(HPĐT)- Phát biểu tham luận tại hội thảo khoa học cấp quốc gia “80 năm Đề cương về văn hóa Việt Nam - khởi nguồn và động lực phát triển”, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng làm rõ vai trò và xu hướng chuyển đổi số trong phát triển văn hóa - con người Việt Nam. Theo đó, chuyển đổi số của nước ta dựa trên khoa học, công nghệ, nhất là sử dụng những công nghệ mới của Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, những thành tựu mới của nhân loại, nhưng bảo đảm toàn dân, toàn diện, tức là đại chúng sử dụng công nghệ cao, giá rẻ, dễ sử dụng, càng dùng càng rẻ, càng dùng nhiều thì sản phẩm càng phải tốt lên. Muốn vậy, trong chuyển đổi số cần lấy người dân làm trung tâm, đề cập đến những vấn đề thiết thực người dân quan tâm và thực hiện chuyển đổi số ở từng lĩnh vực, từng ngành.
Đối với chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa cần nhanh chóng phổ cập đến đại chúng. Chẳng hạn, đưa hình ảnh các di tích, di sản lên môi trường số rồi thể hiện trên các nền tảng, như có phiên bản đăng tải trên website của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, website của các địa phương, các trang fanpage của báo điện tử hoặc có phiên bản trên YouTube, Facebook, Zalo, TikTok, Chat GPT…, góp phần quảng bá hình ảnh, nâng tầm giá trị của các di sản, di tích và thu được các lợi ích to lớn hơn so với quảng bá trực quan thông thường. Với thành phố Hải Phòng, nếu đưa hơn 500 di tích được xếp hạng các cấp của thành phố, trong đó có các di tích lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật nổi bật như: Nhà hát thành phố, đình Hàng Kênh... lên môi trường số, sẽ mang lại nhiều lợi ích trong quảng bá hình ảnh, thu hút khách du lịch, từ đó, có nguồn kinh phí để đầu tư trở lại công tác bảo tồn di tích. Như vậy có thể thấy, đây là cơ hội để đại chúng hóa văn hóa và thu hẹp khoảng cách tiếp cận, hưởng thụ văn hóa của người dân.
Định hướng về số hóa lĩnh vực văn hóa, tại Hội nghị văn hóa toàn quốc năm 2021, đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng nhấn mạnh: xây dựng môi trường văn hóa số phù hợp nền kinh tế số, xã hội số và công dân số, giúp văn hóa thích nghi, điều tiết sự phát triển bền vững của đất nước trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0. Hiểu và đồng tình với định hướng trên, song nhiều nhà quản lý văn hóa, những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật cho rằng số hóa, tiến tới đại chúng hóa lĩnh vực văn hóa không đơn giản. Trên thực tế, những người làm công tác văn hóa biết, giỏi công nghệ còn thiếu nên có tâm lý e dè, “sợ” triển khai các nội dung liên quan đến công nghệ. Như tại Hải Phòng, đến nay, tư liệu, hình ảnh di tích, di sản được số hóa chưa nhiều. Vậy, để đẩy mạnh chuyển đổi số lĩnh vực văn hóa, cần thiết phải xây dựng các nền tảng công nghệ số trong lĩnh vực này. Nhưng muốn có được các nền tảng số được trong điều kiện thiếu nguồn nhân lực, trước mắt, ngành Văn hóa, Thể thao nên “mượn” nhân lực công nghệ số đang dồi dào của ngành Thông tin và Truyền thông để triển khai xây dựng các nền tảng số. Hai đơn vị phối hợp chặt chẽ trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, từng bước làm chủ công nghệ số để dễ dàng đưa các nội dung thuộc lĩnh vực quản lý lên môi trường số./.
Đông Hải
