(HPĐT)- Cùng với hệ thống thư viện công lập, các thư viện tư nhân phục vụ cộng đồng góp phần “giảm nghèo” về thông tin, văn hóa đến một bộ phận người dân, đồng thời phát triển văn hóa đọc nước nhà. Hiện có nhiều mô hình thư viện tư nhân hoạt động hiệu quả, “gieo mầm” văn hóa đọc tới mọi tầng lớp nhân dân.
“Thư viện yêu thương” là điểm đến của nhiều người lớn, trẻ nhỏ đam mê sách.
Theo thống kê của Vụ Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), hiện cả nước có hơn 100 thư viện tư nhân, cộng đồng; tổng số tài liệu trong các thư viện tư nhân là gần 520 nghìn bản, số người sử dụng thường xuyên tại các thư viện này lên đến hơn 500 nghìn bạn đọc, trung bình mỗi thư viện thu hút hơn 6 nghìn bạn đọc/năm. Phần lớn tài liệu ở các thư viện này khá phù hợp với trình độ nhận thức, tâm lý, thị hiếu của người dân, như: Sách khuyến nông; sách hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi; sách hỏiđáp về pháp luật, chế độchính sách, bảo hiểm y tế, chăm sóc sức khỏe; sách trang bị kỹ năng sống tích cực, phòng, chống tai nạn, thương tích cho trẻ em; sách tuyên truyền về nếp sống vệ sinh khoa học, bảo vệ thiên nhiên, môi trường...
TS Vũ Dương Thúy Ngà, nguyên Vụ trưởng vụ Thư viện đánh giá: Với sự phát triển không ngừng của các thư viện tư nhân ở nước ta, đây thực sự là một thiết chế văn hóa quen thuộc với người dân. Một số thư viện tư nhân không chỉ đơn thuần phục vụ đọc sách báo, mà còn trang bị cho người đọc, nhất là trẻ em nhỏ kỹ năng sống, ý thức bảo vệ môi trường, tuân thủ pháp luật, hình thành lối sống lành mạnh, thân ái, biết yêu thương chia sẻ. Nhiều thư viện tư nhân trở thành “cánh tay nối dài” của chính quyền địa phương, phổ biến kịp thời đường lối, chủ trương chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước đến với người dân hoặc cung cấp những thông tin, tri thức, kiến thức tới cộng đồng. Những người chủ thư viện này đã và đang góp phần không nhỏ vào việc lan tỏa văn hóa đọc, hình thành và duy trì nếp sống thanh lịch của người dân.
Có thể thấy, nhiều thư viện tư nhân tại nước ta trở thành không gian văn hóa đọc và trở thành điểm đến hấp dẫn của người dân. Hà Nội là thành phố có nhiều thư viện tư nhân, tủ sách cộng đồng và rất nhiều nơi có cách làm hiệu quả. Thư viện Dương Liễu hiện có gần 10 nghìn đầu sách, thu hút khoảng 3 nghìn bạn đọc đến hằng năm. Không chỉ là một không gian đọc sách, thư viện Dương Liễu còn tổ chức nhiều hoạt động thú vị, bồi đắp những ước mơ và kỹ năng sống cho các em nhỏ, đồng thời phối hợp với các tổ chức khác để có dịp giao lưu, học hỏi tiếng Anh với người nước ngoài...
Thay vì lướt web, xem tivi lúc rảnh rỗi, nhiều người dân ở phố Hoàng Liên, quận Bắc Từ Liêm (Hà Nội) gần đây đến với “Thư viện yêu thương” do họa sĩ Ngô Quỳnh Liên thành lập và quản lý. Tại nơi này, mọi người được đọc sách, mượn sách về nhà, tham gia hoạt động chuyên đề bổ ích, lý thú… Trên kệ sách hiện có hơn 1.000 cuốn với đủ thể loại, từ sách văn học, truyện tranh đến nghiên cứu khoa học, văn hóa - lịch sử, tâm lý, kỹ năng mềm... Toàn bộ sách ở thư viện là xã hội hóa do các cha mẹ, học sinh, bạn bè, người dân trong phường đóng góp, ủng hộ. “Thư viện yêu thương” góp phần đẩy mạnh phong trào xã hội học tập, học tập suốt đời, tạo không gian văn hóa đọc và phục vụ cho chính cộng đồng. Hiện thư viện cấp gần 200 thẻ thành viên, chủ yếu là các em nhỏ đến đọc sách.
Còn thư viện thôn Bình Vọng do những người cao tuổi tại thôn Bình Vọng, xã Văn Bình, huyện Thường Tín (Hà Nội) lập ra hơn 20 năm nay. Đến đây, người dân có thể tìm đọc hầu hết các thể loại, gồm: Sách chính trị xã hội, giáo dục tư tưởng - đạo đức, phong cách sống; tôn giáo, văn học, khoa học kỹ thuật... Hiện thư viện có hơn 15 nghìn bản sách, đáp ứng tối đa nhu cầu đọc sách của người dân. Hơn 20 năm qua, thư viện này phục vụ gần 152 nghìn lượt bạn đọc, cho gần 77 nghìn lượt bạn đọc mượn sách với hơn 258 nghìn lượt bản sách. Các tủ sách trong thư viện được sắp xếp rất khoa học, dễ nhìn, được ghi chú cẩn thận về từng lĩnh vực, giúp bạn đọc tiện tra cứu.
Có thể thấy, sau hơn 10 năm kể từ khi Chính phủ ban hành Nghị định số 02/2009/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của thư viện tư nhân có phục vụ cộng đồng, hệ thống thư viện tư nhân phát triển trở thành một thiết chế văn hóa quen thuộc với người dân tại nhiều địa phương, góp phần không nhỏ vào việc triển khai thành công chương trình xây dựng nông thôn mới, xóa đói, giảm nghèo.
Tuy nhiên, do chưa được đầu tư đúng mức, nguồn kinh phí hoạt động hằng năm không có hoặc không ổn định, nguồn tài liệu sách báo không được bổ sung thường xuyên dẫn đến nguồn lực thông tin nghèo nàn, lạc hậu... khiến các thư viện tư nhân, thư viện cơ sở chưa tạo được sức hấp dẫn với người dân. Để thư viện tư nhân hay cộng đồng phát triển, nhiều ý kiến cho rằng Nhà nước cũng cần có chính sách hỗ trợ như bổ sung tài liệu, bồi dưỡng miễn phí kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ thư viện cho những người tham gia hoạt động thư viện tư nhân. Bên cạnh đó, cử cán bộ thư viện được đào tạo chuyên môn giúp đỡ người phụ trách thư viện tư nhân, có chính sách và cơ chế phù hợp để phát huy những ưu thế của thư viện tư nhân, kịp thời khen thưởng, biểu dương kịp thời những mô hình thư viện tư nhân và cơ sở có nhiều thành tích hoạt động phục vụ sách báo cộng đồng./.
HOÀNG ANH
