Thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý xây dựng ở đất Cảng

Từ ngày 1/7/2026, ứng dụng BIM tiếp tục được thúc đẩy bằng những quy định mới.

Quản lý công trình trên mô hình số

Tại công trường thi công cầu Nguyễn Trãi, việc kiểm tra thiết kế và thi công không chỉ dựa vào bản vẽ giấy. Các kỹ sư có thể sử dụng máy tính bảng để xem mô hình 3D, đối chiếu từng cấu kiện với thực tế, qua đó phát hiện sớm những điểm chưa phù hợp trong quá trình thi công. Đây là một trong những cách mô hình BIM đang được sử dụng tại nhiều công trình trọng điểm trên địa bàn thành phố.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng, hiệu quả từ ứng dụng BIM thể hiện khá rõ qua công tác rà soát thiết kế và khối lượng. Tại dự án cầu Nguyễn Trãi và chỉnh trang khu vực phụ cận, khối lượng thép trong thiết kế kỹ thuật được điều chỉnh giảm hơn 7 tấn nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu chịu lực. Tại dự án tuyến đường từ tỉnh lộ 354 đến Quốc lộ 10, khối lượng cốt thép cống sau rà soát giảm 9,14 tấn, tiết kiệm hàng trăm triệu đồng.

Phát biểu tại hội thảo “Ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) trong công tác quản lý dự án” tổ chức cuối tháng 5 vừa qua, tiến sĩ Bùi Thanh Tùng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hải Phòng cho rằng, với nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn đang được triển khai, thành phố cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới trong quản lý, giám sát và thi công. Theo ông, BIM là giải pháp phù hợp để nâng hiệu quả đầu tư, chất lượng công trình và năng lực quản lý dự án, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số ngày càng sâu rộng trong lĩnh vực xây dựng.

Theo Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng, việc sử dụng nền tảng dữ liệu chung có thể nâng hiệu quả phối hợp giữa các bên khoảng 20%. Với những dự án giao thông, xây dựng quy mô lớn, nơi công việc của đơn vị này liên quan trực tiếp đến phần việc của đơn vị khác, khả năng chia sẻ dữ liệu có ý nghĩa không nhỏ trong kiểm soát tiến độ và chất lượng.

BIM đi vào quy trình quản lý

Những kết quả bước đầu có thêm ý nghĩa khi mô hình BIM được đưa vào hành lang pháp lý mới. Theo Điều 8 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP của Chính phủ, quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng, từ ngày 1/7/2026, công trình xây dựng mới từ cấp II trở lên thuộc diện quy định phải áp dụng BIM từ giai đoạn lập báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật. Dữ liệu BIM được cung cấp cho cơ quan chuyên môn về xây dựng theo định dạng chuẩn mở.

Đây cũng là hướng mà thành phố cần tiếp tục hoàn thiện khi mở rộng chuyển đổi số trong lĩnh vực xây dựng.

Ông Nguyễn Bá Hải, Phó Tổng giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng cho biết, từ thực tế các dự án đã triển khai, bài toán của thành phố hiện nay không chỉ là mở rộng số lượng công trình sử dụng BIM. Quan trọng hơn là hình thành cách thức quản lý thống nhất để dữ liệu được tạo lập từ khâu chuẩn bị đầu tư có thể tiếp tục sử dụng trong thiết kế, thi công, nghiệm thu và vận hành.

Khi dữ liệu công trình được chuẩn hóa, cơ quan quản lý có thêm công cụ kiểm tra. Chủ đầu tư có cơ sở kiểm soát tiến độ, chất lượng, chi phí. Nhà thầu và tư vấn giảm thời gian xử lý, trao đổi hồ sơ. Về lâu dài, các mô hình BIM của từng công trình có thể trở thành nguồn dữ liệu phục vụ quản lý hạ tầng và phát triển đô thị.

Tuy nhiên, để mô hình BIM phát huy đầy đủ hiệu quả, thành phố còn phải giải quyết một số "điểm nghẽn" về dữ liệu, nhân lực, công nghệ và quy trình phối hợp. Thực tế triển khai cho thấy năng lực ứng dụng BIM giữa các chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, nhà thầu chưa đồng đều. Mỗi đơn vị có thể sử dụng phần mềm, tiêu chuẩn và cách thức tổ chức dữ liệu khác nhau khiến việc kết nối, chia sẻ và cập nhật thông tin giữa các khâu còn hạn chế. Trong khi đó, nhân lực vừa am hiểu BIM, vừa có kinh nghiệm quản lý dự án và kiểm soát dữ liệu chưa đáp ứng yêu cầu.

Chi phí đầu tư ban đầu cho phần mềm, thiết bị, hạ tầng dữ liệu và đào tạo cũng là trở ngại, nhất là đối với các doanh nghiệp tư vấn, xây dựng quy mô nhỏ. Nếu BIM chỉ được thực hiện để đáp ứng yêu cầu hồ sơ mà chưa gắn với quy trình quản lý, mô hình dễ trở thành một sản phẩm riêng của đơn vị thiết kế, không được cập nhật đầy đủ trong quá trình thi công và vận hành. Khi đó, lợi ích về kiểm soát chi phí, tiến độ, chất lượng và khai thác dữ liệu sẽ bị hạn chế.

Từ thực tế này, thành phố cần từng bước xây dựng cách thức triển khai BIM thống nhất, trong đó quy định rõ yêu cầu về dữ liệu, tiêu chuẩn mô hình, trách nhiệm cập nhật và quyền khai thác thông tin của từng bên. Trước mắt, ưu tiên các dự án đầu tư công, giao thông và hạ tầng kỹ thuật quy mô lớn để xây dựng môi trường dữ liệu chung, bảo đảm thông tin được cập nhật liên tục từ chuẩn bị đầu tư, thiết kế, thi công đến nghiệm thu, vận hành.