. Như vậy, so với Chương trình hành động số 76 và kế hoạch tài chính 5 năm, số thu thực hiện đều chưa đạt. Trong đó, năm 2021 tuy kết quả thu tăng 1300 tỷ đồng so với kế hoạch tài chính 5 năm nhưng hụt so với Chương trình hành động số 76 là 2000 tỷ đồng; kết quả thu năm 2022 hụt 7600 tỷ đồng so với Chương trình hành động số 76 và 5100 tỷ đồng so với kế hoạch tài chính 5 năm; năm 2023 hụt tương ứng là 9300 tỷ đồng và 7000 tỷ đồng.

Phân tích nguyên nhân khiến số thu nội địa của thành phố chưa bảo đảm chỉ tiêu theo Chương trình hành động số 76 và kế hoạch tài chính 5 năm, tại phiên chất vấn kỳ họp thứ 13 HĐND thành phố, Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố Lê Anh Quân nêu rõ, thời điểm thành phố xây dựng và đề nghị Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 45 có nhiều thuận lợi. Trước đó, kinh tế thành phố liên tục có mức tăng trưởng cao, số thu ngân sách nội địa hằng năm cũng tăng với tốc độ khá nhanh. Bởi vậy, các mục tiêu về thu ngân sách đặt ra trong Nghị quyết 45 nhiều kỳ vọng. Trên cơ sở đó, Chương trình hành động số 76 của Ban Thường vụ Thành ủy về thực hiện Nghị quyết 45 cũng xác định các mục tiêu khá cao. Thành phố nỗ lực, quyết tâm thực hiện các mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 bùng phát, diễn biến phức tạp tác động nặng nề đến mọi lĩnh vực, trong đó có các nguồn thu nội địa. Mặt khác, những kỳ vọng của thành phố về số nộp ngân sách của Nhà máy sản xuất ô tô VinFast khó thực hiện khi doanh nghiệp chuyển từ sản xuất ô tô chạy xăng sang ô tô chạy điện, được hưởng nhiều ưu đãi về thuế. Bên cạnh đó, các chính sách miễn, giảm, giãn, hoãn thuế của Nhà nước, nhất là thuế bảo vệ môi trường giảm 50%...cũng làm ảnh hưởng tới kết quả thu.

Rà soát kỹ các nguồn thu

 Trước thực tế trên, tại Nghị quyết số 39, ngày 8-12-2023 về chất vấn tại kỳ họp thứ 13, HĐND thành phố yêu cầu UBND thành phố chỉ đạo thực hiện các giải pháp cam kết tại phiên chất vấn, trong đó tập trung chỉ đạo rà soát các khoản thu ngân sách, thực hiện thu đúng, thu đủ, tránh thất thoát nguồn thu; có phương án tạo nguồn thu mới, đồng thời giữ vững nguồn thu hiện có. Tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, có chính sách cụ thể hỗ trợ, thu hút các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp có đóng thuế cao cho ngân sách…

Trên cơ sở bám sát tình hình thực tế, đánh giá, phân tích những yếu tố tác động đến công tác thu ngân sách, UBND thành phố xây dựng dự toán thu năm 2024, 2025 lần lượt là 45.000 tỷ đồng và 45.600 tỷ đồng. Để hoàn thành các chỉ tiêu này, theo Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố Lê Anh Quân trả lời tại phiên chất vấn kỳ họp thứ 13 HĐND thành phố, trong ngắn hạn, thành phố tăng cường công tác đấu giá quyền sử dụng đất. Trong đó, tập trung hoàn thiện các hồ sơ xác định giá đất cụ thể để thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất; rà soát các khoản thu ngân sách, hoàn thiện các thủ tục ghi thu, ghi chi các dự án sử dụng đất; rà soát danh mục các nhà đất không sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả, lãng phí, các khu đất đã có chủ trương đầu tư xây dựng nhưng chậm triển khai để thực hiện thu hồi, tổ chức bán đấu giá. UBND thành phố yêu cầu các địa phương đôn đốc, động viên các doanh nghiệp trên địa bàn nộp ngân sách cao nhất; rà soát các khoản thu tại địa phương, nhất là các khoản thu liên quan đến nhiệm vụ chi thường xuyên.

Về giải pháp dài hạn, thành phố tăng cường kỷ cương thu chi ngân sách, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, khuyến khích, tạo điều kiện để kinh tế tư nhân phát triển nhanh và bền vững. Đồng thời, tập trung xúc tiến đầu tư tại chỗ, xúc tiến đầu tư trực tuyến; thu hút các dự án lớn, công nghệ cao có vai trò dẫn dắt, đóng góp lớn cho thành phố; thu hút các tập đoàn kinh tế lớn, giữ vai trò dẫn dắt, có sức lan tỏa và đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước… Tăng cường khai thác những nguồn thu bền vững và tạo lập những nguồn thu mới. Trong đó, rà soát danh mục các loại phí, lệ phí; xây dựng đề án thực hiện các loại phí lệ phí chưa được quy định trong danh mục theo cơ chế đặc thù của thành phố được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 35 ngày 13-11- 2021; rà soát các nguồn thu, khai thác thu qua công tác thanh tra, kiểm tra trong các lĩnh vực có rủi ro cao về thuế thương mại điện tử, bất động sản, kinh doanh dựa trên nền tảng số…